ပ႐ုိင္ကဵဝဵ

ပႜဲအရာဒက္ပတန္ကဿိန္ဍဳင္ေသှာတ္ဝ္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ဝြံ ပဿိက္ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္ တိတ္ဟဒယဂၜံႀသဳိဟ္ဍာံဍာံဂွ္ ကိစၥေဇှာ္တဵဗြဲမ ေလာန္ရ။ ပႜဲဍဳင္လိုက္ဝြံ ဣဓိအႏုဘဵညးဍဳင္ကြာန္တံဂွ္ေဇှာ္အိုတ္၊ သၜဳင္အိုတ္၊ ၿပဲအိုတ္၊ ခိုဟ္အိုတ္ယဝ္ရဟီုမၢး ဒးဍာံေလာန္သန္၊ ေသှာတ္ဝ္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘မၢးဂွ္ ဒွ္ေသှာတ္ဝ္ညးဍဳင္ကြာန္တံအုပ္ဓုပ္ပၠင္ရင္ဍဳင္ေရာင္ ေသှာတ္ဝ္ဝြံ ကဆံင္ဒဿံင္မှိဟ္သၜဳင္၊ စကၜဳင္နဴ အေခတ္ကဿိန္ဍဳင္ေကာန္မ်ဴေနတ္တံ ဗြဲမဂၜဳိင္ ၿပံင္သၜာဲကၜဳင္ေသှာတ္ဝ္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ႏြံကၜဳင္ရ။ ပႜဲကဿိန္ဍဳင္ပ႙ုေတံေလဝ္, သှာံ-၁၉၈၈၊ ေလာန္ကၜဳင္(၂၈)သှာံေတံ နဴေသှာတ္ဝ္တၜအဝုႝ မိက္ဂြံၿပံင္သၜာဲေသှာတ္ဝ္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ကီုတုဲ၊ ဒုင္ပူဇဵလမ်ဳီ လုပ္ကၜဳင္ေပဲါဗၲဳိက္ေဇှာ္ ကႝုျဇဟတ္ရ။ ဟိုတ္နဴဣဓိအႏုဘဵပဿိက္ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္တံသၲာတ္ျမဟ္ကၜဳင္ကီု၊ ဟိုတ္အဝိုန္လပွ္ လဗိုတ္က်ာပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ညးဂၜးကဝ္တံခႜ႘လ်တ္ကပိုက္ဒးကၜဳင္ကီုတုဲ အလႝုအသ႘ပှာန္ဗဿာတံဟြံမြဲပဿိက္မြဲသာ္ နျပယာဲေဝင္ဍာ္ပၜာဲတုဲ ကဿိန္ဍဳင္ဗဿာေလဝ္ နေသှာတ္ဝ္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ ဒက္ပတန္အာကဿိန္ဍဳင္ေရာင္ဟီုသၢးကၜဳင္ရ။


တၜအဝႝုပှာန္ဗဿာ နဝတ တံ အတိုင္ကႝုလဝ္ဂတိဝတ္သစၥ(၁၉၉၀ may-27)ဂွ္ ခှံဗဒွ္ကႝုေပဲါၿပဳိင္႐ုဲမာဲရ။ စမ္ၐတ္ပဿိက္ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္ တံေလဝ္ဟီုဂြံရ။ ဒှာဲေဒသပြဳိင္ဍဳင္ဆီမန္ဂႝုဍာဲစိုတ္နာဲႀကံင္မၛဳိဟ္ မပၲံပြဳိင္ဍဳင္မုဟ္ဍဳင္၊ ေရဝ္၊ က်ာ္ျမဟ္၊ ျဇပ္ဗု၊ ကအ္ႀကိက္တံ စုတ္ ကၜဳင္မာဲ ကႝုကၜဳင္ျဇဟတ္ကုေဗာ္ဍဳင္မန္(M N D F)ဂ္ွ ပ႙ုဂပ္ဝ္ဒးေကတ္ဂုဏ္စရာဲ ဂပ္ဝ္ဒးကႝုအထိုင္သးကုညးဍဳင္ကြာန္ ေဒသတံဂွ္ ေရာင္ ပဿိက္ဆႏၵတိတ္ကၜဳင္နဴဟဒယေကာန္ဍဳင္ကြာန္တံဍာံဍာံရဵသာ္ဝြံဂွ္ ပ႙ုမန္ညးမဆာန္ဂကူတံ ဂပ္ဝ္ဝိုတ္ေကၜံအာဟြံမာန္ ေဟင္ရ။ ေပဲါၿပဳိင္႐ုဲမာဲသှာံ-၁၉၉၀-ဝြံ၊ ယဝ္ရၐတ္ကှာတ္ကႝုေပါဲၿပဳိင္ပၠာန္႐ုဲမာဲသှာံ-၁၉၆၀-သှာံေတံမၢး ျဇဟတ္မန္သှာံ-၁၉၉၀-ဏံ ေဇှာ္နဴသှာံ-၁၉၆၀-ဏီေရာင္ဂွ္ ဂြံဆႝုရ။ သှာံ-၁၉၆၀ ကႝု ကအႀကိက္ က်ကၜဳင္လဝ္မာဲေရာင္ ဟီုအာမြဲသာ္ပၜန္မၢး အမာတ္မန္ဒုင္႐ုဲစွ္ လဝ္တံဂွ္ေလဝ္ နသတိႏြံႏြံလုပ္ေပဲါဗၲဳိက္လၲဴဝိုင္ခုင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂံင္င္သၠာသၠာတုဲ လၛဳႝဂွ္ သၵးဒုင္ပ႐ိုက္စုတ္သၛိစာတ္၊ လၛဳႝဂွ္ဒးၿဂိပ္ ဒဵတိတ္နဴဍဳင္ ဒွ္ကၜဳင္ဒဒိုက္အိုတ္ရ။ အမာတ္မန္အိုႆီုဝြံေလဝ္ ပ႙ုမန္ညးမဆာန္ဂကူတံ ဂပ္ဝ္ဒးေကတ္အသဝ္ဂုဏ္၊ ဂပ္ဝ္ဒးကႝု အထိုင္သးကုညးတံလဿဳိန္ကာလေရာင္။


ယြံညးဍဳင္ကြာန္တံ (May-10-3008)ဏံမၢး နတၜအဝႝုပှာန္တံ အာတ္မိက္ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္ (Referendum)ပၜန္ေရာင္ဂွ္ လေလာင္ၾတးလဝ္ပ႐ိုင္တဲုရ။ ဗီုေဍံဒးစိုတ္ ခ်ဴဓဇက္လဝ္ေသှာဝ္တုဲ ဗၲဳိက္ေဖၟာဝ္ကႝုညးဍဳင္ကြာန္တံထံက္ဂလာန္ဂွ္ ဟြံဒးကႝုဗဗြဲဓဝ္ ေဗၜတ္တိတ္အာနဴသၨဳိင္ေသှာတ္ဝ္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘တုဲ ညးဍဳင္ကြာန္တံ သီုစိုတ္သီုစ႐ိုတ္ ဂပ္ဝ္ဒးဂၥါန္စးတးပဲါေထာံေပင္င္ေရာင္ဂွ္ ကံင္ၿဇ႘ေကာန္ဂကူမန္ပ႙ု မိက္ဂြံအာတ္မိက္ဏာဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္တံဗြဲေမတၲာရအဵ။ ကေမၜာန္တံဟြံေစွ္ေသှာတ္မၢး စိုပ္ဘာ္တရဵ ေလဝ္ ေဍံဟြံကလိတ္ကေလာတ္ အိုတ္ေကှာတ္ကေမၜာန္လီုလိုက္ေဟင္ရ။ သှာံ-၁၉၇၂-ေတံ ေခတ္မဆလ ေနေဝန္ သာန္ယု တံကႜဳိက္ကႜဳိပ္တုဲ ဂေကာံပှာန္မြဲဂအုံတံ ေကင္သၸကၜဳင္လဝ္(Referendum)မြဲဝါတုဲရ။ ကဠာမာဲလမၥံက္ဂွ္ ဂၜံက္စုတ္လၸာ္ကဠာဗုတုဲ ျဗဳတိုန္ရမ်ာင္ ၉၇% ညးဍဳင္ကြာန္တံတုပ္စိုတ္ထံက္ဂလာန္ကုေသှာတ္ဝ္ေဗာ္ပ႙ုဂးတုဲ(မဆလ)တံအုပ္ဓုပ္ကၜဳင္ ဗြဲဒဒွ္အႏွိင္ အထက္ရ။ ပဝ္ဂြံမြဲေသှင္ လံဂြံပြဳိင္(၁၄)သှာံ (၁၉၈၈)ဂွ္ နအသိ္င္ကြးဘာခမ႘သင္ညးဍဳင္ကြာန္တံ စာန္စးပဲါတး လုပ္ေပဲါဗၲဳိက္ သၠာတ္တ္ျမဟ္ဟ္တုဲ ေခတ္မဆလအိုတ္လမ်ဳီ အိုတ္အာတုဲရ။


ေခတ္ဂွ္ ေခတ္တၜဂုဏ္အၥာပါလိတ နေကှဟ္တဲညးဇဿန္လိက္ ‘ျဗဳမံင္လံင္ဆာဲ နာဲပါလိတ’ ခ်ဴလဝ္ ပႜဲလိက္ဂတာပ္အေခတ္ ကိစၥ စပ္ကႝုစုတ္မာဲဏံ အာတ္မိက္လဝ္ညးဍဳင္ကြာန္တံ လၸစုတ္မာဲကဠာဗု စုတ္မာဲကဠာလမၥံက္ လၸထံက္ဂလာန္ညိ ရဵသာ္ဝြံ ခ်ဴလဝ္ရ။ လိက္တၜဂုအၥာပါလိတ ဗြဲပိုဒ္ပါဒ ကဗ်လကၤာ တၜဳင္လအာ႐ွ္သာလိက္ေစွ္ဗီုဒးေသှာတ္ ဗွ္စကလိတ္ကေလာတ္တုဲ မၛဳႝကၲဳႝစိုတ္ပုရိႆာတ္ဗွ္လိက္တံမာန္ကၜဳင္ရ။ နလြဟ္လနက္လိက္ေကှဟ္ညး ခႜ႘လ်တ္လပိုက္ဒးအလႝုအသ႘ မဆလတံ ေဇှာ္ကႝုျဇ ဟတ္တုဲ (၁၉၇၅)ဂွ္ ဒးဒုင္ပ႐ုိက္စုတ္သၛိစာတ္ ပြဳိင္(၃)သှာံရ။ (Referendum)သှာံ (၂၀၀၈)ဝြံ ဆာဲေစၜာံနင္ နဴသှာံ-၁၉၇၂-ေတံ ယဝ္ဟီုမၢး ဟီုဂြံရ။ ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္တံဂွ္ ေဍံကၜတ္ေကတ္ ေဍံဂၜံက္ေကတ္ဏာဟြံမာန္ရ။ မမာဲညးဍဳင္ကြာန္စုတ္လဝ္ ပႜဲကဠာ လမၥံက္ဂွ္ေဟင္ ေဍံကၜတ္ဂၜံက္ၐံက္ထၠးေကၜံတုဲ ဆာဲစုတ္ပႜဲကဠာဗုေဍံဒွ္မာန္ေရာင္။


ယြံညးဍဳင္ကြာန္တံ ပႜဲအရာဒက္ပၲန္ကဿိန္ဍဳင္ နေသှာတ္ဝ္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ ပြမဍဳိက္ေပင္ကႝုအေခါင္အရာမှိဟ္၊ အေခါင္အရာဂကူ နာနာဝြံ ပဿိက္ဆႏၵဟဒယဝတၴဳတိတ္နဴဂၜံႀသဳိဟ္ညးဍဳင္ကြာန္တံဍာံဍာံဂွ္ ဒွ္တင္အဓိကေဇှာ္မြဲေရာင္ ပႜဲလိုက္ပ႙ုဝြံ ဣဓိအႏုဘဵ ညးဍဳင္ကြာန္တံေဇှာ္အိုတ္၊ သၜဳင္အိုတ္၊ ၿပဲအိုတ္၊ ခိုဟ္အိုတ္ေရာင္ဂွ္ (နအဖ)တံသၸကၜဳင္ဥေပကၡာဟြံသဿဟ္ရထတုဲ လဿဳဟ္ေကႅင္ အာတ္မိက္ကၜဳင္ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္တံပၜန္ေရာင္ဂွ္ သာဓကမံက္ ေတာ္ဆေကတ္ဒးရ။ ဟိုတ္ဂွ္ရ ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္တံ ၿပဲသၜဳင္ဒဿံင္ ဟြံေထက္တန္ကႝုကၧံင္နအဖတံတုဲ ဂပ္ဝ္ဒးစါန္စးတးပဲါေထာံေရာင္ဂွ္ ဆဝ္မၛဳဟ္အာတ္မိက္ဏာ ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္တံ ဗြဲေလဿင္ေမတၲာေရာင္။


ရာမည ခိုင္ဝင္
 သဘာပတိ
 ကံင္ၿဇ႘ေကာန္ဂကူမန္