ေကာန္အိန္ / ဂ်ဴလာင္ ၃၁၊၂၀၀၈

ခှိင္ဟုီမၢး သေကၤတပေရင္ဍဳင္မြဲ၊ ဂကူမြဲ၊ သာ္ဂွ္ သဿးဂွ္ဟြံေသင္္ေယန္သှာင္ဍဳင္မြဲ၊ ဂကူမြြဲေလဝ္ဒွ္ကုီရ၊ ဒုင္သၨိဳင္ကုႝ ပေရင္ဘာသာ တုဲ ဍဳင္ဗြဲမဂၜိဳင္တအ္ ေကၜာန္ကၜဳင္ခှိင္ဂၜိဳင္ဒဿံင္ကုီရ၊ နကုႝဗုီျပင္ အဝဲႏြံဒဿံင္ဇ႘သာ္ကုီေလဝ္ နကုႝအလုံဂၜးတိမြဲ ဂြံသၸစဿတ္သမၲီဂ္ွတင္ဏွင္ ညးတအ္ သၸလဝ္အစာံသၢဳတ္ သမၲီႏြံဒဿံင္ကုီရ၊ (၁) မၵးႏြံကုႝဝင္ခုိင္င္ ကၜိဳက္က္ဗြဲမခ်ိဳတ္ပၜိဳတ္ေရာင္၊ (၂) မၵးေတဿင္ႏူညးသၟာင္ေရာင္၊ (၃) အာယုက္ကာလ မၵးႏြြံေႀတံၾတဟ္ ဂၜိင္္ေသၛာဲေရာင္တုဲ  နကုႝစရာဲကြတ္တဲ မၵးခုိဟ္ေတဿင္ေရာင္ ရဵသာ္ဝြံ သၸလဝ္အစာံႏြံကၜဳင္ရ။

ပႜဲဂၜးတိဏအ္ စေကၜာန္ခှိင္ကၜာအုိတ္ဂ္ွ စပၲံႏူဍဳင္ၾကဳက္ေရာင္ဂ္ွ ဟုီဂးကၜဳင္ရ၊ ဆၢးသက္သ႘ခုိင္င္ကၜိဳက္က္ ဟြံဆုႝဏီရ၊ အပႜဲကုႝတုိက္ ယူေရာပ္ေတံ ကၜာခေရတ္ဟြံဂြံမံက္ဏီဂ္ွ အခိုက္ေကၜာန္ခှိင္ဟဿဲဏီရ၊ ေပှာဝ္ကုႝ ေအဒ႘ (၅၅၂) ဂ္ွ ဍဳင္အဂၤလိက္တအ္ သုင္ေစာဲ ကၜဳင္ခှိင္ရ၊ ဍဳင္ျပင္ေသတ္တအ္ဝြံ ပႜဲသှာံေအဒ႘ (၅၅၀)ဂ္ွ စသုင္ေစာဲကၜဳင္ ကုိပ္ကၜာအိုတ္ရ၊ ယဝ္ကေလင္ေတာ္ေတဿာ္ရံင္ ဗၞတ္သှာံ ံေတ္ွ ပႜဲကုႝေကၜာန္ခှိင္ဂ္ွ ဍဳင္ၾကဳက္ေဟင္ စေကၜာန္ကၜဳင္ဂ္ွ ဂြံဆႝုေကတ္ရ၊ ပႜဲသှာံေအဒ႘ (၁၃) ဗြဝ္ကၜံသှာံဂ္ွ ဍဳင္ဗ႘ေကန္တအ္ ေကၜာန္ကၜဳင္ခှိင္လ်ိဳင္(၅၃) တာန္ ႏြံကၜဳင္တုဲ ပႜဲဍဳင္နာန္ေကန္ဂ္ွ ေကၜာန္ကၜဳင္ခှိင္လ်ိဳင္ (၂၂)တာန္ ႏြံကၜဳင္ရ၊ လကၠရဵဏအ္ မပၲံကုႝ ဍဳင္အဂၤလာန္၊ ျပင္ေသတ္၊ ခါဏာဒါတအ္ ေကၜာန္ကၜဳင္ခှိင္ႏြံကုီေလဝ္ ဟြံလုပ္အေဝါင္ခှိင္ေဇှာ္ လုပ္ဝင္ရ၊ အခိင္လဿဳဟ္ ဍဳင္ဂၜးတိ ဂမၜိဳင္ သၸလဝ္သမၲီေတ္ွ ခှိင္ဍဳင္ရုယွာ (သုႝဗ႘ေယတ္)ေဟင္ ေဇှာ္အုိတ္ရ၊ ပႜဲဍဳင္ရုယွာ ခှိင္ေဇှာ္အုိတ္ဂ္ွ မှံဳယဿဳ သာကဝ္လဝ္ကုႝ
(Tsar kolokol) ဒ္ွတုဲမှံဳလ်ိဳင္ (၂၀၀)တာန္ရ၊ ဆၢးပႜဲလိက္ (Britannica Encyclo pacedia) ကှှပ္(၂)ဂ္ွ ခ်ဴဗဿံက္လဝ္ လ်ိဳင္ႏြံ (၁၈၀)တာန္တုဲ ဒ္ွခှိင္ေဇှာ္အုိတ္ ပႜဲဂၜးတိရ၊ သၜဳင္ႏြံ (၁၉)ေပ (၃)ေဢာံတဲ၊ ဗြိဳက္ႏြံ (၆၀)ေပု (၉)ေဢာံတဲ၊ သတုီႏြံ (၂)ေပရ၊ ခှိင္ေဇှာ္ အုိတ္ဒုတိယ ႏြံပႜဲဍဳင္ရုယွာ ဍဳင္မဝ္သကဝ္တုဲ လ်ိဳင္ႏြံ (၁၂၈)တာန္ရ။

ခှိင္ေဇှာ္အုိတ္ ကဆံင္တတိယဝြံ ႏြံပႜဲဍဳင္ဗဿာ ခှိင္ေမန္ေကာန္(မင္းကြန္း) ဒ္ွတုဲ လ်ိဳင္ႏြံ (၈၀)တာန္ေရာင္ အဂၤလိက္္တအ္ ေတာ္ဆ လဝ္ရ၊ ဆၢး ကာလေကၜာန္လဝ္ လ်ိဳင္ၿဒိဳတ္ ႏြံ (၅၅၅၅၅) ပိသာဒ္ွတုဲ ယဝ္ခါရ ကေလင္ေတာ္ကုႝတာန္မၢး ႏြံ (၉၀.၅၂)တာန္ရ၊      အခါလဿဳဟ္ဂံင္ၿပိဳင္ဗၠာန္ကုႝ ခှိင္ေဇှာ္ဂၜးတိတအ္ သၸစဿတ္သမၲီတအ္ဂ္ွ ခှိင္အပိႏၷမေကာ္ခဵစ ခှိင္ဓမၼေစတ႘ႏြံကၜဳင္ရ၊ လက္္ထက္ သဿိင္ဓမၼေစတ႘ ပကင္ရင္အုပ္ဓုပ္ကၜဳင္ ဍဳင္ဟံသာဝတ႘ ကာလေတံဂ္ွ ဗလးစကာဏာအမာတ္ပန္တၜ မှံဳယဿဳ အမာတ္ဥပုိက္၊ သမႏၲရာဇ္၊ သဿိင္ရာဇာ(ဘုရင္ရာဇာ)၊ စႏၲရာဇာ၊ သြက္ဂြံေကတ္စရင္သၛိ မှံဳပႜဲဍဳင္ရ၊ ႀယဵအမာန္ပန္တၜဝြံ ေကတ္ဆစရင္သၛိ
သဿးဟြံက သုီကံက္နင္ဓ႐ုိတ္တအ္ကုီရ၊ အပႜဲကုႝဆက္ကြာဲကု သဿိင္ဓမၼေစတ႘ဂ္ွ ဟုိတ္ႏူကံက္နင္ သုီဒ႐ုိတ္ေဟင္ရ၊သဿိင္ကုႝ
ဒုဟ္ဒဏ္ အမာတ္ပန္တၜဂ္ွတုဲ ၐုိတ္ကံက္ဂြံနင္ဒ႐ုိတ္တအ္ေလဝ္ စကာကေလင္ကုႝတၜ ေဍံပၜန္ရ၊ ဆၢး ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ ဟြံကေလင္ေကတ္ ဗုီပဿိက္သဿိင္ေစ္ွစုိတ္ဂ္ွ စကာမာန္ကုႝကၜဳင္အေခါင္ အပ္ျပာပ္ကုႝသဿိင္ဓမၼေစတ႘ရ၊ သဿိင္ဓမၼေစတ႘ေလဝ္ ညံင္ဂြံေကၜာန္အာ ခှိင္မြဲမာန္ဂ္ွ အပ္ျပာပ္ကုႝတာလ်ိဳင္ အမာတ္ေဇှာ္ဗညာအိမ္တုဲ သြက္ေသၢာံကာပ္ကာဲအာပေရင္ ကေမၜာန္ ေသာန္ခှိင္ရ။

အမာတ္ေဇှာ္ေလဝ္ အတုိင္အသံသဿိင္ဂ္ွ ယုႝယိုက္တုဲေကတ္ကသပ္ဂှန္ အၥာေဗဒင္ေဟာရာတုဲမၢး ေသာန္ကၜဳင္ခှိင္ဇကုဖန္ဂ္ွရ၊ အခိင္ကာလေကၜာန္ခှိင္ဂ္ွ အၥာေဗဒင္မှဳံယဿဳ ေလာကညာဏက်ဝ္ ဒုင္ေတာ္ေကဿာ္ဟုီတြံ ကၜဳင္လဝ္ အေဃာစေကၜာန္ခှိင္ဂ္ွ ဟုိတ္ႏူ ဒးဒဿံင္နက္သတ္က်ာံဂ္ွရ ၐုိန္ရေက်ဝ္ကုီေလဝ္ ရမ်ာင္ဟြံျဗဳ ရဵသာ္ဝြံ ဂရင္ပတီကု သဿိင္ဓမၼေစတ႘ရ၊ အတုိင္အၥာေဗဒင္ ေလာက ညာဏ ဟုီတြံလဝ္ေဟင္ အခါေကၜာန္ခှိင္တုဲဒ္ွအာရဂ္ွ ရမ်ာင္ဟြံျဗဳတဵရ၊ ဟိုတ္ႏူညာဏ္ပညာ စပ္ကုႝေဗဒင္မေကက္ သၠာဂ္ွတုဲ သဿိင္ဓမၼေစတ႘ သၸထိုင္သးေဖ်ံလာပ္ကု အၥာေလာကညာဏရ၊ ခှိင္ဍဳင္ရုယွာသာကဝ္လဝ္ကုႝ (Tsar Kolokol)ဝြံ ပႜဲကုႝ ဗြဝ္ကၜံ (၁၈) သှာံဂ္ွ ေကၜာန္လဝ္တုဲ ခှိင္အပိႏၷေသာ္ဝြံ ဗြဝ္ကၜံ(၁၅)သှာံေတံ ေကၜာန္လဝ္ရ၊ ယဝ္ကေလင္ေတာ္မၢး ခှိင္အပိႏၷေသာ္ ေကၜာန္ဂြံကၜာ၊ ျပဟ္ၐုိတ္(၃၀၀)သှာံဏီရ၊ ဟုိတ္ဂ္ွရ ခှိင္ဓမၼေစတ႘မေကာ္ခဵစ ခှိင္အပိႏၷေသာ္ဝြံ ပႜဲဂၜးတိဏအ္ေဇှာ္အုိတ္သဿးဟြံက ဒ္ွေႀတံၾတဟ္အုိတ္တုဲ ဂကူမန္ပု႙ ေကၜာန္ကၜဳင္မာန္ဂ္ွေထက္ကုႝ မၵးေကတ္ဂုဏ္စရာဲေကြံေကြံရ။

သကၠရာဇ္ခေရတ္(၁၆၀၈)သှာံဂ္ွ ဂကူပဝ္တူဂ႘တအ္ ႏူကၜဳင္ကူသာန္သြံရာန္ကေပါတ္ဗှိက္ဂ္ွမြဲကဆံင္ ေဖ်ံဂြံသဇုိင္ ဍဳင္ေၾသင္ (သံလွ်င္)တုဲ ပေကာံျဇဟတ္၊ လြဟ္လက္နက္တုဲ သၸကၜဳင္သဿိင္မြဲရ၊သြက္ဂြံေကၜာန္အမၜံက္ဂ္ွ ပၜံင္ၐးသီေကတ္ ခှိင္မှံဳပႜဲက်ာ္၊ ဘာ၊ နနဲအဓမၼရ၊ ညးမဒ္ွကႜိဳက္သၠိဳပ္ ပဝ္တူဂ႘ ဖိေလတ္ဒ႘ဘေရတ္ဒုႝဝြံ ဒက္တဵလဝ္မိက္သဿိင္တံင္ဥဳ (နတ္သ်င္ေနာင္ကု သဿိင္မတၲမ ေစာဗညာ)တုဲ သၜဲကၜဳင္ဒဿံင္ၾသဇါ အဝႝုေသဲေသဲရ၊ နကုႝခှိင္အပိႏၷေသာ္ေလဝ္ သြက္ဂြံေကၜာန္ေသာန္အမၜံက္ဂ္ွ ပဝ္တူဂ႘တအ္ သီဏာတုဲ ဖႜိဳက္ဏာကုႝဖံင္ ေစၜာံဏာဍဳင္ေၾသင္ရ၊အေဃာေကၜာံၐ႘ဒုႝပန္(ေဒါပုံျမစ္)ဂ္ွ ဖံင္လုီထၠးအာတုဲ ခှိင္ဂ္ွေလဝ္ဗၜိဳက္ေစ္ွအာ
ဍာ္ရ၊ အခိင္လဿဳဟ္ေတ္ွ ခှိင္အပိႏၷေသာ္ တှီဗၜိဳက္ဒဿံင္ဍာ္ေပင္အာ (၄၀၀)သှာံရ။

သြက္ဂြံထိင္ဒက္အာေယန္သှာင္ ေၾတံၾတဟ္တုွဲ ေသၢာံဟံင္ပတုိန္ခှိင္အပိႏၷေသာ္ဂ္ွ နကုႝအလုႝသ႘လုႝေလဝ္ ဟြံစြံအရုီရ၊ ေဖက္ ကေပါတ္ေယန္သှာင္မန္ေႀတံၾတဟ္တအ္ မံက္ကၜဳင္ဂ္ွ အလုႝသ႘တအ္ဂြိင္ကၜဳင္မံင္ရ၊ နကုႝဆုႝဂဗအၥာခ်ဴလိက္(ခ်စ္စံဝင္း)တအ္ ပံက္ဂေကာံဂၜိဳက္ဂၜာဲ ခှိင္ဓမၼေစတ႘ဂ္ွ အလုႝသ႘တအ္ သၸပခက္တာဒါှကၜဳင္ ဂၜိဳင္ကုႝအလန္ေရာင္ဂ္ွ ညးခ်ဴပၲိတ္လဝ္ပႜဲလိက္ (ဓမၼေစတီေခါင္းေလာင္း) ႏြံမံင္ရ၊ ညံင္ဟြံဂၜိဳက္ဂၜာဲဂ္ွေလဝ္ အလုႝသ႘တအ္ပေဒါံကၜဳင္ရ၊ အခိင္ဂေကာံအၥာ(ခ်စ္စံဝင္း)တအ္ ဗၜိဳပ္ဂၜါဲခှိင္အပိႏၷေသာ္ အေဃာဆုႝဒးဗုီျပင္ငၛဳဲတၛံက္ခှိင္ဂ္ွ ဍာ္ဒ႘တုိန္ကၜဳင္တုဲ ဗၜိဳပ္ဟြံဂြံမၵးကေလင္တုိန္ကၜဳင္ပၜန္ရ၊ သြက္ဂြံထပ္ဗၜိဳပ္ ပၜန္ဂ္ွ အလုႝသ႘တအ္ကၜဳင္ကဿာတ္လဒုႝတုဲ ဟြံဂြံအေခါင္ဗၜိဳပ္ခှိင္ဂ္ွရ၊ ဟုိတ္ႏူအလုႝသ႘အဆက္က္တအ္ လစြံစုိတ္မှဳံဍန္ျဂက္ေဟင္ မပၲံကုႝကေပါတ္ေယန္သှာင္ေႀတံၾတဟ္မြဲ၊ခှံခှိင္ေဇှာ္အုိတ္ ပႜဲဂၜးတိမြဲ၊ ဒးေလင္ေဆာံမံင္ သဿဝ္ဍာ္ဂွ္ ေထက္ကုႝဒးသိင္သာေကြံေကြံ ရ၊ ပစၥဳပၸန္ဂၜးတိ လဿဳဟ္ဏံ ဇဿာပ္ပ္ဍဳင္ ဂၜိဳက္ဂၜာဲကေပါတ္ေႀတံၾတဟ္  မှံဳကုႝဝင္တအ္တုဲ ေကတ္ကၜဳင္မံင္ဂုဏ္စရာဲ သြက္ဍဳင္ သြက္ဂကူညးတအ္အုိတ္ရ၊သြက္ဂြံဂၜိဳက္ဂၜာဲကုီ၊ သြက္ဂြံသၸသုေတသနကုီ အလုႝအသ႘ညးတအ္ကုႝကၜဳင္ျဇဟတ္ အုိတ္ရ၊ ကာလေခတ္ကေပါတ္သိပၸံ တဵတက္ဗုီလဿဳဟ္ဏအ္ သာဂၜိဳင္ေကၜာန္ဂြံမာန္ေရာင္၊ နဲကဲကြတ္ပညာဂတာပ္အေခတ္ နာနာတအ္ အုပ္ဓလုီမံင္ဂၜးတိရ၊ ဂၜးတိတၛဲဏအ္ အရာဆက္ေစၜာံ စုိပ္ဒဿံင္ကဆံင္ကြာန္မြဲရ၊ ဆၢး ခှိင္ေဇှာ္အုိတ္ ပႜဲဂၜးတိမြဲ ဗၜိဳက္တှီဒဿံင္
သဿဝ္ဍာ္ဖုိဟ္သဿဝ္ဍာ္ဖုိဟ္ဏီ။


ေကာန္အိန္

လိက္နိႆဲ
         နာဲေခန္မုိင္ေလဝ္။     ။အပိႏၷေသာ္ (ဝါ) ကမၻာ့အႀကီးဆုံးေခါင္းေလာင္း။
         ခ်စ္စံဝင္း။              ။ ဓမၼေစတီေခါင္းေလာင္း။