ကႜဳိပ္သၠဳိပ္မန္ကုႝဒွ္ ႀယဵပူဂုႝမြဲလုႝဟြံဟုီ ဂံင္ေတွ္တိတ္ကၜဳင္ ကႜဳိပ္သၠဳိပ္အလုႝအသ႘ပှာန္ဗဿာတအ္ တက္ပလုီေထာံေလာဲေလာဲ ရ၊ အေခါင္အရာမှိဟ္ Human rights ဟုီဟုီ Human wrong ဟုီဟုီ ဆက္အာဒဿံင္ဗုီဏံဗြဲမလံလဏီ၊ ကႜဳိပ္သၠဳိပ္မန္ပ႙ု နာဲထဝ္ေသာန္ကုီ၊ နာဲငၛဳ႙တုင္ကုီ၊ ဒံက္တာသုႝေလန္(နာဲေစာန္တဿး) ဒံက္တာၾကည္ဝင္း(ကြာန္မုဟ္ဒုန္) ေကုာံ ကႜဳိပ္သၠဳိပ္ ေကာန္ဍဳင္အေရင္ဂမၜဳိင္ကုီ၊ အံင္သာန္သုက်႘ကုီ သကုိပ္ဒပ္ပှာန္ဗဿာ တၜအဝုႝတံ ေဖ်ံလဝ္သၠဳတ္သြာတ္ေဗၜတ္ဖအုိတ္တဲု ဗက္ပဂပ္ဒုဟ္ေတံ ဒုဟ္ဏံ နကုႝမုက္ဂြဟြံမြဲဂွ္ ညးလုႝတီတီ သကုိပ္ဒပ္ပှာန္ဗဿာတံ ဟြံသၸကာ ညိညဟြံဂြိင္ရ။

“ဖဒုႝမာန္ယွာ” ဒးဒုင္ပန္ပစုိတ္ဂွ္ နကုႝပေရင္ကုႝသတိ အလန္ကုိပ္္ကၜာ First Reminder ရ၊ ဂံင္ေတွ္တိတ္ကၜဳင္ ပေကာံစမ္ရံင္ ေကာန္ဍဳင္အေရင္တံ ညံင္ဂြံေကာံကလအ္တဲု လုပ္ေပဲါပတုိက္ ညံင္ဂၜးကဝ္တံစုိတ္လုပ္စေတွ္ ပူဂုႝဂွ္ ျခာဟြံလံ ဒးဒုင္ပလုီလၸာ္ ကုႝ အလုႝအသ႘ဗဿာေဏာင္ဂွ္ ဂြံဆုႝေကတ္မာန္ရ၊ ဂြိင္ေဖက္ဒးဒုင္ပလုီတဲု ကႜဳိပ္သၠဳိပ္မန္ပု႙ ဟြံေကၜာန္ဟြံေသင္၊ အခက္အခုဲ လၲဴပေရင္ဂကူမန္ကုႝေဗာ္၊ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ဒွ္မာန္မြဲဂွ္ေတွ္ အဲမှိဟ္ခ်ဴလိက္ဏံ ေဗၜတ္ေတွ္ေဗၜတ္ေဏာင္၊ ဒးတြဳႝေလဝ္ဟြံဟုီ၊ နကုႝေဗာ္ဍဳင္ဒးညွာကုႝညးဍဳင္ကြာန္ရ၊ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိထပက္ပှာန္တုဲ ဒပ္ပှာန္ဗဿာေစွ္ကၜဳင္ တက္ပလုီကြာန္ သၸမာန္ကုႝ ေကာန္ကြာန္ ပလုီပလာ္ေကာန္သမၻာမန္တံဂၜဳိင္တုဲ ေကၜာန္ေလဝ္ခက္က္ ဟြံေကၜာန္ေလဝ္ခက္က္ ဒွ္မာန္ရ၊ နကုႝေကာန္ သဂံင္အွ္အွ္မြဲ ေကင္ဒုင္စသုိင္ပေရင္ဏံညိညရ။ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိဂွ္ ေဗာ္ဗဿာဟြံေသင္၊ ေဗာ္သၸစှးကုႝဂကူမန္ ေဗာ္ပု႙ဟုီေတွ္ ေဗာ္နာဲကုလဒူတကုီ ဟုီစဂြံရ၊ ေဗာ္ပေရံေတွ္ အဲဟြံပါ လၸေထင္၊ ေဗာ္ခုိဟ္ ေဗာ္အံင္ဇှးေတွ္ ဇဿာပ္မန္ ေသၢာံဒုင္စသုင္တုပ္ပ္ ဖအုိတ္ေဏာင္ဟြံေသင္ဟာ၊ ေကၜာန္ဒဿံင္သြက္ဂကူမန္ဂြံဗၜးၐး ဟြံအံင္ဇှး ဟြံစုိပ္ဒတုဲဏီဂွ္ ဒွ္တာလ်ဳိင္ဂကူမန္တံရ၊ ဒုင္သဇုိင္ကုႝ လညာတ္ပၚပဲါ၊ နာဲကုလဒူတတုဲ မှိဟ္စုိန္သကုီ ညံင္ရဵကုလဒူတ လုပ္ေကၜာန္ေတွ္ စုိပ္ဒတုဲျပဟ္ဟာဂွ္ အဲမန္ဆဆုႝမြဲ ေထင္ေကတ္ရ။

စပ္ကုႝပေရင္အံင္ဇှးေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ဟုီဂွ္ေတွ္ ႏူကုႝေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ အာဂတပၜတရဵ ေကာံဓ႐ုီည႘သာတုဲ ညးမေလပ္လိက္ တၜကြတ္ေဍာတ္ေဇှာ္တံ ဖန္ဗဒွ္အစ႘အဇန္ ပေရင္ကတ္လိက္ ႏူတန္မူလ စုိပ္တုိန္သၜဳင္ ဂၜဳိင္ကၜဳင္ကုႝလၛီရ။

ဌာနပေရင္ပညာ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ မံက္ဂတဝ္ကၜဳင္ဂၜဳိင္ကုႝတြဳႝရး၊ ဂၜဳိင္ကုႝပြိဳင္ဍဳင္ လဿိဟ္ကြးဘာကဆံင္သဝ္ ကဆံင္သၜဳင္ ဒွ္ကၜဳင္ကုႝလက္ ကြးဘာတံဏံ ဗွ္ဒးခ်ဴဒး လိက္မန္ကုီ သုီကုႝလိက္ဗဿာ၊ ပညာဂှန္သခ်ာၤ geometry, Algebra, Science, Chemistry, တံ ေလဝ္ပါလုပ္ကၜဳင္ကုီတုဲ လိက္ပတ္ေယန္သှာင္ကုီ သုီကုႝပေရင္သာသနာ ၐုိတ္ဂတာပ္တဲ ထိင္ဒဝ္ ဗဂုႝလဟုႝကၜဳင္ဂွ္ေလဝ္ ဂြံဆုႝေကတ္မာန္ကုီရ၊ ၐုိတ္အဲမန္ဆဆုႝလၛတ္ဂြံလဝ္ဂွ္ ဟြံမိက္လဵစဖအုိတ္ရ၊ ဆဂး ဟုိတ္ႏူပေရင္ ဒမၜဳက္စုႝဒှာပေရင္ကေမၜာန္ ေဗာ္ နကုႝ Policy-ေဗာ္ confidentiality တုဲ မိက္ဂြံစြံလဝ္ညိရ၊ နာဲကုလဒူတ မိက္ဂြံသၜာဲဂတး သ႘ကၜ႘ေတွ္ မန္ဆဆုႝပံက္လဝ္ ၾတင္ဒုင္မံင္တၜဳင္ရ၊ ပြိဳင္(၅၀)သှာံ နကုႝအခက္အခုဲနာနာ ပေရင္ဝါတ္ဂါတ္နာနာ ပေရင္ပလုီပလာ္ ႏူအလုႝအသ႘ဗဿာနာနာ ဒုင္ကပုိက္တုဲ ဆက္တန္တဵအာမာန္ ဒပ္ဟြံသ႐ုိဟ္၊ ဂေကာံဍဳိက္ကႜဳိပ္ဟြံလုီ ဆက္ကြာ္ ဆက္ဇက္အာမာန္ဂွ္ ဒွ္လကၡၽန္ ခုိဟ္မြဲရ၊ ယဝ္ဂၜံင္တရဵဟြံဒး၊ လညာတ္ဒုင္ဂုိင္ေကတ္ဟြံဗုိန္ေညာန္ေတွ္ ကႜဳိပ္သကုိပ္ပု႙တၛဲဏံဟြံမြဲရဂွ္ ဂြံဆုႝေကတ္မာန္၊ ဟုိတ္ႏူဟြံစုိပ္ေပဲါအံင္ဇှး ပႜဲ(၅၀)သှာံတုဲ တၛဲဏံ႐ုိဟ္ေထာံေဗာ္ဂွ္ ဟြံဝါတ္၊ ဆဂး တၛဲယး ေသၢာံေကႅင္ဒက္ပတန္ပၜန္ဂွ္ ဟြံေလာဲပုဟ္ဂွ္ သဟာဲကုလဒူတ ဗၥာရဏာရံင္ညိ၊ ေဗာ္ဟြံအံင္ဇှး တင္ေဗၜတ္ ဍဳိန္လ်တံဂွ္ ထံက္ထၞးဏာဂွ္ သတၲိမြဲကဆံင္ကုီရ၊ အတုိင္ပတုိန္ထၞးကုႝေဗာ္ ယဝ္ပတုိန္ထၞး တင္ေဗၜတ္မွာေယာင္ယာ ကုႝအလုႝအသ႘ဗဿာေတွ္ ဒွ္ဖုႝကုႝဂကူမန္ပု႙ေဇှာ္ကုႝျဇဟတ္ ဟုီစဂြံတုဲ မန္တံတင္ဂုဏ္ကုႝနာဲကုလဒူတေဏာင္ဂွ္ အဲမန္ဆဆုႝမြဲ တင္ဏာဂုဏ္ကၜာရ။

ပေရင္သၛ႘ဂၜိပ္ဂၜာဲသြဟ္
ပႜဲလုိက္ပု႙ဏံ ဂကူလုႝဟြံ႐ုဲ ပူဂုႝလုႝဟြံဟုီ ဒးစုိတ္ကုႝတသုိက္စုိတ္ တသုိက္ကာယဖအုိတ္ရ၊ ႏူကုႝလက္စုိပ္လၛီ ႏူလၛီစုိပ္ကၜံ ႏူကၜံ စုိပ္စွ္ဂွ္ ဟုိတ္ႏူဒုင္ဒဝ္ဟြံမာန္ ေရင္ဖန္ဖက္ေဗာ္ဟြံမာန္ဟြံေသင္၊ လၛဳႝေကၜာန္ေဗၜတ္ ဟြံဒုင္ေကတ္ဒဏ္ေသှာဝ္ေဗာ္၊ တက္ကႜဳိပ္ ပၚဒပ္၊ ညးတီ ညးကၜဳိဟ္တံ ဆက္တန္တဵအာပႜဲေဗာ္ ညးဒုင္ၾသဇာပေရင္္မိႆဟာဲ ပေရင္သံေယာဇုိန္တုဲ ဗက္တိတ္ကေရာံ ပၚကႜဳိပ္ေလဝ္ႏြံကုီ၊ ေကာန္သဂံင္ပႜဲေဗာ္ဟြံေကင္စုိပ္ဂှန္လက္မြဲဝါဏီ၊ လဿိဟ္ ၆ လၛီ ၇ လၛီ ေကင္ႏြံကၜဳင္ လြဟ္ကယုိင္ေပင္င္ ဗှတ္(၂၀၀၀)ျပင္င္ေကင္ႏြံကၜဳင္၊ တၛဲဏံ သဂံင္တံၿဂိပ္ဒဵ သဿတ္တံဟြံလုပ္ဒပ္ပှာန္ပၜန္ဂတးဂွ္ ဒုဟ္ေဗာ္ ဟြံေသင္၊ ပေရင္ဘဝ လုိက္ဇဿာပ္သတ္ႏြံကုႝလမ်ဳီ ဂၜာဲတသုိက္ ႏူေသံစုိပ္မေလဝ္ယွာ၊ ႏူမေလဝ္ယွာစုိပ္ေသန္ကာေပါဝ္ အာဂၜာဲေကၜာန္စ၊သြက္ဘဝ ဂြံသာယာကုီ၊ လုပ္ပှာန္ဂွ္ ဒးဒုင္ၿဗဲစဲတၛဲ ႐ုိဟ္ဆုသၸဂှ႘၊ တိသုႏၶရ႘ သၸဒှဲါသတိတ္ဂွ္ သဿတ္မန္ကၜံ စုိတ္ဟြံလုပ္စမြဲကုီ၊ မိမမန္တံ ေလဝ္ ဟြံကုႝျဇဟတ္ ဟြံဒေတာဲကဝၚေကာန္ ညံင္ဂြံယုိက္ေဂၜင္ပေရင္ဂကူ ရပ္လြဟ္ တဝ္ေစှဟ္ကုႝသှဂွ္မြဲကုီဂွ္ ဒွ္ပေရင္ ေဗာ္ျဇဟတ္ေအာန္ေစွ္ ဟုီစဂြံရ၊ လုပ္ေဗာ္ဟြံမာန္ ဗက္ေကၜာန္စစုိပ္ဍဳင္ေတံ စုိပ္ဍဳင္ ဏံဂွ္ ဗက္ဍာ္သာဟြံေသင္၊ ဂၜာဲတသုိက္ဖအုိတ္ရ၊ ညးလုႝမွေလဝ္ ဟြံမိက္ဗက္ဍာ္ၿဇိဳင္ဂွ္ အဲဟုီမွညးတှဟ္တီဟြံေသင္၊ ညးညးအဲအဲတီလဝ္တုဲမံင္ဖအုိတ္ရ။

ဒွ္ဂၜိဳင္ညးဗေလံ၊ ေဂၜံဂၜိဳင္ညးဟြံကုႝ၊ အိက္ဂၜိဳင္ကၜဳႝဟြံစ၊ ဟုီဂၜဳိင္ညးဟြံကလင္ တန္ဆဝြံကၜာရ။