ပ႐ုိင္ကဵဝဵ

ကဵဝဵ / တၛဲဗုဒၶဝါ ၊ ဒ႘ေျဇန္ပါ ၁၉ ၊ ၂၀၀၇

ဟုိတ္နဴပေရင္စသုင္မံင္စံင္၊ ပေရင္ပုိန္ျဒပ္မိမ ေၾကပ္ျဂတ္မံင္တုဲ ေကာန္ငၛာ္မန္တံ သၵးဒုင္ဇုီကပိုက္မံင္ အပႜဲပေရင္ကတ္ေဗၲာန္ ပညာေဍံတံဖုိဟ္ေရာင္ ကမၼတ႘မေရင္တၜဳင္မံင္ ပေရင္ပညာသြက္ေကာန္ငၛာ္မန္ အပႜဲေဒသပယ်ဳႝ၊ အပႜဲဍဳင္ေသံ၊ အပႜဲဍဳင္မန္တံ ဟုီရ။

ေကာန္ငၛာ္မန္ မကတ္ေဗၲာန္မံင္ပညာ အပႜဲဍဳင္မန္တံဝြံ ကဆံင္ဘာတန္ ၐုိတ္တန္ေလၵာဝ္ေဟင္ ဗြဲမဂၜဳိင္ တုိန္စုိပ္မာန္အုိတ္ေရာင္ ညးမလၛတ္အကာဲအရာေကာန္ငၛာ္တံ ဟုီရ။

“ၐုိတ္ပု႙လၛတ္လဝ္ပႜဲသှာံဏံဂွ္ေတွ္ ေကာန္ငၛာ္တန္မူလဂွ္ ဂၜဳိင္မံင္ဖုိဟ္ေဏာင္တုဲ အခိင္စုိပ္အဝဲလၛတ္ တန္ေလၵာဝ္ကုႝ တန္သၜဳင္ဂွ္ ဒးဆုႝဂဗကၜဳင္ကုႝျပသှာ မေဆင္စပ္ကုႝပေရင္ပုိန္ျဒပ္မိမေဍံတံ ဂြံဆက္တုိန္ဘာမာန္ေအာန္တဵေကြံရ၊ ေကာန္ငၛာ္တန္ေဇှာ္ကၜဳင္ေတွ္ ငၛဳဟ္မးအုိတ္ သြက္ဘာေဍံတံေလဝ္ဂၜဳိင္တုိန္၊ မိမေဍံတံေလဝ္ ကုႝအထံက္အပင္ သြက္ဂြံဆက္တုိန္ဘာဂွ္ ျဇဟတ္ဟြံမြဲကၜဳင္အုိတ္ တုဲ ဒးတိတ္အာနဴဘာရ၊ ဟုိတ္အဓိကေဇှာ္အုိတ္ဂွ္ေတွ္ ဟုိတ္နဴဝါတ္က်ာတ္မဒွ္ရ” သာ္ဝြံ မိစရာဲနန္ ညးမေရင္တၜဳင္မံင္ ပေရင္ အေခါင္အရာေကာန္ငၛာ္ ေကုာံ ညးၿဗဵ (Women Child Rights Project) ဟုီရ။

ေကာန္ငၛာ္ အပႜဲဍဳင္မန္တံဗြဲမဂၜဳိင္ဝြံ ဟုိတ္နဴပေရင္ပုိန္ျဒပ္မိမ ဟြံဍဳိက္ေပင္၊ ဟြံ႐ုံဂပ္ကၜဳင္သြက္ေဍံတံတုဲ ၐုိတ္ဇကုမာန္ကုႝမာန္ လုပ္ဘုိင္ေရင္တၜဳင္မံင္အပႜဲကေမၜာန္မိမဇကု၊ ကေမၜာန္ဒှာဲေကၜာန္မာန္တံအုိတ္ေရာင္ မိစရာဲနန္ ဆက္ဟုီရ။

ေကာန္ငၛာ္ညးၿဗဵတံမၢး အဝဲဟြံစုိပ္ဏီဂွ္ သၵးဒုင္စုိပ္ကၜဳင္မံင္ အပႜဲေဆင္စသုင္တံကုီ၊ ဒှာဲသြက္ညးႀတဳံတံမိပ္လဟိင္တံကုီဂွ္ ပႜဲသှာံဏံ ပုႝဂၜဳိင္တုိန္မံင္ေရာင္ ကြးဘာမန္ နဴတကၠသုႝမတ္မလုီမြဲတၜ ဟုီရ။


ဗုီေကာန္ငၛာ္မန္ အပႜဲပယ်ဳႝတံ ဗက္ဂၜာဲမံင္ၾသန္ မြဲဗုီမြဲနဲ သြက္ဂြံ႐ုီဗင္မိမေဍံတအ္ - ဗုီ - ဂေကာံပ႐ုိင္ကဵဝဵ


“ညးၿဗဵေကၜာန္မံင္ကေမၜာန္ မေဆင္စပ္ကုႝေဆင္စသုင္တံဂွ္ စပၲံေတံ ေဍံတံဟုိတ္နဴဟြံတီတုဲ ေကၜာန္မံင္ေလဝ္ႏြံ၊ လၛဳႝဂွ္ ၐုိန္တီလဝ္ ဒွ္ကၜာေလဝ္ ဟုိတ္နဴပေရင္ဂၜာဲၾသန္ေလာန္၊ ပေသာင္ျပသှာပစၥဳပၸန္ဏံမာန္တုဲ ဒးေကၜာန္မံင္ေလဝ္ႏြံ၊ အပႜဲဍဳင္မတ္မလုီ ညးၿဗဵ ေကၜာန္မံင္ကေမၜာန္သာ္ဏံဂွ္ ေဍာတ္သြတ္ေကြံေကြံေရာင္၊ အဝဲဒးစုိပ္အပႜဲကေမၜာန္တံဏံဟြံေသွ္ပုဟ္” သာ္ဝြံ ကြးဘာတကၠသုႝဂွ္ ဆက္ဟုီရ။

ေကာန္ငၛာ္သဿတ္မန္ ပႜဲေဒသပယ်ဳႝတံဂွ္ ဟုိတ္နဴအေခါင္အရာမိမ ဟြံမြဲကုီ၊ ဟုိတ္နဴမိမ ဒးၿပံင္ပဆုဲကေမၜာန္ကုီ ဒးစြံဘာ ဒှာဲဟြံဒး အထံက္ပင္တံအုိတ္တုဲ ပေရင္ပညာေကာန္ငၛာ္တံ ဒးဒုင္ဇုီကပုိက္ကၜဳင္အုိတ္ရ။

“မိမေကာန္ငၛာ္ စုိပ္ကၜဳင္ဘာပု႙ဏံဂွ္ ရဲေကၜာန္ဂူ၊ ရဲေကၜာန္စတၛဲ လၸာ္ပေရင္တုႝလြ႘သဿးရဂၜဳိင္၊ မိမေဍံတံ ဟြံေျပၿပံင္တုိန္၊ ဒးၿပံင္ေနဝ္၊ ၿပံင္ကေမၜာန္တံေတွ္ ေကာန္ငၛာ္တံေလဝ္ ဒးတိတ္အာနဴဘာပု႙ဏံႏြံကုီ၊ ေကာန္ငၛာ္မန္ နဴဖုတ္တေလာ္ (ယဿဳကြာန္ဘာသာေသံ- ကြာန္ဟုီကၲဳႝဂ႐ုိင္)ဂွ္ေတွ္ ေကာန္မန္ပု႙ ရဲေကၜာန္တၛဲ၊ စတၛဲ ႏြံမံင္ဗဲြမဂၜဳိင္ေဏာင္၊ ပေရင္တုိန္ဘာ ပလံင္ဗစုိပ္ကုီ အာဒုင္သြက္ ေကာန္ငၛာ္တံ ဂြံလၛတ္ပညာပႜဲဘာပု႙ဂွ္ အပႜဲညးတံ တင္ဝါတ္ဂါတ္ႏြံမံင္ဗြဲမဂၜဳိင္ေဏာင္” သာ္ဝြံ နာဲအဂၢ အၥာဘာေဗၲာန္မံင္လိက္မန္ အပႜဲဂေကာံစႏၵက္ဓဝ္ည႘သာ ေကုာံ မင္မြဲ႐ုီဗင္ေကာန္ဂကူမန္ (ဂေကာံမန္မာဆံက္) ဟုီရ။

ဂေကာံစႏၵက္ဓဝ္ည႘သာ ေကုာံ မင္မြဲ႐ုီဗင္ေကာန္ဂကူမန္ဝြံ ႐ုီဗင္မံင္ သဿာတၜဒဒုိက္မန္တံသဿးဟြံက သုီေဗၲာန္မံင္လိက္မန္ တှဟ္ သၟာင္ ဘာသာေသံ၊ ဗဿာ၊ အဂၤလိက္တံရ။ စပၲံသှာံ(၂၀၀၇)ဏံ ကြးဘာမန္ ကၜဳင္တုိန္စုိပ္ဘာညးတံ လဿိဟ္(၉၃)တၜတုဲ လဿဳဟ္မၢး ဆက္တုိန္မံင္(၄၀)တၜဏီေရာင္တုဲ ေကာန္ငၛာ္အာယုက္အၾကာ(၃)သှာံ ကုႝ (၁၂)သှာံတံ မပါလုပ္အုိတ္ရ။

ပႜဲဘာတန္ ဂေကာံမာဆံက္ ေဗၲာန္မံင္လိက္လဿဳဟ္ဝြံ ဟြံသၜဲလးကုီ၊ ပေရင္ဂုီကၜဳီဟြံမြဲကုီတုဲ သြက္ပေရင္ထတ္ယုတ္ေကာန္ငၛာ္တံ ေသၢာံေဝင္ျဇဟတ္ဟြံမြဲရ။

ပႜဲေဒသပယ်ဳႝက်ာ္ပိ-ဝကၤပၜန္ ေကာန္ငၛာ္အဝဲတုိန္စုိပ္ဘာတံဗြဲမဂၜဳိင္ဝြံ ဟုိတ္နဴမိမေကာန္ငၛာ္တံ ဒး႐ုန္ဂၥါန္မံင္ပေရင္ဂ်ဳိင္လမ်ဳီဘဝ အုိတ္တုဲ ပေရင္သၜးပြးဂၜဳိင္၊ ဂၜံင္ဍာန္ေဗၜတ္ေဗၜင္ ဂၜဳိင္အုိတ္ရ။

“ေကာန္ငၛာ္အပႜဲဝကၤ ကဝက္ျပင္င္ဂွ္ မိမေဍံတံ ဒးဂၥါန္မံင္ပေရင္စသုင္မံင္စံင္အုိတ္တုဲ နဴတၛဲယးတဿး စုႝတၛဲသဝ္၊ တၛဲပၜဳိတ္ ဒးေကၜာန္ မံင္ကေမၜာန္အုိတ္ရ၊ ပေရင္သၜးပြးပၜန္ေလဝ္ ႏြံမံင္အပႜဲေကာန္ငၛာ္တံဗြဲမဂၜဳိင္တုဲ အဝဲစုိပ္ညိဂွ္ လုီလာ္ေလပ္တုိန္၊ ဂၜံင္ဍာန္မွာေဗၜတ္ တုိန္အုိတ္ရ၊ အပႜဲပေရင္ပညာေဍံတံ ေဍံတံဟြံၿဇဳိဟ္နက္ကၜဳင္အုိတ္ရ၊ တုဲပၜန္ မိမေဍံတံ ပႜဲကြာန္ဝကၤဏံဗြဲမဂၜဳိင္ဂွ္ ဟြံေလပ္လဝ္သၨဳိင္ဘာတန္၊ သၨဳိင္ပညာအုိတ္တုဲ ကြးဘာေကာန္ငၛာ္တံဗြဲမဂၜဳိင္ေလဝ္ ဂြံၐုိတ္(၆)တန္ ဘာေသံဏံတုဲ တိတ္ဘာ အာကၜဳင္စသြက္မိမေဍံတံအုိတ္ရ” ေရာင္ဂွ္ အၥာဘာ ညးမဘုိင္႐ုီဗင္ကၜဳင္လဝ္သြက္ဂြံလုပ္ေဗၲာန္လိက္မန္ အပႜဲဘာေသံ ကြာန္ဝကၤ ဂွ္ ဟုီရ။

ေကာန္မန္ အပႜဲဖူေကတ္ ၊ ဖင္ငၛာတံေလဝ္ ဟုိတ္နဴဘဝမိမေဍံတံ ဒးဆုဲၿပံင္အာေကၜာန္မံင္ကေမၜာန္အုိတ္တုဲ ပေရင္ပညာေကာန္ ငၛာ္မန္တံ ပ်းကၜဳင္လ်းၐုိတ္ကဆံင္ တီကၜးသာသနာ၊ ဘာသာဓဝ္ေရာင္ တၜဂုဏ္အၥာမန္ နဴဝွဳင္ေဒေယွန္ ေစတနာညးမေရင္တၜဳင္ မံင္ပေရင္ပညာ၊ ပေရင္ဒတုဲဖုႝနာနာသာ္ အပႜဲဖင္ငၛာဂွ္ ဟုီရ။

ဟုိတ္နဴလညာတ္သမၲီမိမ ဟြံသၜဲလးအုိတ္တုဲ သြက္အနာဂတ္ေကာန္ငၛာ္မန္ ေသၢာံေလပ္အာပညာဍဳိက္က္ေပင္င္ အပႜဲဍဳင္ေသံဂွ္ ဒွ္ဟြံမာန္ေရာင္ တၜဂုဏ္အၥာဂွ္ ဟုီရ။ “ဒှာဲမိမေဍံအာ ေကာန္ငၛာ္တံဒးဗက္အာမံင္၊ ကေမၜာန္မိမေဍံတံေကၜာန္ အဝဲစုိပ္ညိဂွ္ ေဍံတံ ဒးေကၜာန္ကၜဳင္မံင္အုိတ္တုဲ ေကာန္ငၛာ္ဟြံမြဲကုႝဍဳင္၊ ေကာန္ငၛာ္ဟြံမြဲကုႝပညာ ဂၜဳိင္ကၜဳင္မံင္အ႐ုိဟ္ဟ္တၛဲေဏာင္”သာ္ဝြံ တၜဂုဏ္အၥာဂွ္ ဆက္ဟုီရ။

ေကာန္ငၛာ္သဿတ္ဂကူမန္တံဗြဲမဂၜဳိင္ဝြံ ဟုိတ္နဴပေရင္ပုိန္ျဒပ္မိမေၾကပ္ျဂတ္၊ အေခါင္အရာမိမဟြံမြဲအုိတ္တုဲ ကၜာအဝဲဟြံစုိပ္ ဒးတိတ္ မံင္ဘာ၊ ဒးေကၜာန္ကၜဳင္ကေမၜာန္၊ ဂၜာဲဍာန္ဒးေဗၜတ္မွာကၜဳင္သာ္ဝြံဂွ္ သြက္သှံင္အနာဂတ္ဂကူမန္ ဂြံလ်းတဿးအာဂွ္ ဆက္တုဲဝါတ္ ဂါတ္မံင္ပၜန္ေရာင္ နာဲဟံင္မာန္ ညးမေရင္တၜဳင္မံင္ပေရင္ပညာ သြက္သဿတ္အဝဲစုိပ္ အပႜဲမဟာဇ်ာဲ ဟုီရ။

သဿတ္အပႜဲဍဳင္မန္၊ ပႜဲတိဍာ္ေဗာ္၊ ပႜဲေဒသပယ်ဳႝ ေကုာံ ဍဳင္ေသံတံ ေကၜာန္ဗဒွ္ေပဲါသၜးဂတးလညာတ္သဿတ္မန္ ပႜဲတိဍာ္ဗၜးၐးမြဲဒှာဲဂွ္ သဿတ္မန္အပႜဲတိဍာ္ေဗာ္တံဝြံ ပႜဲေပဲါဂွ္ လညာတ္သဝ္အိုတ္ ပေရင္ေခၜဝ္သွ္ေအာန္အိုတ္ ဂြံဆႝုေကတ္ေရာင္ နာဲကသုမန္ ညးမတိုန္ စိုပ္လၛတ္မြဲတၜ၊ သုီမဒွ္ ညးလ်ဳိင္ သၜဳင္ပတိုန္အေခါင္အရာမှိဟ္ဍဳင္မန္ ဟီုရ။

ဟုိတ္နဴပေရင္စသုင္မံင္စံင္ ဗုီေကာန္ငၛာ္ အပႜဲဍဳင္ဗဿာတံ ဒးဆုဲၿပံင္ဗက္မံင္ မိမေဍံတံ ဗုီ - အၥာပ႐ုိင္ကဵဝဵအပႜဲဍဳင္မန္