အျခာဟြံလအ္ဂွ္ ႏူကုႝဂေကာံပံင္ေကာံပေရင္ေကာန္ဂကူမန္ ၐံက္ကႜိဳပ္တုဲ သြက္ဂြံေသာင္ကလးပေရင္တိကၜအ္ ပႜဲကုႝကြာန္လွာ၊ ေသှဟ္ဗၵဝ္၊ အေၐတ္တံဂွ္ ၐိုန္ရေကာ္ဘိက္လဝ္ ေကင္ကာေဗာ္လတူဍဳင္ ေကုာံ ညးတာလ်ဳိင္ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ မှဳံလတူဍဳင္ကၜာေလဝ္ နကုႝလၸာ္ေဗာ္ ညးဂွ္မြဲတၜေလဝ္ ဟြံတိုန္စိုပ္တုဲ ႏူကုႝကႜိဳပ္သၠိဳပ္ေဗာ္ဒ႘မဝ္တံ စိုတ္ဟြံမိပ္ လတူညးတာလ်ဳိင္ေဗာ္တံရ။

ပေရင္တိကၜအ္ဂွ္ဝြံ ကၜအ္ညးဍဳင္ကြာန္တုႝလဝ္တုဲတုဲဂွ္ ႏူကုႝေဗာ္အာတ္ဂရာန္တိ ႏူကုႝအလုႝအသ႘ပှာန္ဗဿာတုဲ ေစွ္သီေကတ္ရ။ တိကၜအ္ဂွ္ ၐိုန္ရညးဍဳင္ကြာန္တံ တုႝလဝ္ဒွ္ကုီဟြံဒွ္ကုီေလဝ္ တၜညးကုႝညးႏြံမံင္ဖအိုတ္တုဲ ဆၐိုတ္ဂရာန္ေကၜာန္ကုႝ အလုႝအသ႘ပှာန္ဗဿာတံဂွ္ေဟင္ ဟဿဲရ။ နကုႝေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိပၜဳပ္ဂလာန္ကုႝအလုႝအသ႘ပှာန္ဗဿာ သြက္ဂြံဂြံတိသၜးတုဲ ႏူကုႝ အလုႝအသ႘ပှာန္ဗဿာတံ ေဖ်ံနင္ကုႝဂွ္ သုီကုႝတိညးဍဳင္ကြာန္တံ ဗၵဲါ ၁၅၀ တၜတံ ပါလုပ္အာအိုတ္ရ။

ႏူကုႝေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိဂြံနင္တိဂရာန္ လဿိဟ္ ၅၀၀၀ ဨကတုဲ တိညးတံဂြံဂရာန္ဂွ္ ဗက္သြံေထာံအိုတ္တုဲ တိညးဍဳင္ကြာန္တံဏံေလဝ္ ပါအာအိုတ္ရ။ အတိုင္ညးဍဳင္ကြာန္တံဟုီဂွ္မၢး တိကၜအ္ညးတံေကၜာန္လဝ္တံဂွ္ ႏူကုႝ ကမၼတ႘ပြိဳင္ဍဳင္မုဟ္ဍဳင္ေဗာ္တံရ ဖန္န္ဇန္ေဖ်ံလဝ္ကုႝဗုီ ပႜဲကုႝ ၁၉၉၄ ေတံရ။ အခိင္ဂွ္ေလဝ္ ႏူကုႝညးဍဳင္ကြာန္တံ ကုႝလဝ္ၾသန္ကုေဗာ္ႏြံမံင္ေရာင္ေလဝ္ဂးရ။ လဿဳဟ္နကုႝ ဌာနေဖာအ္ေျဗဝ္ေကုာံရာမညေအန္တာေနေရွန္နာကုႝ ညးတာလ်ဳိင္ခ႐ုိင္မတ္မလုီတံ ကေလင္သီေကတ္တုဲ သြံေထာံေဟင္ ညးဍဳင္ကြာန္ေဒသဏံ ဟြံေပင္စိုတ္လတူေဗာ္ရ။

လတူေဗာ္သၸေထာံဗုီဏံဂွ္ နကုႝညးဍဳင္ကြာန္တံဟြံေပင္စိုတ္ ေအင္ဒုင္ကၜဳင္လဝ္ ၐါပိသှာံရ။ နကုႝညးဍဳင္ကြာန္တံ သုီကုႝဂိစိုတ္ သုီကုႝဒးေဖက္ဂဿံက္ညးတာလ်ဳိင္ေဗာ္တံဂွ္ ၐိုန္ဒွ္ဒံဿင္ကၜာေလဝ္ လကၠရဵဏံေအင္ဒုင္ဟြံမာန္တုဲ ဟတိုဟ္တိတ္ကၜဳင္ ႏူဂၜံၾသိဳဟ္ညးတံရ။

ေဗာ္ဂွ္ကေလင္ကုႝတိညးဟာ ဗုီဂွ္ဟြံေသင္လဵကုႝညးတံငၛဳဟ္လဵဟာ။ ရမ်ာင္သာ္ဏံတိတ္ကၜဳင္ေဟင္ရ။ နကုႝေဗာ္ဂြံကေလင္ကုႝတိဂွ္ ဟြံေလာဲ ဟိုတ္ႏူတိကၜအ္တံဂွ္ ညးတံသြံစလဝ္ဒွ္အာထပ္ကုႝထပ္ေဟင္ရ။ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိဗုီလုႝဂြံေသာင္ကလးျပသှာဏံေရာ။ ညးဍဳင္ကြာန္တံေလဝ္ ခ်ဴဗစိုပ္လိက္ကုႝဗဟုႝေလဝ္ႏြံ၊ ခ်ဴဗစိုပ္ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ခမ႘သင္တံတုဲ ညံင္ဂြံဘိုင္ေသာင္ကလးကုႝ ျပသှာဏံဂွ္ေလဝ္ ဒွ္ကၜဳင္အိုတ္ရ။

မြဲလၸာ္ဂွ္ေလဝ္ ဂေကာံပံင္ေကာံပေရင္ေကာန္ဂကူမန္ဂွ္ ဟိုတ္ႏူညးဍဳင္ကြာန္တံ ခ်ဴဗစိုပ္လိက္ဂွ္ မိင္ဒးရမ်ာင္ညးဍဳင္ကြာန္တံ ကေရာတ္ဂွ္တုဲ မံင္ဟြံမာန္ မိက္ဂြံဘိုင္ေသာင္ကလးျပသှာဏံရ။ ယဝ္ရ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ဟြံေသာင္ကလးျပသှာဏံမၢး ယဝ္ခါရ ေပဲါ႐ုဲမာဲဒွ္ကၜဳင္ေတွ္ ညးဍဳင္ကြာန္တံဟြံကုႝမာဲကုႝေဗာ္မန္တံရ ရမ်ာင္သာ္ဏံေလဝ္ တိတ္ကၜဳင္ရ။

မြဲလၸာ္ဂွ္ေလဝ္ ရံင္ကုႝအေခါင္ရာင္ညးဍဳင္ကြာန္တံတုဲ ေဗာ္ေကၜာန္သၸလဝ္ လတူညးတံဂွ္ ေဗၜတ္ဒဿံင္ေရာင္တုဲ ကိစၥဏံဂွ္ ဒွ္အာလ်ဳိင္အလုံေကာန္ဂကူမန္ရ။ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ၊ ဂေကာံပံင္ေကာံ၊ ဂေကာံခမ႘သင္တံေလဝ္ ပဲါကႜိဳပ္ဟြံဂြံ ဒွ္ကၜဳင္တုဲ ပႜဲကုႝဂေကာံဏံဂွ္ ဂေကာံပံင္ေကာံေဇှာ္အိုတ္ေဟင္ ဒွ္အာကႜိဳပ္ရ။

ဂေကာံပံင္ေကာံဏံဂွ္ ေလာန္ကၜဳင္မသုန္သှာံေတံရ သြက္ဂြံဒက္ပတိုန္ဂေကာံမြဲ သၸစှးကုႝေကာန္ဂကူမန္ဂးတုဲ ႏူကုႝေကာံဓရုီပေရင္ ေကာန္ဂကူမန္တံ အဆက္က္ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ပၜဳပ္ဂလာန္ ေဖ်ံကၜဳင္လဝ္သၢဳတ္သြာတ္ရ။ ၐိုန္ရဂေကာံတှဟ္ဟ္ ဟြံေစွ္စိုတ္ယဿဳဏံဂွ္ နကုႝယဿဳေဗာ္ပၜဳပ္ဂလာန္ဂွ္ ဒွ္အာဒတန္နကုႝဂေကာံပံင္ေကာံရ။ ဂေကာံဏံဂွ္ စြံလဝ္ကဆံင္အဝုႝဂလိုင္လုႝေရာသဿာန္သြဟ္ကၜဳင္ဂွ္ နကုႝေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ သုီကုႝမေစွ္စိုတ္ စြံလဝ္ကဆံင္လတူ ဂေကာံတှဟ္ဟ္တံဏီရ။

ေဆင္စပ္ကုႝဂေကာံပံင္ေကာံဏံအဝုႝသၜဳင္အိုတ္စြံေရာင္ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိတုပ္လဝ္စိုတ္ဂွ္ အလန္ဏံဂေကာံပံင္ေကာံခ်႘ဒရာင္ သြက္ဂြံေသာင္ကလး ျပသှာတိဂွ္ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ဂလိုင္လုႝဗက္စေရာ တင္သဿာန္တိတ္ကၜဳင္ရ။

အတိုင္သၢဳတ္သြာတ္ဂေကာံပံင္ေကာံဂွ္ ပံင္ေတာဲေကၜာန္ကုႝေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိတုဲ ေဖ်ံသၢဳတ္သြာတ္ဂွ္ဝြံ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ေကုာံ ညးတာလ်ဳိင္ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ဒုင္တဲေစွ္စိုတ္ဟာ ဟြံေစွ္စိုတ္ဟာဂွ္ ရံင္တုဲ လစြံစိုတ္ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ မှဳံလတူဂေကာံပံင္ေကာံဏံဂွ္ ေဍံကၜးကၜဳင္ေရာင္။

အတိုင္ဂေကာံပံင္ေကာံဏံေဖ်ံသၢဳတ္သြာတ္ကုီ ဘိက္ပံင္ေတာဲဂွ္ ယဝ္ရ လၸာ္ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ဒုင္ဂိုင္ဗက္ေကတ္မၢး ဂေကာံပံင္ေကာံဏံ မှဳံလတူေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိဏီဂွ္ အဓိပၸဲါေဍံစိုပ္တိုန္ရ။ ယဝ္ရ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ေကုာံ ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ေဗာ္တံ ဟြံဗက္စမၢး ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိဂွ္ မှဳံလတူဂေကာံပံင္ေကာံတုဲ ဂေကာံပံင္ေကာံဏံ ႏြံသဿဝ္ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိေရာင္ဂွ္ ကၜးကၜဳင္ရ။

နကုႝဂေကာံပံင္ေကာံေလဝ္ ဣဏံဂွ္ ဒွ္အလန္ကိုပ္ကၜာအိုတ္ ပႜဲအရာရပ္စပ္မႈ ေကုာံပေရာပရာယွက္ထုဲ အၾကာေဗာ္ကုႝ ညးဍဳင္ကြာန္တံရ။ ယဝ္ခါရ ဂေကာံပံင္ေကာံဏံလတူေဗာ္ကုႝ ေကာန္သၢံင္ေဗာ္ဂွ္ ပိုတ္တ္သၠဳတ္တ္ ေသာင္းကလးကုႝမာန္မၢး လက္သန္ဂေကာံပံင္ေကာံ သၸစှးကုႝညးဍဳင္ကြာန္ကုႝ ဂေကာံမန္တံသုီဖအိုတ္ဂွ္ လက္သန္ေဍံ ဍိဳက္ေပင္ကၜဳင္ရ။

ဆဂး ရံင္ေကတ္ကုႝ ေကင္ကာလတူဍဳင္ေဗာ္ နာဲထာဝရ ေကုာံ ညးတာလ်ဳိင္ေဗာ္လတူဍဳင္တံ ဟြံတိုန္စိုပ္ပႜဲအရာ ဂေကာံပံင္ေကာံတံ ေသာင္ကလးပေရာပရာတိဂွ္တုဲ ညးတာလ်ဳိင္ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ဟြံသၸကာ လတူဂေကာံပံင္ေကာံဂွ္ကၜးအာရ။ ပေရင္ေသာင္ကလးတိကၜအ္ဂွ္ ႏူကုႝအမာတ္မန္ေလဝ္ဒွ္ ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ေဗာ္ဒ႘မဝ္ကေရသ႘ေကာန္ဂကူမန္ေလဝ္ဒွ္ အၥာဂဥဳဲေစာန္တဿးတံတိုန္စိုပ္ဂွ္ ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ေဗာ္ဟြံတိုန္စိုပ္တုဲ တုပ္တဵညံင္ရဵပဲါဓေလတ္ ဟြံသၸဂ႐ုကုႝဂေကာံပံင္ေကာံရ။

ဂေကာံပံင္ေကာံဏံဂွ္ အလန္ဏံမှဳံအေခါင္ဝုႝဟုီဂး လတူဂေကာံမန္တံ ဂလိုင္လုႝႏြံ၊ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ထၞဳတ္ပတိုန္လဝ္ဏံဂွ္ နကုႝေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ေစတနာၐိုတ္လုႝအးတုဲ ထၞဳတ္ပတိုန္လဝ္ဂွ္ ကၜးတိုန္ေရာင္။ ယဝ္ခါရေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ကုႝအဝုႝေပင္င္ ပႜဲအရာရပ္စပ္ပေရာပရာဗုီဏံမၢး ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ေစတနာအးအးထၞဳတ္ပတိုန္လဝ္ဟုီဂြံရ။

ယဝ္ခါရ ဇာတ္ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ေဗာ္ေလွ္ပထုဲလဝ္ပေရာတိဏံဂွ္ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ဟြံကုႝဂေကာံပံင္ေကာံဏံ ရပ္စပ္ပိုတ္တ္မၢး ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ထၞဳတ္လဝ္ဂေကာံဏံဂွ္ ဆၐိုတ္ေခှာ္သဿး ၾကက္ဟြံမြဲ ဒွ္အာဂေကာံည႘သဿဟ္ဂကူမန္ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ထၞဳတ္လဝ္ ပႜဲကုႝ ၁၉၉၅ ေတံဂွ္ပၜန္ေရာင္။

ဂေကာံည႘သဿဟ္ဂကူမန္ေလဝ္ ကၜာေတံ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ထၞဳတ္ပတိုန္လဝ္ဗုီဏံကုီတုဲ ေကင္ရပ္စပ္ ပတိုန္ကၜဳင္ဂလာန္ကု ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ညံင္ဂြံေကတ္အေရဝ္လတူေကာန္သၢံင္ေဗာ္ မေကၜာန္ေဗၜတ္ဖံက္ပကဝ္အေခါင္ရာမှိဟ္ႏြံကၜဳင္ရ။

အခိင္ေတံ ႏူကုႝနာဲသက္ေလာန္ အၥာဂဥဳဲနာဲခုန္လဵတံ ေကင္ပတိုန္ထၞးလဝ္ဗုီဏံကၜာေလဝ္ ပေရင္အံင္ဇှးဟြံမြဲကၜဳင္ရ။ လတူဂေကာံည႘သဿဟ္ဂကူမန္ဂွ္ ေကာန္သဂံင္ေဗာ္တံ သုီကုႝသက္ေကၜံေစဝ္ဏီရ။ ဂေကာံည႘သဿဟ္ဂွ္ လမ်ဳီဟြံမြဲ ညံင္ဖံေဇှာ္ ရမ်ာင္ေဇှာ္တဲု ၾကက္ဇုတ္ဟြံမြဲရ။ ညံင္ရဵၾကက္အဓိပၸာယ္ဂေကာံည႘သဿဟ္ဂွ္ ဟဿဲ ဒွ္ကၜဳင္ရ။ အလန္ဏံေလဝ္ ဂေကာံပံင္ေကာံ MAU ဏံ လၸကႝုဒွ္အာညံင္ဂေကာံဗၐူ(မူ) ဂေကာံည႘သဿဟ္ေကာန္ဂကူမန္ MUL ဗုီဒုဥကၠဌနာဲရႆဟုီဂွ္ညိ။