လိက္လညာတ္

မိလ်းရတ္မန္ / မာတ္ခ်္ ၂၅ ၊ ၂၀၀၈

ဗၥဳိပ္/

အလုံညးၿဗဵမန္ဂမၜဳိင္အုိႆုီ ပႜဲတၛဲညးၿဗဵမန္

တဲၛဏံဂွ္ ဒွ္တၛဲပရဲတၛဲညးၿဗဵမန္ရ။ ဨကရာဇ္ၿဗဵမန္ဒယွ္ တၜညးဗညာေထာ (မိစဵဗု) တၛဲညးကတုႝဒွ္မှိဟ္ဂွ္ ႐ွ္စွ္တုဲ ပု႙ညးၿဗဵမန္ဂမၜဳိင္ ေကၜာန္ဗဒွ္တဵသဘင္တၛဲညးၿဗဵမန္ရ။ တၜညးဗညာေထာ(မိစဵဗု)ဝြံ ပႜဲကုႝဝင္ဍဳင္မန္ဗဿာပု႙ဂွ္ ဒွ္ဨကရာဇ္ၿဗဵမြဲတဿအ္ အုပ္ဓုပ္ပကင္ရင္ ကၜဳင္ဍဳင္ရ။ ပႜဲဍဳင္မိတိမပု႙လဿဳဟ္ဝြံ ပြမႀကံၾကၿဒဳိဟ္သကာတ္ကုႝမှိဟ္ၿဗဵတအ္ဂွ္ ကတုႝဒွ္တဵဒဿံင္ဟြံသၢဳတ္တုဲ အကာဲအရာပေရင္ ဍဳင္ကြာန္ေလဝ္ ပြမၿပံင္လွာဲအလုႝအသ႘တၜအဝုႝပှာန္ဗဿာ လဿဳဟ္ဝြံဂွ္ ဇဿာပ္မှိဟ္ၿဗဵတအ္ ဒးတဿတ္ဒြအ္စသုိင္တဵ ဘယဒဒုိက္နာနာသာ္ ေဇှာ္ကုႝျဇဟတ္ စုိပ္ကုႝလအိတ္ရ။

ပႜဲဍဳင္မိတိမပု႙ လဿဳဟ္ဝြံ ဟုိတ္ဟြံမြဲကုႝအေခါင္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘တုဲ မှိဟ္ၿဗဵၿဗဵတအ္ညးဂမၜဳိင္ တှဟ္နေသၢာံလုပ္ေကၜာန္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္
ဂွ္ အေခါင္ဂၜံင္ဍာန္ဟြံမြဲဏီရ။ အလုႝအသ႘ပှာန္ဗဿာဝြံ ဟြံသၸအေ႐ွ္အေသွ္ကုီေလဿင္ေသှာဝ္ဓဝ္ဍဳင္လုိက္ စပ္ကုႝအေခါင္အရာ မှိဟ္ၿဗဵၿဗဵရ။ အလုႝအသ႘တၜအဝုႝပှာန္ဗဿာ လဿဳဟ္ဝြံ ပႜဳႝပႜဳိက္ေဗၵက္ဖ်ဝ္ လဗပ္ပၠဳီပ်ဳတ္ပဿာတဵဒဿံင္ ဘဲတက္ၐုင္ပ်ဲပ်ာံအုိတ္ရ။ ဒဒုိက္သှာ မှိဟ္ၿဗဵၿဗဵတအ္ဏံဂွ္ အလုႝအသ႘ပှာန္ဗဿာ ဟြံသၸဗှတ္ဗၞတ္ ဟြံသၸတဵဂ႐ုကာ သၸတဵလဝ္မဇၨၽဟ္ရ။

ဒပ္ပှာန္ဗဿာဝြံ ပၟာတဵေဒၢတ္မယုတ္မာ ဗြဲအႏုိင္အထက္ လုတ္ေလာန္ပလုီတဵေကာန္သမၻာ ကုမှိဟ္ၿဗဵၿဗဵဂကူေကာန္ဍဳင္အရင္ဂမၜဳိင္ လဿဳိန္ကာလရ။ မှိဟ္ၿဗဵၿဗဵေကာန္ဍဳင္အရင္ဂမၜဳိင္ ဟြံမြဲကုႝပေရင္ဂုီကၜဳီဘဝရ။ မှိဟ္ၿဗဵၿဗဵတၜအေစာံစရာဲဂမၜဳိင္ ၐုိန္ရႏြံတဵကုီေလဝ္ ဟုိတ္နဴပေရင္ပႜဳႝပႜဳိက္ႏြံဒဿံင္တုဲ ပႜဲအရာပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂွီ မှိဟ္လၿဗဵၿဗဵတအ္ဟြံကလိဂြံတဵအေခါင္ တှဟ္နေဇှာ္ပဿဝ္သၜဳင္ပၲဳိန္ အဆံင္စရာဲဇကုဇကုအုိတ္ရ။ အလုႝအသ႘တၜအဝုႝပှာန္ဗဿာဝြံ ဟြံသၸအေ႐ွ္အေသွ္ ကုႝအေခါင္အရာမှိဟ္ဂွ္ရ မှိဟ္ၿဗဵၿဗဵတအ္ညးဂမၜဳိင္ ဒးဒုင္ပလုီပလာ္တဵ အေခါင္အရာမှိိဟ္အုိတ္ရ။

ပႜဲလုိက္ဂၜးတိတၛဲဏံဝြံ မှိဟ္ၿဗဵၿဗဵတအ္ညးဂမၜဳိင္ အသဝ္ဂုန္စရာဲသၜဳင္တုိန္ဒဿံင္တုဲ ကေမၜာန္မှိဟ္ႀတဳံႀတဳံတအ္ေကၜာန္မာန္ဂွ္ မှိဟ္ၿဗဵၿဗဵတအ္ေလဝ္ ေကၜါန္သဿဟ္ရထတဵအုိတ္ကုီရ။ မှိဟ္ၿဗဵၿဗဵတအ္ဂွီ တှဟ္နေသၢာံတီတုိန္အေစာံစရာဲ ေကုာံ လြ႘ပရာဇကုဂွီ ႏြံပဿိက္ကုႝအေခါင္ကတ္ပညာ သုီအေခါင္ပၠတ္ေပၠင္ကြတ္လၛတ္ဂမၜဳိင္ရ။ ကြတ္လၛတ္ပညာမၢးဂွ္ ဒွ္ပဿိက္ကိစၥေဇှာ္တဵဗြဲမေလာန္ သြက္ေကင္ကာပေရင္မှိဟ္႐ူိဟ္လတၛဲကုီ သုီသြခ္ဍဳင္သြခ္ဂကူ သြက္ဂေကာံဗြဝ္မှဟ္အုိတ္သုီေရာင္။ မှိဟ္ၿဗဵၿဗဵတအ္ ညံင္ေသၢာံ တိတ္ဗၜး နဴကႝုပြမဒးဒုင္ပႜဳႝပႜဳိက္သၸမာန္ ပႜဲသၛိဌာန္ဂွီ ပု႙ဒတိတ္ဗလးကုႝမှိဟ္ၿဗဵၿဗဵတအ္ သဿဟ္ရထမာန္ကုီရ။ စပ္ကုႝ္ပေရင္မှိဟ္ၿဗဵၿဗဵတုဲ ေထက္ကုႝပု႙သၵးသၜဳင္ဂလုိင္ပၲဳိန္ အစ႘ဇန္ပေရင္ကုႝပညာေရာင္။

အေခါင္သၜးပြးဂွ္ ဒွ္အရာဇဿာပ္မှိဟ္ ႏြံပဿိက္ သုီကုႝအလုံဍဳင္လုိက္မြဲရ။ ဂေကာံမှဳံယဿဳ သၛိသလးပြး (Freedom House)ဂွ္ လၛတ္ စ႘စတ္တဵဒဿံင္ အေခါင္သၜးပြးပေရင္ဍဳင္ကြာန္ အလုံလုိက္မြဲရ။ ဂေကာံဝြံ မင္ရံင္တဵဒဿံင္ ကုညးဍဳင္ကြာန္ဂမၜဳိင္ တှဟ္နကလိဂြံတဵ အေခါင္စုတ္မာဲကုီ အေခါင္သၸျပာကတ္ ဗဿံက္ထၞးကသပ္လညာတ္ဇကုမာန္ကုီမဒွ္တုဲ ခ်႘ဒရာင္ေကၜာန္ၐုိတ္ဒဿံင္ ဟြံမြဲကုႝပြမသၸ
ပခက္ နဴကုႝအလုႝအသ႘ဍဳင္ရ။

မှိဟ္ၿဗဵၿဗဵတအ္ဂွ္ ႏြံတဵကုႝအေခါင္ကုႝမာဲ/စုတ္မာဲ တုပ္သဿဟ္ကုႝမှိဟ္ႀတဳံႀတဳံတအ္ကုီရ။ ပု႙ညးဂမၜဳိင္အုိႆုီ ေထက္ကုႝဒးကုႝျဇဟတ္ ကုႝမှိဟ္ၿဗဵၿဗဵတအ္ ညံင္ရဵဂြံဂၨအ္႐ုင္အလုႝအသ႘္မာန္ကုီ ညံင္ရဵဂြံလုပ္လဿိဟ္ခ်႘ဒရာင္ ဒုင္ကာေကၜာန္ၐုိတ္ ေကင္ကာပေရင္ဍဳင္ ကြာန္ဂမၜဳိင္ အတုိင္ေလဿင္ေသှာဝ္ဍဳင္လုိက္ဂမၜဳိင္ရ။ ပု႙ေထက္ကူႝဒးထၞပတုိန္မှိဟ္ၿဗဵၿဗဵတအ္ ညံင္ေသၢာံဒွ္ျဇဟတ္ပေရင္ဍဳင္ ကြာန္မြဲရ။ မှိဟ္ၿဗဵၿဗဵတအ္ဂဟ္ မရအာန္ကုႝဂျမင္ညာဏ္ပညာ မေအာန္ကုႝစုိတ္ဓါတ္ေကၜာန္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္တုဲ ပႜဲေပဲါ႐ုဲမာဲဍဳင္ဂွ္ မှိဟ္ၿဗဵၿဗဵတအ္ ဟြံကလိဂြံမာဲေရာင္ ညဗြဲမဂၜဳိင္ ညာတ္ေကတ္သာ္ဏံအုိတ္ရ။ ပဲႜေခတ္ကာလတၛဲဏံ မှိဟ္ၿဗဵၿဗဵဂမၜဳိင္ လဿိဟ္ဂၜဳိင္ကုႝ လၛီတအ္ဂွီ ဒုင္ကာေကၜလာန္ပတုဲတဵဒဿံင္ဖုႝပႜဲဂေကာံအလုႝအသ႘ဍဳင္ဂမၜဳိင္အုိတ္ရ။ ပႜဲလုိက္ဂၜးတိတၛဲဏံဝြံ မှိဟ္ဗဵဗဵတအ္ ဂြံပတၜပုိင္ၿပ႘ လဝ္ကေမၜာန္ပုိန္ျဒပ္ေဍာတ္တ္ ဂၜဳိင္နဴကုႝလဿိဟ္(၉)ျပေကာတိကုိဋ္ရ။ ေပှာဝ္ေသ႒႘တၜပုိန္ျဒပ္ဂမၜဳိင္ ပႜဲဍဳင္အေမရိကာန္ဏံဂွ္ ဗှတ္(၁၂)ကႜဳိပ္ကၜံဂွ္ ဒွ္မှိဟ္ၿဗဵၿဗဵရ။ ဗှတ္လဿိဟ္ကဝက္ဍဳင္လုိက္ဂၜးတိဂွ္ ဒွ္လဿိဟ္မှိဟ္ၿဗဵၿဗဵရ။ ၐုိန္ဂွ္ေလဝ္ ပႜဲကူႝြကၜတ္ဝ္ကဿိန္ဍဳင္ လုိက္ဂမၜဳိင္ဂွ္ ေသှာဝ္ဍဳင္လုိက္ စပ္ကုႝအေခါင္အရာမှိဟ္ၿဗဵၿဗဵဂဟီ ဟြံသၸအေ႐ွ္ေသွ္ သုီဟြံေဒၢတ္ဗက္တဵရ။

ဟုိတ္အဲမှဳံတန္တဵဒဿံင္ပႜဲဍဳင္အေမရိကာန္ မဒွ္ဍဳင္ဗၜးၐးမြဲတုဲ ပု႙မိက္ဂြံဟုီပၜာံဗဇး နဂလာန္ကုႝျဇဟတ္စုိတ္မြဲၐါပါင္ရ။ အုိတ္ကုႝညးၿဗဵ မန္တအ္ညးဂမၜဳိင္ လၸပၜအ္ဖဍဳိန္ေထာံစုိတ္ဓါတ္ညိ။ လၸသလးေဖ်ံေထာံေကၜံလြ႘ညိ။ ညံင္ဂြံအာစုိပ္ုိင္ပၠဵပု႙ဂွီ စဿ႘မင္တဵလ်းဒတုိန္အ႐ွိန္ ဗြဲဒုိဟ္ဗဿံက္ေလာကဓါထ္ေတံညိ။ ညံင္မှးတအ္ညးဂမၜဳိင္ ေသၢာံကလိဂြံတဵအေခါင္ဗၜးၐးဂွ္ ဆျဇဟတ္ကယျဇဟတ္ညာဏ္အဲႏြံဂွ္ အဲဂစာန္လြ႘ပရာတဵဒုႝကုႝစုိပ္ ဒတုဲေရာင္ဂွ္ မိက္ဂြံကုႝဏာဂတိပါင္ရအဵ။