ပႜဲဂိတုပသာ္ ၈ ေစြက္ သှာံ ၁၃၇၀  ဏအ္မၢး ဍဳင္မန္ဟံသာဝတ႘ ဒးဒုင္ပလုီ ေပင္စိုပ္အာ ၂၅၂ သှာံရ။ ပု႙ဂကူမန္ အလုံမြဲလိုက္တအ္ေလဝ္ တှဟ္နဂြံဗွ္ဗှဳဟ္ ညးမဒးဒုင္ဘဲပကုီပရာပ္ မဒးဒုင္ဂစိုတ္ နကုႝသဿိင္ပရမ္ဗဿာ ဥဴအံင္ဇဲယ် ပႜဲအခိင္ ဍဳင္ဟံသာဝတ႘လုီေတအ္တုဲ နဒဒွ္ “တၛဲစဿတ္သမၲီ ဂကူမန္ မဒးဒုင္စံင္ယဇ္” ဂွ္ ပု႙တအ္ ေကၜာန္ကၜဳင္ သဘင္ဗွ္ဗှဳဟ္ ႐ုိဟ္ဒဒွ္သှာံ အိုတ္ရ။ တၛဲဏအ္ေလဝ္ ပု႙တအ္ နဒဒွ္မစြံဇှဴမတ္ ကုပေရင္ဂစိုတ္ပဠက္ဂကူမန္ ေကုာံ ဂကူေကာန္ဍဳင္အရင္ဂမၜိဳင္ ပႜဲဍဳင္ဗဿာ နကုႝနဲသၛိတ္တ္ မဆက္ကတုႝဒွ္ဒဿံင္ဂွ္တုဲ ပု႙တအ္ ေကၜာန္ဗဒွ္ သဘင္တၛဲဟံသာဝတ႘ မြဲအလန္ပၜန္ရ။

ပႜဲသှာံ ၁၁၁၉ (၁၇၅၇)ေတအ္ဂွ္ ဥဴအံင္ဇဲယ် လုပ္ပၜံင္ေကတ္ ဍဳင္မန္ဟံသာဝတ႘ (ဗေဂါ) နမဂစိုတ္ ညးဍဳင္ကြာန္ ဂၜိဳင္ကုႝလက္ကိုဋ္ရ။ ပႜဲဍဳင္ဗေဂါသဿး ဂစိုတ္ေထာအ္ခမ႘သင္မန္ ဗြဲမဓဇန္ၾကာန္ လဿိဟ္ ၃၀၀၀ ျပင္၊ အလုံမြဲဍဳင္မန္ဂွ္မၢး ခမ႘သင္မန္၊ ညးၿဗဵမှံဳဂဝ္ဂှဵ ေကုာံ ေကာန္ငၛာ္သဿတ္တအ္ ပန္ဗၚဂစိုတ္ဂွ္တှဟ္ ၾကိဳင္လဝ္ကုႝစာတ္တုဲ စံင္ယဇ္ဂွ္တှဟ္ နကုႝဗှတ္ မ႐ုိဟ္လဿိဟ္ ဟြံမာန္ဂွ္ ဒးဒုင္ဂစိုတ္လဝ္ရ။ ဗုီဗဿာအံင္ဇဲယ် ကုႝ ေကာန္ပှာန္ေဍဟ္တအ္ ဂစိုတ္ပလုီလဝ္ ဂကူမန္ပု႙ ပႜဲအခိင္ေတအ္ဂွ္ တုပ္သဿဟ္ကုႝ ဏာၿဇ႘တအ္ ဂစိုတ္ပလုီလဝ္ ဂကူဂ်ဴတအ္ကုီရ။

ၐိုန္ရ ဥဴအံင္ဇဲယ် ခ်ိဳတ္အာ ပြိဳင္ ၂၀၀ သှာံ ျပင္အာရကုီေလဝ္ မှိဟ္မဆက္ဒုင္ေကတ္အာဲကဿာဲသမၜီဳေဍဟ္ ေကုာံ ပေရင္ကေမၜာန္ ရာဇာဝတ္မပလုီပလာ္ ေကာန္မှိဟ္တအ္ဂွ္ ဆက္ေကၜာန္ ဗဿံက္အာဒဿံင္႐ုပ္ရဵ အတိုင္ဂွ္ ပႜဲဍဳင္ဗဿာ ပစၥဳပၸန္ဏအ္ဖိုဟ္ရ။ အလုႝအသ႘ပှာန္ဗဿာ လဿဳဟ္ကုီ ကၜာေတအ္ကုီဂွ္ ယုႝဒုင္ေကတ္လဝ္ စိုတ္ဓါတ္သမၜီဳ အံင္ဇဲယ်ဂွ္တုဲ ဂစိုတ္ပဠက္ဒဿံင္ဂကူ ေကာန္ဍဳင္အရင္ နကုႝနဲကဲေစွ္ေစွ္ကုီ ဝးပကဝ္ဒဿံင္ အေခါင္အရာမှိဟ္ နမရန္တဿအ္ သြက္ဂြံဖၟိဳတ္ဖၟး ဂကူမန္ ေကုာံ ဂကူေကာန္ဍဳင္အရင္တှဟ္တအ္ဂွ္ရ မှိဟ္ဗြဲမဂၜိဳင္ ဒးၿဂိပ္ဒဵတိတ္ ႏူဍဳင္မိတိမဇကု နဒဒွ္ညးမဒဵပှာန္ ပႜဲဍဳင္ဝုတ္ဒိုဟ္ဂမၜိဳင္တုဲ ဒှာဲသၛိ႒ာန္ ပႜဲဍဳင္ေလဝ္ ဒးဒုင္လုီလာ္အာ ဗြဲမဂၜိဳင္ရ။

အကာဲအရာပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ဍဳင္ဗဿာလဿဳဟ္ဂွ္ လက္သန္ ဗုီျပင္ သြက္ဂြံခိုဟ္တိုန္ ဟြံမြဲတုဲ ဂၜံင္ပေရအ္ေစွ္အာဂွ္ေဟင္ မံက္ဒဿံင္ရ။ အလုႝအသ႘ပှာန္ဗဿာလဿဳဟ္ဂွ္ တးပဲါဒဿံင္ သြက္ဂြံခ်ပ္ဂှန္ဂၜာဲသြဟ္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ဗြဲမၐိုဟ္လလံ ကုဂကူေကာန္ဍဳင္အရင္တအ္ကုီ သုီကုႝ ေဗာ္ဒစုႝဒစးတှဟ္တအ္ရ။ စှးခ်ပ္ဂှန္ ကုညးတှဟ္ဂွ္ တၜအဝုႝတအ္ ဆက္ဗဿံက္ဒဿံင္႐ုပ္ရဵ သဇိုင္ေသှာဝ္ဥပေဒ ေဍဟ္တအ္ မဓဇက္လဝ္ ႏူကုႝ သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူအလီ သြက္ဂြံပဒတန္အဝုႝေဍဟ္တအ္ရ။ လဿဳဟ္မၢး တၜအဝုႝတအ္ ဖန္ဇန္ဒဿံင္ သြက္ဂြံေကၜာန္ သဘင္႐ုဲမာဲ အလုံဍဳင္ ပႜဲသှာံ ၂၀၁၀ ေတအ္ရ။ ဟိုတ္ႏူသဘင္႐ုဲမာဲဂွ္ ဟြံမြဲ ကုဗဗြဲဓဝ္ ဟြံမြဲကုဗၜးၐးတုဲ ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ေကာန္ဍဳင္အရင္ ဗြဲမဂၜိဳင္ ဟြံလုပ္႐ုဲမာဲဂွ္ရ။ ဟိုတ္ႏူတၜအဝုႝတအ္ ဂစာန္ဓရတ္ ေဗာ္ဂကူေကာန္ဍဳင္အရင္ ညးမေဒါအ္လဝ္ပန္ေပွာ္ ကုတၜအဝုႝပှာန္တအ္ ကုႝေဖ်ဟ္လြဟ္ ဟြံေသင္မၢး လုပ္ထိင္ဒပ္ပှာန္ညးတအ္ သုီကုႝဟြံပေသာင္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္တုဲ ဂေကာံမေဒါအ္လဝ္ပန္ေပွာ္ ကုတၜအဝုႝလၛႝဳတအ္ဂွ္ စပေဠဝ္ပေဠတ္စ သြက္ေကႅင္ပန္ရ။ ဟိုတ္ဂွ္ရ ပေရင္ဏအ္ဂွ္ ဗဒွ္ကုႝ ပေရင္ေပဲါဗတိုက္ နကုႝလြဟ္ အၾကာတၜအဝုႝပှာန္ ကုႝ ဂကူေကာန္ဍဳင္အရင္ဂမၜိဳင္မာန္ရ။ ပု႙ပေတွ္ေကတ္ နကုႝနဲကဲပည႘ပညပ္တက္က်ာ ေရင္သကအ္ေဟင္ စုႝဒှာညံင္ပေရင္ဆီပၚဍာ္ေဇြာဝ္ ဟြံကတုႝဒွ္ ပႜဲအနာဂတ္ဏအ္ရ။

ဟိုတ္ဂွ္ရ နမဗွ္ဗှဳဟ္ ညးမဒးဒုင္ဘဲဂမၥိဳတ္ ပႜဲအခိင္ ဍဳင္မန္ဟံသာဝတ႘လုီဂွ္တုဲ ပု႙တအ္ မိက္ဂြံ ဟုီ -

• တၜအဝုႝပှာန္ ညံင္ဂြံေကၜာန္ဗဒွ္ တက္က်ာပိကႜိဳပ္ အၾကာေကာန္ဂကူေကာန္ဍဳင္အရင္ ကုႝ မှိဟ္စှးမ႐ုဲစွ္လဝ္တအ္ ဗြဲမယုႝလၢဴတပ္တး ျပဟ္ဟ္။
• တၜအဝုႝပှာန္တအ္ ညံင္ဂြံေဒါအ္ေထာအ္ ပေရင္ဂစိုတ္ပဠက္ဂကူ ေကုာံ ပေရင္ဝးပကဝ္အေခါင္အရင္မှိဟ္ နာနာသာ္  လတူဂကူမန္တအ္ကုီ သုီကုႝ ေကာန္ဂကူတှဟ္တအ္။
• လုကဵပေရင္ဝးပကဝ္ အေခါင္အရာမှိဟ္ ပႜဲဍဳင္ဗဿာ ဟြံအိုတ္အာဏီမၢး ဂေကာံညးဂၜးကဝ္တအ္ ညံင္ဟြံဂြံေဒါအ္ေထာအ္ ပေရင္ကဿာတ္လဒုႝပေရင္ပိုန္ျဒပ္ မစပ္ကုႝတၜအဝုႝပှာန္ဗဿာ။
• ေကာန္ဂကူမန္တအ္ ည႘သဿဟ္ကေရာမ္ ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္မန္ဂမၜိဳင္တုဲ ဒစုႝဒစး သဘင္႐ုဲမာဲ တၜအဝုႝပှာန္ မေကၜာန္ဗဒွ္ ဂတဏအ္ညိ။
  
  

လိက္လေလာင္ၾတးဝြံ ပံင္ေတာဲလဝ္ နကုႝဂေကာံ

(၁) ဂေကာံမန္အဝ္သေတလ်ာ
(၂) ဂေကာံမန္ (ယူေရာပ္)
(၃) ဂေကာံမန္ ခေနဒါ
(၄) ေဗာ္ကေလင္ဒက္ပၲန္ဍဳင္မည္ (ကဿိန္ဍဳင္အေမရိကာန္)
(၅) ဂေကာံညးၿဗဵမန္ အေမရိကာန္
(၆) ဂေကာံညးၿဗဵမန္ ခေနဒါ
(၇) ဂေကာံည႘သဿဟ္ဂကူမန္ (ဍဳင္ေသံ)
(၈) ဂေကာံမန္ မာဲဆံင္ (မာဲဆံင္၊ ဍဳင္ေသံ)
(၉) ဂေကာံသဿာကေမၜာန္မန္ (ဍဳင္ေသံ)

ညးမေကတ္အဆက္ပ႐ုိင္ -
နာဲသ႘ရိမန္ဆာန္ (အဝ္သေတလ်ာ) ဖုန္ + 61 433-555-372
နာဲေကာန္ယကၡ (ကဿိန္ဍဳင္အေမရိကာန္) ဖုန္ + 260-515-9885(ဖုန္တဲ)