တၜမန္

ပၜန္ဂတးမၢးဂွ္ သြက္ဂြံဗတိုက္သ႐ုိဟ္ေထာံေသှာတ္ဟြံကိတ္ည႘ကႝုပေရင္ဒဿံင္မှိဟ္၊ ေသှာတ္ဟြံကႝုဖႝုကု မှိဟ္တအ္ ေသှာတ္ ဟြံဂတာပ္ေခတ္တအ္တုဲ သြက္ဂြံၿပံင္လွာဲဒက္ပတန္အာေသှာတ္တဿိ ေသှာတ္မဒွ္တသိုက္ကႝုမှိဟ္ဂမၜိဳင္ရ။ ဒးဟီုမြဲနဲပၜန္မၢး ပြမလုပ္ေပဲါဗတိုက္လတူျပသှာအဝႝုအာဏာ မဒွ္ရ။ ဒွ္သာ္ဝြံဂွ္ရ လပၚညးမပၜန္ဂတးတအ္ဂွ္ ဒးလုပ္ ဗဗတ္ကႝု လပၚညးမဂြံလဝ္အဝႝုတအ္ေရာင္။ လပၚရဲပၜန္ဂတးတအ္ဂွ္ ဒွ္ရဲျဇဟတ္မေအာန္တုဲ ညံင္ေသၢာံဗတိုက္ သ႐ိုဟ္ၿပံင္လွာဲေထာံေသှာတ္မြဲမြဲ ေကုာံ ဂေကာံ ဂေကာံတၜအဝႝုမြဲမြဲဂွ္ အာဗီုဓမၼတာ အာဗီုတၜအဝုႝတအ္ကီုဟြံဂြံရ။ ဒးႏြံကႝုသဘာဓဝ္ ေကုာံ ကေမၜာန္ေဒၢတ္ေလဿတ္ပၜန္ဂတးတအ္ ဗိုန္န္ဗတ္တ္ေရာင္။ ဂေကာံပၜန္ဂတးမြဲမြဲဂြံမံက္ဒွ္ တိုန္ ကီု ေသၢာံဒုင္ဒင္ဒတူလိုင္အာ ဘဲဒဏ္ဍာ္ဇမိၜင္ကီုဂွ္ ဒွ္ဟြံေလာဲရ။ ေသၢာံအံင္ဇှးအာ ပႜဲအခိင္ေဂၜံေဂၜံဂွ္ေလဝ္ သာတုဲဒွ္ ဟြံေလာဲရ။ ဒက္ပတန္လဝ္ဟြံေကဿာန္ခိုင္မၢး - ေကၜာန္ၐိုန္မံင္ဟြံဒွ္ဗီုပၜန္ဂတးမၢး လီုေလာဲ အ႐ုိဟ္ေလာဲ က်အာေလာဲ ေလာဲေရာင္။ ၾကပ္စိုပ္ကဵခႜင္ လီုေလာဲခႜင္ရ။ ဗီုဂွ္ကီု ကာလပၜန္ဂတးဂၜိင္ခႜင္ ဝိဝိင္ခႜင္ လီုေလာဲခႜင္ရ။ ဟိုတ္သာ္လႝု တအ္ဂွ္ ပလီုမံင္ကေမၜာန္ပၜန္ဂတးတအ္ေရာ စဿ႘စဿတ္ဂၜဲါကဖွ္ဂံင္င္ ပတပ္ပေလဝ္အာဗြဲမယ်ဳႝလၢဴမွ ဗီုမရန္တဿအ္လဝ္ ဂြံ ဒုင္ေပဲါအံင္ဇှးမာန္ေရာင္။

(က) ပြမဝိဝိင္ကၜဳင္လတူလညာတ္ပၜန္ဂတး

ရဲစိုပ္ကၜဳင္ပၜန္ဂတးတအ္ဂွ္ ကၜဳင္ႏူဗြိဳင္ေဒသနာနာ ႏြံကႝုဗီုျပင္နာနာသာ္ရ။ နကႝုပၜန္ဂတးေဟင္ ဒက္ပတန္ေသှာတ္ တဿိ ေသှာတ္ဒွ္တသိုက္မှိဟ္တအ္မာန္ေရာင္ ေစွ္စိုတ္တုဲ စိုပ္ကၜဳင္ေလဝ္ႏြံ၊ ရံင္ကႝုအကာဲအရာအေၾကပ္ အျဂတ္မာန္ ေဏာင္လဝ္စိုတ္သာ္ဝြံတုဲ စိုပ္ကၜဳင္ေလဝ္ႏြံ နကႝုအကာဲအရာမြဲမြဲ ဆက္တန္တဵအာပႜဲဗိြဳင္ တၜအဝႝုတအ္ဟြံဂြံ (ဟြံေသင္ မၢး) ဟြံမာန္တုဲ စိုပ္ကၜဳင္ေလဝ္ႏြံရ။ လၲဴဗီုျပင္တအ္ဏအ္ ကေလင္ဖႜိဳဟ္ရံင္မၢး နကႝုပၜန္ဂတးေဟင္ ဒက္ပတန္ ေသှာတ္ဒွ္တသိုက္မှိဟ္တအ္မာန္ေရာင္ စြံလဝ္လညာတ္သဇိုင္တုပ္ပ္ဖအိုတ္ ဟြံေသင္ဂွ္ရ အပႜဲကႝုဒးဒုင္စမ္ၐတ္ ပတိုန္ဍာ္ဏွ္နကႝုသဘာဓဝ္ပၜန္ဂတး ေဒၢတ္ေလဿတ္ပၜန္ဂတးတအ္ဂွ ဝိဝိင္ကတၜဳင္အိုတ္ရ။ ကာလပၜန္ဂတး လအ္ဂၜိင္ ကၜဳင္ခႜင္ ပြမဝိဝိင္တအ္ ဂၜိဳင္ကၜဳင္ေဇှာ္ကၜဳင္ခႜင္ရ။ ဗီုခယ်လဝ္ဟြံေသင္ ဒွ္ဟြံေလာဲပုဟ္သြံ အာဗီုဏအ္ရမၢး ဒးေဆာံမြဲ ဘဝေရာင္ သာ္ဝြံ စိုတ္ဒုင္ယ်ံက္တအ္ ဗာန္ျခပ္ဂြံပႜဲကႜဟ္အိုတ္ရ။

ညာတ္ကၜဳင္အေၾကပ္အျဂတ္ပႜဲပၜန္ဂတးတုဲ သီုဟီုပ်ဳဗေဒက္ကၜဳင္လတူကေမၜာန္ဇကု ဂေကာံဇကုရ။ ဒဒွ္ပေရင္ဍဳင္ ကြာန္အပႜဲဗြိဳင္ဇကုကီု ဗိြဳင္ေဒသကီု အပႜဲဗြဳိင္ဂၜးကဝ္ကီု၊ လၛတ္ဟြံအးမြဲသာ္ လညာတ္မၛးဂွ္တံင္ဓဇက္နင္ အပႜဲဇကုရ။ ပေတွ္ေကတ္လဟီုရဲပ်ဳတ္ဗေဒက္တုပ္ဗီုဇကုဂွ္တုဲ သီုပလီုကၜဳင္ကေမၜာန္ဇကုအိုတ္ရ။ ဂဇုန္လၲဴစှာံတုဲ ဂေဟန္စှာံစႝုကႝု ေသၜက္ရ။ အိုတ္ေကှာတ္ ၿဂိပ္ဒဵကရဵေထာံစးကႝုပၜန္ဂတးဒွ္ကၜဳင္ရ။ အတိုင္သဘာဓဝ္ပၜန္ဂတး ေကုာံ ေဒၢတ္ေလဿတ္ တအ္ ေယာင္မံင္ဗုီလႝု ဒးပေလဝသာ္လႝု ဒးသမၜဳင္ပတိုန္စိုတ္ဓါတ္ ေကုာံ ႐ုပ္ဝတၴဳသာ္လႝု မုပ႙ုေကၜာန္လဝ္တုဲ ၐိုတ္လႝုစိုတ္တရဵေရာ ဂတေတံမုဒးဆက္ေကၜာန္မံင္ဏီေရာတအ္ဂွ္ ဟြံကေလင္သၛ႘ဂၜိပ္မြဲသာ္ (ဝါ) ယဝ္သၛ႘ဂၜိပ္ ညာတ္ မံင္ကီုေလဝ္ ဟြံထံက္ထၞးလုပ္ေပဲါဗတိုက္မြဲသာ္ ဖ႘ဗက္အာဗီုညးဗေပင္သင္မြဲရ။ လတူ ကေမၜာန္ေယာင္ယာ ယအ္ ေဒက္မံင္တအ္ဏအ္ ညံင္ရဵဇကုဟြံပါ တာလ်ဳိင္ဟဿဲ မံင္ေထာံဝိဝိဝိင္ဝိင္ဂွ္ရ တၜအဝႝုတအ္ ဂြံအာေပှာ္ယီု ခိုဟ္ဟ္ေရာင္။ ခဿါႏူဝိဝိင္ကၜဳင္ဂွ္ရ ပေရင္ည႘သဿဟ္ေလဝ္လီုပေရင္ေကဿာန္ဓေရာန္ေလဝ္ယအ္ သာသပအ္ကၜဳင္ ဇဿာပ္ပ္ ဒှဲါတုဲ အႏၲရာယ္ဇကု ဇကုတအ္ ေကာ္ဘိက္မံင္အိုတ္ရ။

ပြမဝိဝိင္ဟီုဂွ္ ဣလႝုဒး - ဣလႝုေဗၜတ္ ေဖ်ံေတဿာ္ခ်ပ္ဗၥာဟြံဒး မဒွ္ရ။ ရဲဝိဝိင္တအ္ဂွ္ ဒးဟြံဒးဂွ္ေလဝ္ ပႜဲအခိင္ ေသၢာံဗၥာ ဟြံမာန္အိုတ္ရ။ ဂလာန္ပေတွ္ႏူတမ္မူလေတံဂွ္ ဒွ္ဟာ - ဟြံဒွ္ဟာ ဟြံတီကၜးကၜးမြဲသာ္ဏီဗီုဇကု မိက္ဂြံကႝုဒွ္ ဟြံဒွ္ကၜဳင္ ဏီဗက္ဂတာပ္ ကၜဟ္ေထာံဂလာန္ပေတွ္ႏူတမ္တုဲ ဟီုတိုန္အေရဝ္ဂဲါတိတ္ႏူေပှာန္ဂွ္ ကေမၜာန္ရဲဝိဝိင္တအ္ရ။ လတူ ရဲဝိဝိင္မံင္တအ္ဂွ္ ဒးကလးကႝုဒဒွ္ဍာံကၜးကၜးမးမးတုဲတၜဳင္ လအာအဓါန္ ဂတေတံ ႏြံသာ္လႝု ၐိုတ္လအ္လႝုဒးေကတ္ အခိင္ ဒးပေလဝ္တင္ယုတ္ေဒက္ဍိန္လ် ဂေကာံဇကုဗီုလႝု ညံင္ဂြံပေလဝ္ဂွ္ေလဝ္ ဖန္ဇန္လဝ္ႏြံသာ္လႝု ဒးထပ္ပလံင္ ပေပင္ျဇဟတ္ ကသပ္ညာဏ္ၐိုတ္ဂလိုင္လႝုဏီမွ စိုပ္တရဵ ျပဟ္ေဏာင္ဂွ္ ဒႝုကႝုကၜးမး ဒးကလးေရာင္။ လၲဴညး မကလး ဂွ္ေလဝ္ ညးမဒးဒုင္ကလးတအ္ ဂလာန္ပေတွ္ဂြံႏြံစိုတ္ဓါတ္ ေသၢာံျမဟ္ၿမဵတိုန္ဂွ္ ဒးထၞးကႝုအစာံေရာင္။ ဗီုအၥာသြံဂဥဳဲ ကသံက္အေဃာႀကီဳ အေဃာဂြါတ္မံင္ကသံက္မၢး ဒွ္ကေမၜာန္ ညးဂမိၜဳင္ ၿဂိဳင္စေရာင္။ မိှဟ္ကလး ဂွ္ေလဝ္ ဒွ္မံင္မှိဟ္ဝိဝိင္ကီု (ဟြံေသင္မၢး) ညံင္ညးတှဟ္ ေသၢာံေကတ္အစာံခိုဟ္ဂွ္ေလဝ္ ဟြံမံင္ ဟြံဟီု ဟြံေကၜာန္ ၐိုတ္မၢး ဒွ္ဆအယာံမာတ္ ဖအိုတ္ေဝင္အခိင္မြဲေဟင္ရ။

(ခ) ပြဟြံေကတ္ဒှဲါ

ကေမၜာန္ေသၢာံစိုပ္တရဵဂွ္ ရဲပၜန္ဂတးတအ္ ဒးဍိဳက္ေကၜာန္ ဒးဍိဳက္ဂစာန္ႏူတၜအဝႝုတအ္ ဂၜိဳင္ကႝုအဆေရာင္။ အခိင္ ကဿာတ္႐ုင္၊ ကဿါတ္ကေမၜာန္ေလဿင္ဓမၼတာ ဗီုအလႝုအသ႘တအ္ ေကၜါန္သၸဗက္ဟြံဂြံရ။ သြက္ရဲပၜန္ဂတးတအ္ဂွ္ ဒှဲါ ကေမၜာန္ဇကုေဟင္ ဒွ္႐ုင္ဇကု သၛိ႒ာန္ဇကုရ။ ထၞးဟိုတ္ကေမၜာန္ပၜန္ဂတးဝြံ ႐ုင္ႏြံပႜဲထိုင္ဗအ္ဂးတုဲ အာမံင္ဟြံတီ တမ္ေကှာတ္ ဟြံေကတ္ဒှဲါတအ္ဂွ္ ဒု္စိုတ္ဟဿဲကႝုကေမၜာန္ရ။ ဒှဲါအဓိကဇကုဂွ္ ဒွ္ဒှဲါဒးကႝုေစှာန္၊ ဒးေကၜာန္ၐိုတ္ ဗဿံက္႐ုပ္ ရဵေရာင္။ အခိင္ပှာန္ပၜန္ဂတးသကာတ္ျမဟ္မံင္ေတံ ယာဲတခ်ဳိတ္ ၐိုန္ဟြံဂံင္စဵကီုေလဝ္ အခိင္ပှာန္ဂံက္ ပၜန္ဂတး ဏအ္ ထၞးဟိုတ္နာနာသာ္တုဲ ေဂတ္မံင္စကၠဝါဂွ္ ဒွ္ဗီုအခိုက္မြဲရ။ ထၞးဟိုတ္ကႝုကေမၜာန္မဆက္စပ္တအ္ကႝု ေသၢာံဒွ္ အထံက္ကႝုကေမၜာန္ဇကု မေကတ္လဝ္တာလ်ဳိင္ေရာင္ဂးတုဲ ဟြံေကတ္ဒှဲါ သာဲတိတ္အာႏူဗိြဳင္ ကေမၜာန္လအ္မၢး ပေရင္အုပ္ဓုပ္ေကာပ္ကာဲေလဝ္လီု ပေရင္ဆက္ေစၜာံေလဝ္ ပိုတ္သကုတ္အာသဿးဟြံက လၲဴဒဒွ္ ဍာံတအ္ ျပသှာ အခက္အခုဲဂေကာံဇကုတအ္ ဇကုအာ႐ုီမတ္ပိုတ္အာမာန္ရ။ ရဲထၞးဟိုတ္ကႝုဗိြဳင္ဂၜးကဝ္ဂြံမၢး ဒးအာဒႝုကႝုဍဳင္ဂၜးကဝ္ ေတံ သာတုဲေကၜံပႜဲဒှဲါလအ္ခႜင္ရ။ ဒှဲါဒးႏြံမံင္အဓိကဂွ္ ဟဿဲလအ္တိုန္ဗက္ဂတာပ္ပေရင္ ေယာင္ယာ နာနာသာ္ မပၲမ္ကႝု ညးဟြံမံင္ဒှဲါ အဲဟြံေကတ္ကေမၜာန္ ဗေတာန္ဟြံလုပ္ကေတာဝ္၊ ရံင္မုက္ဟြံေဂါဝ္ညးသကအ္ ဒွ္ကၜဳင္အိုတ္ရ။ ကႜိဳပ္ ဟြံမာန္ေသှဝ္ ေသှဝ္ဟြံမာန္ကႜိဳပ္ ဗီုညးညးဇိက္အိုတ္ရ။

ပေရင္ေကာပ္ကာဲကေလင္အမိင္ကဆံင္င္တအ္ ပေရင္ပၚပရအ္ေကတ္တာလ်ဳိင္တအ္ ပေရင္ထိင္ဒဝ္ေစဝ္ေပှာန္ တအ္ဂွ္ လီုေဒက္ေယာင္ယာကၜဳင္ရ။ ကေမၜာန္ဇကုဂွ္ ကေမၜာန္ပၜန္ဂတးေဏာင္ ဗီုစက္ယန္ေဍံလီုမၢး ကေမၜာန္ပၜန္ ဂတးေလဝ္ လီုအာေဏာင္ဂွ္ ဝိုတ္ေကၜံအာအိုတ္ရ။ သဘာဝမှိဟ္တအ္ဂွ္ လပၚခိုဟ္ဟ္တအ္ ဂြံပတုပ္ပေတာံ သၸဗက္ ေအာန္ကီုေလဝ္ လပၚပေရအ္ဂွ္ ပတုပ္ပေတာံဗက္ဇိုင္ျပဟ္တဲျမက္ေလပ္ရ။ လပၚခိုဟ္ဟ္ဂွ္ၐိုန္ရၿဇိဳင္ကႝု တၛအ္ ေကၜာန္ကီုေလဝ္ လပၚပေရအ္ဂွ္ ဟြံၿဇိဳင္စိုတ္ရ။ သြက္ဂြံပလီုေကၜံေထာံကှက္ တၜအဝႝုတအ္ကႝု သြက္ဂြံသမၜဳင္ပတိုန္ စိုတ္ဓါတ္ ေကုာံ ကေမၜာန္ပၜန္ဂတးဂွ္ ကႝုအခိင္ဟြံမာန္ဒွ္ကၜဳင္ မာန္ရ။ ဟိုတ္လႝုထၞးထၞး ဟဿဲပႜဲဒှဲါဂွ္ ဟဿဲပႜဲဒှဲါရ။ ဟြံတီဒဒွ္ဍာံဂွ္ ဟြံတီရ။ မြဲအလန္ဘာ္အံင္တအ္ ဟဿဲပႜဲဒှဲါဂွီ ကၜိဳဟ္ေကတ္မာန္ကီုေလဝ္ ဂၜိဳင္င္ကႝုအလန္မၢး ဒးကၜိဳဟ္ ေကတ္ စိုတ္ဟဿဲပႜဲကေမၜာန္ အာ႐ုီဟဿဲပႜဲဒှဲါ သဘာဓဝ္ပၜန္ဂတးအိုတ္ အာရေရာင္။ ဗှဳဟ္ စင္ေကာန္ၿဂိဳဟ္ဇကုဇကု လၸဗေကက္ ဇုက္ဒှက္ကအ္ဇကု ဇကုလၸၐန္ေဝင္ေတွ္ အႏၲရာယ္ေအာန္ေရာင္။ အခိင္ေကဿာန္ကေလာံမံင္ ညံင္ဒႝု ညံင္တဿံေတံ သှတအ္ ဍိဳက္ကၜဳင္ကႝုျဇဟတ္မၢး ေယာင္ယာမံင္ဏီရေတွ္ အခိင္ျပး ဆာဲမံင္ညးသကအ္ ကႝုေစှာန္ ေကတ္ေစှာန္ ကႜဟြံစိုပ္ညး သကအ္ဏအ္သာတုဲ သ႐ုိဟ္လီုအာေလာဲေလာဲေရာင္။

(ဂ) ပြမေတာင္ေတဿာ္ဗက္တမ္  

ပၜန္ဂတးမြဲမြဲ လအ္ကိၜင္ကၜဳင္ကႝုဒွ္ ဖ႘ဗက္မံင္ၐိုတ္ဆဟြံကႝုလီုကႝုဒွ္ ဒးထိင္လဝ္ကၜာလီုကႝုဟြံလီုကႝုဒွ္ အကာဲအရာဗီု တအ္ဏအ္ စိုပ္ကၜဳင္မၢး သဿာပၜန္ဂတးဂအံုမဂၜိဳင္ ဟြံေသင္ကီုေလဝ္ဂအံုမေအာန္ ဟြံေသင္တအ္ဂွ္ ဝိဝိင္ကၜဳင္ စိုတ္ ဓါတ္ေယာင္ကၜဳင္ စြံကၜဳင္ဂဝိင္သြက္ဇကုရ။  အဓါန္ဂတေတံ သြဟ္ဗီုလႝုတိတ္ဂွ္ေလဝ္ ေတဿာ္ဟြံဒးတုဲ သြက္ ပူဂႝုဇကု အနာဂတ္ေတံ ဂြံေဖ်ံစိုတ္ဂြံဂွ္ ၐိုတ္ဆႝုေပှာ္ ၐိုတ္တေဆာ္တခ်႘ဂြံ ေဖႜာန္ကၜဳင္လၲဴေသှာဝ္ဂၜဲါကၜဳင္ဂုဏ္ဖႝု ပူဂုႝေလပ္ရ။ ၐိုတ္ေပၜင္ကၜဳင္လဝ္အခိင္ ဒုင္ကၜဳင္လဝ္ဒဒိုက္ မုတသိုက္သြက္ဇကုဟဿဲကၜဳင္တဿာလအ္ရေတွ္ ၐိုတ္ဂြံ ဒဗက္တမ္ဂးတုဲ ဒုင္မိၜေထာံသိကၡာဇကု မပေလဲပယ်းကၜဳင္လဝ္ မြဲအခိင္ေတံရ။ ညးဂမၜိဳင္ကၜိဳဟ္ေကတ္မာန္ ေဏာင္ေလဝ္ ဇကုဇကု ပေရေကတ္စိုတ္အိုတ္ရ။ ဂြံဖန္ဇန္ဂြံဗီုပဿိက္ဇကုတအ္ဂွ္ေလဝ္ ထၞးဟိုတ္နာနာသာ္တုဲ တံင္ဗဇာကၜဳင္ ဖႜဳန္ေဖႜာတ္ကၜဳင္ ေသှာဝ္ေလပ္ရ။ ယဲတအ္ဏအ္ဂွ္ ေကၜာံခှါန္အာ မြဲဒှဲါတုဲမြဲဒှဲါ မြဲေဒသတုဲမြဲေဒသ စႝုကႝုထိင္ေကာပ္ညးသကအ္ဟြံမာန္ ေဒၢတ္လီု ဖံက္ပကဝ္ကၜဳင္ေသှာဝ္ ပၜံင္သုင္ကၜဳင္ဍာ္ၿဗဲဟတင္ၿဂဳျဂဳရ။

အခိင္ဒးကႝုျဇဟတ္ဇကု အပႜဲပၜန္ဂတးဂွ္ ဒွ္အာအခိင္ဗက္ဂၜဲါစတမ္ရ။ ခႏၶကာယဂွ္ ၐိုန္ရတက္လဝ္တဆိပ္ ပၜန္ဂတး ကီုေလဝ္ လညာတ္သမီၲကႜဟ္တအ္ဂွ္ ၾသန္တအ္ ဂုဏ္ဖႝုပူဂႝုတအ္ေပါဗိုင္ေျဂာပ္ထုပ္ဂြံအာဒွ္ေလပ္ရ။ စုက္လုက္ကၜဳင္ ကႝုျဒပ္ (ဝါ)  ဂုဏ္ဖုႝပူဂႝုတုဲ ဒးပံင္ကႝုသှ ဒးဖႜာတ္ဇိြတ္တမ္ဇိုင္သှ ဒးသြံလွာဲစပေရင္ ပှဳက္အပႜဲဂေကာံ ဇကုေလဝ္ ဟြံ ၿဇိဳင္စိုတ္ဒွ္ေလပ္ရ။ ယဲတအ္ဏအ္ ဗာန္ျခပ္ဂြံပႜဲဂေကာံဇကု သီုလအ္သီုဂၜိဳင္ကၜဳင္မၢး လညာတ္တၜဓနတအ္ လုပ္ ကၜဳင္တုဲ ဒွ္အာဂေကာံဂတးဗၜန္မြဲ ဟြံဝါတ္ရ။ ဒးခဲါသိုက္လၲဴကႜဟ္အပါအံက္ဇကုေလဝ္ ဟြံၿဇိဳင္ ကၜဳင္စိုတ္ရ။ ဒးဖံက္ စကႜဟ္ ဒးခ်ဟ္ေပၜဝ္ေဝင္ဍာ္ပါင္ညးမြဲကႝုညးမြဲဂွ္ေလဝ္ ဟြံဒညကၜဳင္အိုတ္ရ။ ပၜန္ဂတးမြဲမြဲ ဟြံဒးဘဲသှဂိဂိမြဲသာ္ သဂံင္တအ္ ေဒံါဇူအာဂၜဳင္င္ ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ သာဲတိတ္အာေသၛာဲေသၛာဲဂွ္ ဂၜဲါရံင္သြဟ္ ေဍံဂံင္င္မၢး ပြဏအ္ေလဝ္ ပါလုပ္အခန္အဓိကမြဲကီုေရာင္။

(ဃ) ပြမတက္အလံင္ဗီုတၜအဝႝု

ဂေကာံပၜန္တဂးဂွ္ ဂေကာံတၜအဝႝုဟြံေသင္ရ။ အလႝုအသ႘ေလဝ္ ဟြံေသင္ရ။ ညံင္ဂြံၿပံင္လွာဲေထာံေသှာတ္ ေကုာံ တၜအဝႝု ဟြံကႝုဖႝုကုမှိဟ္တအ္ေဟင္ မံက္ဒွ္ကၜဳင္လဝ္ေရာင္။ ဝိုတ္ေကၜံေထာံလညာတ္ပၜန္ဂတး ႏူတမ္မူလေတံတုဲ ဇကုဇကု ညံင္ရဵမှိဟ္ဟံင္ျပာ္မံင္ဒဒိုက္ေကာန္ဂကူတအ္ပံင္လမ်ဳီတုဲ ဒုင္ခ်ဳိတ္မံင္သြက္ဂကူဂးတုဲ တက္မံင္အလံင္ အာဇာနဲဂွ္ေလဝ္ ဒွ္ပလီု ကေမၜာန္ပၜန္ဂးတရ။ ဆက္ေဆာံေကတ္ကၜဳင္ေစဝ္လၲဴ ပႜဲအၾကာညးဍဳင္ကြာန္တအ္ ဗီုတၜ အဝႝုတအ္ကီု ဒွ္ကၜဳင္ေလပ္ရ။ ညံင္ရဵမှိဟ္ေတဿင္မြဲ ပစူေဢာံတဲဟီုဂးကၜဳင္ကႝုအဝႝုႏြံကၜဳင္ေလပ္ရ။ အဟိန္အဟိန္ ဗတိုက္မံင္တၜအဝႝုဂွ္ ဇကုေလဝ္ အခင္ဒွ္ကၜဳင္တၜအဝႝုကီုေဏာင္ဂွ္ ဟြံသၸကၜဳင္သတိရ။ အလုံညးဍဳင္ကြာန္မြဲ ဂြံပါလုပ္ ကၜဳင္မြဲကေရာံကႝုဇကု ဒးစန္ဒက္ေကၜာန္ၐိုတ္ဂွ္ေလဝ္ ဝိုတ္အာတုဲ အတိုင္အမိင္ဇကု ညံင္ဂြံကလင္ေဒၢတ္ဗက္ ရပ္ဂရတ္ကၜဳင္ဗီုတၜအဝႝုေဇတ္တ္ကီုရ။ ဇကုဂွ္ ဒွ္မှိဟ္ပၜတရဵေဏာင္၊ ဒွ္မိှဟ္အုပ္ဓုပ္ျပဳေျပင္မံင္ ကံကုသႝုဂကူ ေဏာင္ ေကတ္စရာဲတုဲ ညးဍဳင္ကြာန္ကီု သီုသၢံင္သဿဝ္တဲဇကုဂွ္ ဒးႏြံသဿဝ္အမိင္ဇကု အေကာပ္အကာဲဇကုေရာင္ ေစွ္ကၜဳင္စိုတ္ ရ။ ဟြံကိတ္ည႘ကၜဳင္ကႝုအဖန္အဇန္ဇကုမၢး ဍိဳက္ေကတ္ကႝုအဝႝုေလပ္ရ။

အခိင္ကာလပှာန္ပၜန္ဂတးသကာတ္ မံင္ေတံ ညးဍဳင္ကြာန္ ၐိုန္ရသၸလဝ္ဗီုၿဂိဳပ္ေဇှာ္ ပှဳက္လဝ္ကႝုဇကု ဒႝုေဇှာ္ဗဒန္ လဝ္ကႝုဇကုၐ႘ေဇှာ္ျခာလဝ္ကႝုသှကႝုဇကုကီုေလဝ္ အခိင္အသိင္ပှာန္ဂံက္အာဏအ္ဂွ္ ႐ုိဟ္ပလီုေထာံညးတအ္ ညံင္ရမ္ က်ာ္အိုတ္ရ။ ဒဒိုက္သှာညးတအ္ မုႏြံ ဒးစႝုဒှါေရင္တၜဳင္ကႝုဗီုလႝုဂွ္ ဝိုတ္ေကၜံေထာံတုဲ လၲဴဒဒိုက္သှာဇကု ညံင္ကႝုညး တအ္ဂြံပတုဲကႝုဝတ္ေျပေျပ စကာကၜဳင္ကႝုအဝႝုေလပ္ရ။ ေဒၜင္ဇကုဂွ္ လဇံက္စုတ္လတူညးတအ္ သဿးဟြံက သုီတုန္ ဍိဳက္လဝ္လၲဴေဒၜင္ဂွ္ သၸတိုန္ေလပ္ရ။ ဗြဲေတဿင္ဂွီ မိက္ဂြံဒုင္သၸအေ႐ွ္သေသွ္ဗီုအလူအသ႘တအ္ ကီုေရာင္။ ပြမဗတုပ္ ပေတာံ တက္အလံင္ဗီုအလႝုသ႘ဂွ္ အၾကာညးဍဳင္ကြာန္ဓမၼတာသဿးဟြံက စကာကၜဳင္သီု အပႜဲ ဂေကာံဇကုသကအ္ ရဲဇကု အပႜဲဂေကာံဇိုင္တဲဇကုတအ္ကီုရ။ ပၜန္ဂတးဂွ္ ကေမၜာန္စလိင္ဟြံေသင္တုဲ ရပ္အလံင္ စကာကၜဳင္ ဗီုကေမၜာန္ စလိင္ဂွ္ရ ျဇဟတ္ေကဿက္ယအ္အာေလပ္ရ။ အေခါင္ဟီုဂးဗီုႏြံပႜဲေသှာဝ္ဂွ္ေလဝ္ ညံင္ဟြံဂြံ ဂံင္ဟီုဂံင္ဟီုပၜန္ေတွ္ေလဝ္ ေပှာတ္စိုတ္တက္စုတ္တဆိပ္ ကႜဳဟ္ေမၜံနာနာသာ္ ထၞးေဝင္ပညာ ဗုီဗ်ဴရဝ္ကေရတ္ တဲေဇှာ္ဂွ္ရ ညးဂမိၜဳင္ စိုတ္အိုတ္ ဇဲပၜိဳတ္အာႏြံရ။ ဗီုညးဍဳင္ကြာန္တအ္ ကႜဳဟ္ေမၜံအလႝုအသ႘ဂွ္ ကႜဳဟ္အာသီုဇကုကီု သဿးဟြံက ဒးဂၜဲါမိှဟ္ဗဒမၢး ဂၜဲါအာ လပၚအလႝုအသ႘ေရာင္။ေလံထံက္သှဇိုင္တဲကေတာဝ္မတ္သှဂၜိဳင္တိုန္မံင္ တီုကၜီဳ တိုန္မံင္ အ႐ုိဟ္ဟ္ တဲၛဂွ္ကေမၜာန္ပၜန္ ဂတးဇကု ေယာင္ယာမံင္ဟြံေအာန္လးလးတုဲဒွ္ကၜဳင္သာ္ဏအ္မာန္ေရာင္ ဒးေတာ္စုတ္လဝ္ကီုရ။

ဂေကာံမြဲမြဲ ႏြံကႝုတၜဳင္လအာမအံင္ဇှးဟာ က်ၿဗံဟာဂွ္ ၐတ္ကှာတ္ေကတ္ကႝုပြဒဒွ္ဗြဲသဿဝ္ဏအ္မၢး တီေကတ္မာန္ရ။

(၁)     ရဲမအံင္ဇှးတအ္ဂွ္ ထၞးသက္သ႘ကႝုကေမၜာန္အတိုင္မဟီုလဝ္ဂွ္ရ။ ရဲမက်ၿဗံတအ္ဂွ္စႝုဒှါပၜအ္မံင္ ဂလာန္လတူ တင္ယုတ္ေဒက္ဇကုနာနာသာ္ရ။

(၂)     ရဲမအံင္ဇှးတအ္ဂွ္ သၸဒးအေဗၜာတ္မြဲမြဲမၢး ဟြံၿဇိဳင္စိုတ္မြဲသာ္ ဒုင္ဝန္ေလပ္ရ။ ရဲမက်ၿဗံတအ္ဂွ္ ကေရာတ္ ကေရဝ္ ဗၐိုဟ္ပါင္ဗုတုဲ ဂအုံစုတ္ဒုဟ္ကႝု ညးတှဟ္ေလပ္ရ။

(၃)     ရဲမအံင္ဇှးတအ္ဂွ္ ဗီုမဟီုဂွ္ေဟင္ေကၜာန္ ဗီုမေကၜာန္ဂွ္ေဟင္ဟီုတုဲ ရဲမက်ၿဗံတအ္ဂွ္ ေျပင္ေရင္လဝ္ အေခၜဝ္အသွ္ေပင္မံင္ပါင္ရ။


(၄)     ရဲမအံင္ဇှးတအ္ဂွ္ စကာမံင္အခိင္ဂြံႏြံကႝုငၛဳဟ္မးတုဲ ရဲမက်ၿဗံတအ္ဂွ္ မင္ကႝုအခိင္အိုတ္အာရ။    

(၅)     ရဲမအံင္ဇှးတအ္ဂွ္ ညံင္ေသၢာံဂြံအံင္ဇှး ဂစာန္ကေမၜာန္ပေတွ္လၲဴကေမၜာန္ရ။ ရဲမက်ၿဗံတအ္ဂွ္ဟြံေကၜာန္ မြဲသာ္ မိက္ဂြံဒုင္ေကတ္ေပဲါအံင္ဇှးဟြံဂံင္ပေတွ္စလၲဴကေမၜာန္ စြံလဝ္ဂဝိင္လဿိဳန္ရ။

(၆)     ရဲမအံင္ဇှးတအ္ဂွ္ မင္ကလင္အေရဝ္ညးတှဟ္တုဲ ရဲမက်ၿဗံတအ္ဂွ္ ပၜံင္ေကတ္အခိင္သြက္ဇကုဂြံတြံရ။

(၇)     ရဲမအံင္ဇှးတအ္ဂွ္ ဆႝုမှိဟ္ကဆံင္သဝ္ႏူဇကုမၢးဍဳက္ေကဝ္ဝ္ ဆက္ေဆာံေလပ္တုဲ ရဲမက်ၿဗံတအ္ဂွ္ေကတ္ ဇှးသၸမာန္လတူမှိဟ္ကဆံင္သဝ္ႏူဇကုတအ္ေလပ္ရ။

ရံင္ေကတ္လတူေပှာန္ (၇) တင္ဏအ္တုဲ ကေမၜာန္ပၜန္ဂတးဇကုကီု၊ သှာမပၜန္ဂတးပါလုပ္ပႜဲဂေကာံကီုတတအ္ အေလဝ္ၿဇိဳင္မံင္လပၚလႝု ေတဿာ္ေကတ္ဒးရ။ နကႝုပူဂႝုေလဝ္ အေလဝ္ၿဇိဳင္မံင္လပၚက်ၿဗံေတံမၢး ဂေကာံဒက္ပတန္ လဝ္ နကႝုပူဂႝုႏြံကႝုတၜဳင္လအာက်ၿဗံတအ္မၢး က်ၿဗံအာသီုဂေကာံဂွ္ ဗြဲစဿတ္ရ။ ပြမဟီုလဝ္လတူေတံ (၄) သာ္ဂွ္ ဒွ္ပြညးမက်ၿဗံတအ္ေရာင္။ ပြတအ္ဏအ္ ဟြံပလီုေကၜံေထာံ ဆက္ဇေမှာ္ပတိုန္ယဲ (ဟြံေသင္) ဆက္ဂိုင္ေဒပ္ဇိြတ္ သေပါတ္မံင္ဏီမၢး ရန္တဿအ္ဂွ္ ႏြံပႜဲလိက္ ပိဿက္ဆႏၵဂွ္ ေကၜံအာဗီုပႜဲလပအ္ေတံေရာင္။စဿယဲမပလီုမံင္ ကေမၜာန္ ပၜန္ဂတးပ႙ု (၄) သာ္ဏအ္ဂွ္ ပ႙ုဒးဝ႘ဒမၜက္ေထာံေထက္ရ။ ေသၢာံဝ႘ယဲဏအ္ဂွ္ ဟြံဒးဗကန္ဂဥဳဲပႜဲဍဳင္သအာင္ရ။ သဒးအာဂၜဲါပေကာံ႐ုိဟ္ဆု႐ုိဟ္ဒုန္ပႜဲၿဂိဳပ္ေဇှာ္ေလဝ္ ဟြံေသင္ရ။ ျဂန္ဂဥဳဲဝ႘ယဲဏအ္ ဗၜးဂွ္ကီု ဂဥဳဲကီုဂွ္ ႏြံမံင္ပႜဲ ပ႙ုရ ေရာင္။ ေလဿတ္ (၃) သာ္မတြံဂး ပြမပံင္ေကာံအာကႜိဳပ္ကႝုတာလ်ဳိင္ပုဂၢလိက၊ ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ဗဟႝုရပ္ဇုက္ ေကုာံ ပေရင္ပၚပဲါကႝု ပြမပၚပဲါဇကုဇကုဂွ္ ဒွ္ဂဥဳဲဝ႘ယဲတအ္ဏအ္ရေရာင္။ ဂဥဳဲဏအ္ ဟြံစိုပ္တရဵကႜင္မၢး နကႝုေသှာဝ္ဒက္ ပတန္ေဗာ္ေသှာဝ္ထိင္ဒဝ္ေစဝ္ေပှာန္ေဗာ္တအ္ ထပ္ကႝုသိြဳန္ဂြံမာန္ရ။ ဟီုကၜးကၜးမၢး စဿယဲဏအ္ဂွ္ ဝ႘ကႝုဂဥဳဲ ၐတ္တ္ ဟြံစိုပ္တရဵရ။ ဟြံဝ႘မြဲသာ္ ဂိုင္စြံလဝ္ပႜဲပၜန္ဂတးဏအ္ ဒႝုကႝုဒွ္ပတိုဟ္ ကႝုၿပိဳပ္အာေထာံမၢး ပၜန္ဂတးဏအ္ေလဝ္ အိုတ္ အးအာေရာင္။ ပြမ႐ုန္ဂစာန္ပၜန္ဂတးပ႙ု (၅၀) သှာံျပင္ဂွ္ ဒဿါႏူစဿယဲဏအ္ လၸကႝုသ႐ိုဟ္လာ္အာ ေထာံညိ။ သ႐ိုဟ္ လာ္အာတုဲ ေသၢာံကေလင္စႏူတမ္ပၜန္ဂွ္ သာတုဲ ဒွ္ဟြံေလာဲရ။ ႏူကဆံင္ႏြံမံင္ဏအ္ ညံင္ဂြံ ကေလင္ယိုတ္တိုန္မာန္ဂွ္ ဒးဂစာန္ဝ႘အာယဲပတ္လဝ္ပေရင္ေဖါအ္ေျဗဝ္ပၜန္ ဂတးပ႙ုေရာင္။ ဒဿါႏူတင္ (က) ဏအ္ ယဲဂွ္ ကဆံင္သၜဳင္တိုန္အာ ဒႝုကႝုကဆံင္သၸတၜအဝုႝေရာင္။

ဟိုတ္ဂွ္ရ ပၜန္ဂတးဂွ္ ဒးတုပ္ဗုီပၜန္ဂတးေရာင္။ ေသှာဝ္တအ္ဂွ္ သြက္ဂြံဂိုင္စြံသၸေက်ဝ္ပႜဲလိက္ဟြံေသင္ရ။ ဒႝုတၛဲဏအ္ ပၜန္ဂတးပ႙ု ဟြံအံင္ဇှးကီုေလဝ္ ဟြံလီုသ႐ိုဟ္အာဏီဂွ္ ဒဿါႏူပ႙ုဝ႘ကၜဳင္ယဲပ႙ု အဆက္က္ေရာင္ ဝိုတ္ေထာံ ဟြံဂြံရ။ ယဲအခိင္တၛဲဏအ္မွ ပ႙ုဟြံဝ႘ ဂိုဟ္မံင္တၜယဲေကၜာံခှါန္ပလီုကေမၜာန္ပၜန္ဂတးဏအ္မၢး ဒွ္အာပြမဖံက္သစၥ လၲဴညးမပူဇဵ ဏာလဝ္လမ်ဳီ ပႜဲပၜန္ဂတးတအ္ကီုေရာင္တုဲ ညးအဲလၸဂိုဟ္ယဲၿဂိဳဟ္စကႝုပ႙ု ညိရဂွ္နကႝုေစတနာအးအး ထံက္ထၞးဏာ ရ။