Kaowao Newsgroup Monversion

ဂလာန္ပံက္ႀသဳိဟ္

မၛဳႝရ နာဲဇှးမာန္
အဲမန္ဆဆႝု ဆက္ဏာမိတ္ရ၊

မန္ဆဆႝု

မာတ္ခ်္ ၁၆၊ ၂၀၀၉

အဲေထင္ေကတ္ေတွ္ နာဲဇှးမာန္မိက္ဂြံကုႝ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိဟုီ မန္တအ္ လၸည႘သာအုိတ္ညိ၊ မန္တအ္ ည႘သာအုိတ္ညိဟုီ ဂွ္ ေဗၜတ္ဗုီလုႝေရာ၊ ဟြံမိက္ကုႝဟုီ ဗီုဏအ္ေတွ္ ဗုီလုႝမိက္ဂြံကုႝဟုီေရာ၊ ရံင္ေကတ္ ကုႝသဿာန္တဲု အဲေထင္ေကတ္ နာဲဇှးမာန္ မိက္ဂြံကုႝ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိဟီု မန္တအ္ လၸည႘ သာအုိတ္ညိ္ဟာ၊ ယဝ္ဟြြံေသင္ ဗုီလုႝေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ဟုီေထက္ဂွ္ နာဲဇှးမာန္ ေထက္္ကုႝဒးခ်ဴဏာ ကုႝေဏာင္အဲေစွ္ စုိတ္ရ။

အလုံဂကူမန္ည႘သဿဟ္အုိတ္ညိ စပ္ကုႝတင္သဿာန္ အလုံဂကူမန္ည႘သဿဟ္အုိတ္ညိဟုီဂွ္ ဟုိတ္ႏူဂကူမန္ဟြံညီသာတဲု ဟုီဟြံ ေသင္၊ မန္တအ္ည႘သာမံင္ရ၊ ဆက္တဲု ညီသာအာပၜန္ေတွ္ ခုိဟ္ဂၜဳိင္ကုီ၊ ရန္တဿအ္ကုႝ ဓရ္ည႘သာ ညံင္ဟြံဂြံလုီလာ္အာညး သကအ္တဲု ညးတာလ်ဳိင္ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိတအ္ စကာကၜဳင္ ဂၜဳိင္ကုႝသှာံရ၊ သှာံ ၂၀၀၉ ဏအ္မွ သဿာန္သာ္ဏံ လဇုဲဂွ္ ခုိဟ္ ႏူဟြံစုိပ္ရ၊ late is better than never ဟြံေသင္ဟာ။

ဍဳင္ပံင္ေကာံေဇတ္တ္ဒက္ပတန္အုိတ္ညိ
ဍဳင္ပံင္ေကာံေဇတ္တ္ဒက္ပတန္အုိတ္ညိ၊ ဟုီဂွ္ေလဝ္လအ္ကၜဳင္ ဂၜဳိ္င္ကုႝသှာံရ၊ ကဿိန္ဍဳင္ပံင္ေကာံဂွ္ ပေရာပရာ တင္နင္ ေသာင္ေကတ္ တုပ္ေကတ္စုိတ္ အၾကာဍာန္အၾကာသၛိဟြံဂြံ၊ ဒးဒက္ပတန္အပႜဲ ပါလ႘မာန္ နကုႝမှိဟ္စှး ေကာန္ဍဳင္အ ေရင္ ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ရုဲနင္တဲု လေလာင္ၾတးကုႝ ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ဂြံတီကုီ၊ ဇဿာပ္ပ္တြဳႝရး ေထက္ကုႝဒးႏြံမှိဟ္စှး ညး ကုႝညး၊ မှိဟ္စှးတအ္ဂွ္ေလဝ္ လေလာင္ၾတး နကုႝေကတ္တာလ်ဳိင္ ဒွ္မှိဟ္စှးတဲု ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ တုပ္စုိတ္စုတ္မာဲ ရုဲပတိုန္ နဒဒွ္မှိဟ္စှး၊ ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ေလဝ္ ဒးတီ ညးလုႝဒွ္မှိဟ္စှးဇကု မှိဟ္စှး ဂွ္ေလဝ္ ဇကုဒွ္မှိဟ္စှး ညးဍဳင္ကြာန္ တအ္တဲု ဒးေကၜာန္ဒတဲုဖႝု ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ေကာ္ခဵစကုီရ။

ကံကုသႝုမန္ မန္ဖန္က္ေကတ္မာန္
အပႜဲဍဳင္ပံင္ေကာံေကုာံေသှာတ္ဒ႘မဝ္ကေရသ႘ႏြံေတွ္ အလုႝအသ႘ဒးႏြံၐါ၊ အလုႝအသ႘ federal ကုႝ state government ရ၊ အပႜဲကုႝ state government ဂွ္ local government ေလဝ္ႏြံမြဲပၜန္ရ၊ ဟုီေသာင္ ေသာင္ေတွ္ ဇှာပ္ပ္တြဳႝရးဒးႏြံ အလုႝ အသ႘ ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ရုဵနင္ နကုႝမာဲရ။ အလုႝအသ႘ အပ္ျပာပ္ကုႝ တၜပညာေသှာဝ္ဓရ္သြက္ဂြံကုတ္ေသှာဝ္ဒန္ေသှာဝ္၊ တၜပညာ ဂှန္သခ်ာၤတအ္ဂွ္ ကုတ္ဒန္ ပ ေရင္အကံက္အေခါန္၊ တၜပညာလိက္ပတ္တံဂွ္ ခှမ္ပဒွ္ လိက္ေကၜမ္ သြက္တန္ ပေတာန္ ကြးဘာကဆံင္င္၊ ပေရင္ပိုန္ျဒပ္ တိဍာ္ကၜအ္သြဝ္ေလဝ္ နနဲဂွ္ကုီရ၊ ဥပမာ ကၜအ္သြဝ္တိဗၛမန္လၛဳႝတအ္ ဟြံမြဲ ကုႝလိက္ကသုတ္ တြဳႝရးတှဟ္ဟ္ေလဝ္ႏြံကုီ၊ လိက္ကသုက္ ႏြံဟြံမြဲေကတ္ဟြံဒး ဒပ္ပှာန္ဗဿာကၜဳင္ေဖ်ံစုတ္ဒပ္တဲု ဖန္က္ ဗုီဒးစုိတ္ တၜကၜအ္သြဝ္တအ္ ဟြံဂြံအေခါင္ အရာစုႝဒှာရ၊ အေခါင္စုႝဒှာေလဝ္ ဟြံကုႝဂြံဆႝုေကတ္ကုီရ၊ ဇဿာပ္မှိဟ္ယဝ္ညး တှဟ္သၸမာန္ဇကု ေထင္ဟြံဒးေတွ္ အေခါင္ဂၜာဲ သဿာေသှာဝ္ဓရ္ (lawyer. Legal advice for legal protection) ႏြံတဲု အပ္ျပာပ္ကုႝတာလ်ဳိင္ သြက္ဂြံတုိန္ရုင္ သၸစှးဇကု သ႘က႘ၜပတုိန္ထၐး ဒုင္ေကတ္သၢဳတ္သြာတ္ႏူ သကိုပ္ရုင္ေသှာဝ္ဓရ္ မေဆင္စပ္ (court decision) ရ၊ မှိဟ္တာလ်ဳိင္တအ္ဏအ္ဂွ္ ဒးဒွ္ မှိဟ္ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ရုဲနင္ပၜန္ရ။

တၛဲဏအ္မန္ပု႙ ပံက္ဘာမန္ အလုႝအသ႘တၜအဝႝုဗဿာ ကဿာတ္လဒႝု၊ အလုႝအသ႘ဗဿာေလဝ္ ဟြံေဖ်ံကုႝ ဘ႑ာ သြက္ဘာပေရင္ ပညာ၊ ထတ္ ယုက္၊ ပေလဝ္ဂၜံင္ပေလဝ္ဍာန္၊ စရိတ္အစာဘာကုီ သုိင္ဘာကုီ မန္တအ္ေကၜာန္ဗဒွ္ေကတ္နကုႝ စုိတ္ဓါတ္္ ကာယတဲု ဒပ္ပှာန္ဗဿာကၜဳိင္စုိပ္၊ တက္ပလုီေထာအ္ ယဿဳဘာ နကုႝဘာသာမန္ ထပ္စုတ္ဘာသာဗဿာ၊ ေဍံတအ္စကာ ကုႝပ ေတာန္လိက္ေဍံတအ္ နကုႝအဓမၼဂွ္ မန္တအ္ဟြံမြဲပဿိက္၊ ကံကုသႝုမန္ မန္တအ္မိက္ဂြံဖန္ ဟုီစဂြံရ၊ညးတာလ်ဳိင္ေဗာ္ဍဳင္ မန္တဿိဂွ္ ယဝ္ရညးဍဳင္ကြာန္မန္တအ္ရုဲေတွ္ ဗုီလုႝအလႝုအသ႘ပှာန္ဗဿာ ဖန္လတူညးကြာန္တအ္ဂွ္ အဲလဵဟြံဒး၊ ေကၜာန္စမ္ ရံင္ေတွ္ တီရ။

သကုတ္သြာတ္ႏူ ႐ုင္ေသှာဝ္ဓရ္ဂွ္ ဒွ္ဒတန္ရ၊ ႏြံကုႝဗဗြဲဓရ္ကုီ ဟြံမြဲကုႝဗဗြဲဓရ္ကုီ (fair or not fair) သြက္ဂြံဟုီဟြံမြဲရ၊ ေတဿင္မြဲဂွ္ ႐ုင္ေသှာဝ္ကဆံင္သဿဝ္ေဖ်အ္နင္သကုတ္သြာတ္ဂွ္ ဟြံေပင္စုိတ္ေတွ္ မြဲကဆံင္တုဲမြဲကဆံင္ အေခါင္ဆက္ ပတုိန္ႏြံမံင္ဏီရ၊ အုိတ္ေကှာတ္စုိပ္ ႐ုင္ေသှာဝ္ဓရ္ ကဆံင္သၜဳင္အုိတ္ (high court of country) ေတွ္ ဂၜံင္အု္ိတ္ရ။

အဲဂွ္မှိဟ္စှးေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိဟြံေသင္၊ စပ္ကုႝပေရင္ပေရာမန္စိုတ္လုပ္စတုဲ ဒးပါလုပ္ဂွ္သၜးအေခါင္ညိ၊ အပႜဲကုႝလိက္တှး နာဲဇှးမာန္ဟုီေလဝ္ နာဲမန္ဆဆုႝ “ဟြံဒးဗုိင္စုႝဒှာေဗာ္ ေခှဝ္သွ္ဒဿံင္စှးေဗာ္”ဟုီလဝ္ႏြံရ၊ အဲသြက္ဂြံစုႝဒှာေဗာ္ေလဝ္ဟြံမြဲ၊ ေဗာ္ေလဝ္ဟြံကုႝလဝ္တာလ်ဳိင္ကုႝအဲ သြက္ဂြံစုႝဒှာေဗာ္ရ၊ ေဗာ္စုႝဒှာမာန္ဒဿံင္ေလာဲေလာဲရ၊ နာဲဇှးမာန္ ဟြံမိက္ကုႝအဲပါလုပ္ ပႜဲဝုိင္သၜာဲဂတးဏအ္ဟာ။ေကၜာန္ေဗၜတ္ကုႝဒုဟ္ ဒုင္ဒုဟ္တုဲပေလဝ္အာဂွ္ ဒ္ွဂၜံင္တရဵခိုဟ္မဲြရ၊ ဒုဟ္ႏံြ ဒုင္ဒုဟ္တဲု ဆက္ ေကၜာန္အာပၜန္ဂ္ွ စိုတ္ဓါတ္ ခိုဟ္ဟ္မဲြ ဟီုစဂံြရ၊ ဇဿာပ္ေဗၜတ္ေကတ္ဒုဟ္ဂ္ွ ကေမၜာန္ပ႙ုဒးသီကၜ႘ပဲႜဏံဟံြေသင္ အဲညာတ္ ေကတ္ရ။

ေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿေကၜာန္မံင္ ဟံြတီဂံြလဝ္တဲုကီု၊ ဟံြတီျဇဟတ္အဝုႝပေရင္ဍဳင္ကြာန္ကီု၊ ဟံြတီမုေကၜာန္ဒဿံင္ကီုတအ္ဂ္ွ ဒးကုႝ လညာတ္နာဲဇှးမာန္ ဆဂးဟံြဒးကုႝလညာတ္ညးတှဟ္ႏံြကီု၊ လညာတ္ဟံြတုပ္ဂ္ွ ေဗၜတ္ဖအိုတ္ဟီုဟံြဂံြ၊ ဟံြတုပ္ဂ္ွ ဟံြတုပ္ ရဟီုတဲု ပတုပ္ေကတ္အေတင္ဟံြဂံြရ။

အတိုင္ဟီုလဝ္တအ္ဂ္ွေတွ္ လညာတ္နာဲဇှးမာန္ ခိုဟ္ႏူေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿ၊ ဒးႏူေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿရ၊ မုဟိုတ္သာ္လုႝ စြံလဝ္ ဟံြ ေကၜာန္ထၐးကုႝေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿဂ္ွကီု အေခါင္အရာဂကူမန္ အဝုႝပေရင္ဍဳင္ကြာန္မန္ အလုႝအသ႘မန္ဂြံမံက္ဂတဝ္ကၜဳင္ဂ္ွ ဒ္ွဓဝိင္တဲု ဟံြေကၜာန္ဟာ၊ ယဝ္သာ္ဂ္ွဟံြေသင္ ဗီုလုႝဂ္ွ လဵစကုႝညိဂံြဟာ။

ကသပ္ကီု လညာတ္ကီုသဿာန္နင္တအ္ဂ္ွ နကုႝအဲမန္ဆဆုႝ ဒးစိုတ္ဗဲြမေလာန္ရ၊ မိပ္စိုတ္ ဂံြမိင္ သဿာန္ဗီုတအ္ဏအ္ေကြံ ရ၊ မုဟိုတ္ေရာေတွ္ နာဲဇှးမာန္စိုတ္လုပ္ပဲႜပေရင္ဂကူမန္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂကူမန္ဂ္ွ ဒ္ွအထံက္အပင္ကုႝ ဂၜံင္တရဵမန္ သြက္ အနာဂတ္ ဂကူမန္ရ။

ဖဒုႝမာန္ယွာ ဒးတဲု ေဖက္ခ်ဳိတ္ဟံြေသင္ ဂုိဟ္မှိဟ္တာလ်ဳိင္ ကႜဳိပ္သကိုပ္ ဒးေဟာမ္အာလမ်ဳီ ဗီုဗုီဏအ္ဂ္ွ ဟံြမိက္ကုႝဒ္ွ၊ ဗီုသကိုပ္ဒပ္ေႀတံ နာဲေမန္ေထာတ္(ေကင္ကာဗဟုႝေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ) ဒးေလင္အာလမ်ဳီဂ္ွ ဂိကုႝဂကူမန္္ ခိုဟ္ကုႝဂကူဗဿာဟံြ ေသင္ဟာ၊ ယဝ္ေကာန္ပှာန္ဗဿာေဖ်အ္ဏာ သကိုပ္ဒပ္မန္ေတွ္ဂံြလာပ္၊ မန္ေဖ်အ္မန္ဂ္ွ မုလာပ္ေလဝ္ဟံြဂံြ တုပ္တဵကုႝဘိုင္ကုႝျဇဟတ္ကုႝသှ နကုႝေစတနာ(Voluntary) ခ်ဳိတ္ေတွ္တာလ်ဳိင္ေျပဝ္ဂ္ွဒး၊ စိုပ္တိုင္ပကဵတဲုမွ မိက္ဂံြခ်ဳိတ္ဂ္ွ ညးညး အဲ အဲဆႏၵႏံြရ။

စပ္ကုႝလညာတ္ဏအ္ အဲေဗၜတ္ေတွ္ေဗၜတ္ေဏာင္၊ နာဲဇှးမာန္ဟံြဒးတုပ္စိုတ္၊ အေခါင္ဟံြတုပ္ စိုတ္ႏံြမံင္ဂ္ွ အဲဒုင္လဝ္ တဲတဲုရ။ စပ္ကုႝပေရင္သၜာဲဂတး ဂလာန္ပံက္ႀသဳိဟ္တဲု မန္ပ႙ု ကုႝဂံြဒ္ွသဟာဲကီု ကသပ္လညာတ္ခိုဟ္ဟ္တအ္ ညံင္ဂံြ စိုပ္မတ္၊ ကေတာဝ္ ကႜဳိပ္သကိုပ္ကီု၊ ညးဍဳင္ကြာန္မန္တအ္ကီုဂ္ွ ဘိုင္႐ုီဗင္အိုတ္ညိ အာတ္မိက္ဏာတဲု အုပ္ေကၜံနိဂီု ဆၐိုတ္ဏအ္ကၜာရ။

ကသပ္ကီုကေလာန္ကီု ကုႝဂံြဒ္ွအထံက္အပင္ပေရင္ဂကူမန္ညိ
မန္ခိုဟ္ဟ္ဟံြေသင္
မန္ဆဆုႝမဲြ

မန္ဆဆႝု