(၁) ကဝကဿက္ရဒွ္

တၛဲဏံသၛိပု႙ခှာစကဝစာင္ေဢာံကဿက္ပိဟဂွ္ရ။ အပါပု႙တိုန္တှံတာရပ္ဍာ္တာဂွ္ ညးဆုႝဒးကဝခ်ဳိတ္ဒဿံင္ ပႜဲေဍင္ဍာ္တာဂမၜဳိင္ရ။ ဂလာန္ဝြံေကာန္ငၛာ္ပၜဳိင္င္မြဲဂွ္ ဟုီသဂးကုႝသကအ္ရဲေဍံဂမၜဳိင္ရ။ ကာလဂွ္ ေကာန္ငၛာ္သကအ္ရဲေဍံဂမၜဳိင္ ကေလင္သဿာန္ေဍံရ။

ကဝကဿက္ကုႝကဝေဢာံဂွ္ ဗုီလုႝအေယာင္အလာေဍံေတဿင္ေရာ။ ကာလဂွ္ေကာန္ငၛာ္္ဂွ္ ကေလင္ဟုီသြဟ္ေလာဲေလာဲရ။ ကဝကဿက္ကုႝကဝေဢာံ ဗုီလုႝေတဿင္အဲဟြံတီ၊ အဲေထင္ေကတ္ နဴကုႝဂြံသုင္ဍာ္တာေတွ္ ကဝကဿက္ရဒွ္မာန္။ ကဝေဢာံ အလုႝေဍံဂြံသုင္ဍာ္တာေရာ။
တိုင္ထဝ္
ေမ ပထမသတၲဟ၊ ၀၉

---

(၂) အလုႝညးဂြံပဒဿံင္လက်ာ္ဏီေရာ အပါ

အပါတၛဲဏံ ေကၜံဒဿံင္ကၜဳိဟ္တၛဲဟဂွ္ရ။ အာဒဿံင္အလုႝေရာအပါ။ ေကာန္ငၛာ္သဿတ္ျဗဵမြဲဂွ္ ဂြံဆုႝေကတ္အ ပါစဵကၜဳင္စိုပ္သၛိသုီမေဍာင္ၐိုတ္ဇိုင္တဲဂွ္တုဲ သဿာန္တိုန္သာ္ဏံရ။ ကာလဂွ္ ညးမဒွ္အပါဂွ္ ဟုီသြဟ္တိုန္သာ္ဏံရ။

အပါ အာဂၜာဲဒဿံင္ဂှန္ေခ်ဝ္ ပႜဲဘာလက်ာ္ ပႜဲတမ္ဇိုင္ဒုႝေတံရေကာန္။ အလန္ဏံ အပါဒးေခ်ဝ္အဝုႝရေကာန္။ ကာလဂွ္ ေကာန္ငၛာ္ဂွ္ ကေလင္ဟုီတိုန္သာ္ဏံရ။ အပါမြဲပၜန္ေလဝ္ လက်ာ္ အလုႝဂြံကုႝဂှန္ေခ်ဝ္ဒးေရာ။ ယဝ္ဒးဒဿံင္ေတွ္ အလုႝညးဂြံပဒဿံင္လက်ာ္ဏီေရာ။ ညးရာံေထာံရဒွ္။
တိုင္ထဝ္
ေမ ပထမသတၲဟ၊ ၀၉

---

( ၃) ပိဂွ္ မုေရာအပါ

တၛဲဏံ အပါသဿာန္စမ္ရံင္ ညာန္ပညာေကာန္အပါ ဂလိုင္လုႝေလပ္လဝ္ေရာ မြဲတဲေဏာင္။ ေကာန္အပါမံင္ဒဿံင္ဘာတဿာလအ္ရေတွ္ တီအဝုႝေလဝ္၊ ေလာဲေလာဲရေဏာင္။
သဿာန္စမ္အပါ မုေရာ၊ ေကာန္ဂွ္သဿာန္ရ။

`ပႜဲဘဝမိှဟ္ဏံ ပဿိက္ေဇှာ္အိုတ္ပိသာ္ဂွ္ေရာ ေကာန္အပါတီဟာ`။
ပႜဲစိုတ္ေကာန္ေတွ္ မြဲဂွ္ စ၊ ၐါဂွ္ေတွ္ တိက္၊ တုဲေတွ္ ပိဂွ္မုေရာဟြံတီရ။ မံင္ဘာဟာအပါ။
ကာလဂွ္ အပါဂွ္အီတုဲ ကေလင္ဟုီတိုန္သာ္ဏံရ။ ေကာန္အပါတီဒဿံင္တဿာဂလိုင္ကုီရ၊ ပိဂွ္မြဲရဟြံတီဏီေတွ္ ပိဂွ္ေလာဲေလာဲရေဏာင္ ေဇှာ္တိုန္ဒွ္ဗၜာဲေတွ္ တီအဝုႝရေကာန္ အပါဟြံဟုီလဵထၐးရ။
ကာလဂွ္ ေကာန္ဂွ္ကူခ်ပ္တိုန္ပႜဲစိုတ္ရ။ အပါေလဝ္အီဒဿံင္ လဵေလဝ္ဟြံလဵေတွ္ ေတဿင္ဒဿံင္ေဏာင္၊ ဒးကၜတ္သဿာန္အမူေတွ္ ခိုဟ္ေဏာင္။
ေမ ပထမသတၲဟ၊ ၀၉
တိုင္ထဝ္

---

(၄) သၸေ႐ွ္ေသွ္(respect)ေဏာင္

မန္စိုပ္ဍဳင္ပလုိတ္တအ္ ရံင္ေကတ္ဟဏံေတွ္ ႐ုပ္ဝတၲဳဍဳိက္ေပင္႐ုမ္ဂပ္ဂွ္တုဲ အခက္အခုဲျပသှာမုဟြံမြဲ၊ ဒဒိုက္စိုတ္မုဟြံမြဲ၊ ဟိုတ္နဴဥတုဂံက္ ဍာ္ဒွ္ဍာ္ကလိုအ္မြဲရႏံြဒွ္မာန္၊ ဆဂး ေဇတ္တ္ေတံဗုီဂွ္ဟြံေသင္၊ ဒဒိုက္ဟုီ အခက္အခုဲဟုီဂွ္ ဗုီေဍံကုႝေဍံႏံြလဿဳိန္ရ။ အယာံမာတ္႐ုပ္ဝတၴဳဍဳိက္ေပင္႐ုမ္ဂပ္ဂွ္ ဘဝမိှဟ္မြဲ ဍဳိက္ေပင္ရဟြံေသင္ဏီ၊ က႐ိုက္စိုတ္ဇကုဟြံဂြံေတွ္ ဒဒိုက္ေလဝ္အိုတ္အာဟြံမာန္ရ။ ပဿိက္စိုတ္မှိဟ္ဂွ္ ေဒဝတဵေလဝ္ ရနဳက္ဗေပင္ကုႝဟြံမာန္ရ။

ဟိုတ္နဴညးတအ္ဒွ္ေကာန္ဗုဒၶဘာသာဂွ္တုဲ ဘာကဿာဟြံမြဲ၊ ဣဏံဂွ္ သြက္ညးတအ္ ဒဒိုက္ေဇှာ္ေဇှာ္မြဲရ။ ဂြံဒဂိုန္သ႘ကလင္ဓဝ္ကုႝဒါန္ဖါပ္သင္ဂွ္ေလဝ္ သင္တအ္ဟြံမြဲ၊ ေကာန္ညးတအ္ ဟိုတ္နဴဟြံေကင္ဆုႝေလံက်ာ္မြဲေလွ္တုဲ ဗုီလႝုဂြံေလၛာဝ္ေလံက်ာ္ ဒဂိုန္သ႘ဂွ္ေလဝ္ ဟြံတီေကတ္အိုတ္ပၜန္ရ။ ကာလေလၧာဝ္ ခမ႘သင္တအ္ ကၜဳင္စိုပ္မြဲခ်ဳိန္ခဏဘာ္အံင္ဂွ္ေဟင္ ညးတအ္ ကလိဂြံအေခါင္အရာေတဿင္ ဂြံေလၛာဝ္ေလံက်ာ္ ဒဂိုန္ဂိုင္ေကတ္သ႘အိုတ္ရ။

ညးတအ္ဂွ္ ၐိုန္ရေလၛာဝ္ေလပ္ ဒဂိုန္သ႘ေလပ္ကုီေလဝ္ ဆဂး ေကာန္ညးတအ္ ဟြံေလပ္အိုတ္ရ။
ပႜဲဍဳင္ကေနတာဂွ္ ညးမဒွ္မိမမန္မြဲဂွ္ ဂြံဆုႝေကတ္ခမ႘သင္မန္တုဲ ကုႝေကာန္ညးေလၛာဝ္ပဝတ္ေဖ်ံကႜဳိပ္ဂွ္ ေဍံဟြံေလၛာဝ္အိ္ုတ္ရ။ ဗုီလုႝေဍံကေလင္ဟုီကုႝမိေဍံေရာဟုီေတွ္ ``မှိဟ္ကုႝမိှဟ္ရ မုပဂြံဒးေလၛာဝ္ေဖ်ံကႜဳိပ္ေရာ``။ ညးမဒွ္မိမတအ္ဂွ္ ဗုီလုႝကေလင္ဟုီပၜန္ေရာမဂး ``ယြံေကာန္ ေလၛာဝ္ေဖ်ံကႜဳိပ္ဟြံေသင္ပုဟ္၊ သၸေ႐ွ္ေသွ္(respect)ေဏာင္``။
ေကာန္စဵထဝ္
ေမ ပထမသတၲဟ၊ ၀၉

---

(၅) မိှဟ္ေကတ္ကသပ္ ကုႝ မိှဟ္ကုႝကသပ္

မိှဟ္ေစာဲလာံကုႝပေရင္ဍဳင္ကြာန္တုဲ မိက္ဂြံဒယွ္တွ္မြဲဂွ္ ျပာပ္အာဇေရင္မိှဟ္ကသပ္ခိုဟ္မဒွ္သကအ္ရဲညးေတံတုဲ အာတ္ကသပ္ရ၊ သကအ္ရဲညးေတံဂွ္ ကုႝကသပ္ခိုဟ္ အတိုင္ကသပ္ညးေတံ ယဝ္ဗဿံက္အာ႐ုပ္ရဵမဂး အံင္ဇှးဂၜဳိင္ေရာင္ဂွ္ ဟုီဒုင္ဝန္ရ။ အလန္ဏံကသပ္ဍဳိက္ေပင္ေရာင္ဂွ္ မှိဟ္ေကတ္ကသပ္ဂွ္ ကူခ်ပ္ပႜဲစိုတ္ရ။

`` ေအေလဝ္နာဲပု႙ အဲမိက္ဂြံဒယွ္တွ္အၾကာေကာန္ဂကူမန္ကုီရ။ အာစအၾကာမိှဟ္ေတွ္ မုက္မတ္ဟြံေဍာတ္ရ။ ဗုီလုႝဂြံေကၜာန္သၸေရင္တၜဳင္ခိုဟ္ဂွ္ ကုႝကသပ္မြဲတဲညိ၊ အံင္ဇှးမဂး တင္ဂုန္ေဇှာ္ေဇှာ္ရနာဲ``
ကာလဂွ္ ညးတၜကသပ္ဂွ္ အီတိုန္ေသဲေသဲရ။`` နာဲဍဳိန္ေကြံေကြံရဒွ္ မိက္ေလဝ္မိက္ဂြံဒယွ္တုဲ ဍဟ္ေလဝ္ဟြံမြဲ၊ နာပဟဏံစမ္၊ ဒုင္ယဿဳပံက္ေထာံဂေကာံေဇှာ္ေဇှာ္မြဲတုဲ၊ နာဲခ်ဴလိက္လေလာင္ၾတးမြဲတှး၊ ပႜဲဂွ္ နာဲဂွ္သၸ ေထာံမှိဟ္ဍဳိက္ဍဳိပ္တုဲ လေလာင္တရးစုတ္ဏာပႜဲပ႐ိုင္မန္ဂမၜဳိင္ေရာ ဟြံေစွ္ဗုီဟာ၊ ဒးေကတ္ဒဿံင္ဇာတာ လက္သန္ဒယွ္ဏီဟာ၊ ကသပ္ခိုဟ္မြဲဏံဂွ္ ဒက္ပတန္ဍဳင္မြဲမာန္မံင္၊ ပလုီဍဳင္မြဲမာန္မံင္ေဏာင္ဂွ္ ပဝုိတ္ေကံၜညိနာဲပု႙၊ ကာလဟြံအံင္ဇှးေတွ္ ကေလင္ကၜဳင္ပၜန္ မုပဂြိင္``။
တာရာမန္
ေမ ပထမသတၲဟ၊ ၀၉

---

(၆) ကုႝဂြံအံင္ဇှး တန္တဵအာ ဍာ္ဇမၜိင္အိုတ္ညိ

သဿတ္ဝုတ္ဗဿာ မအံင္စွ္တန္မြဲဂွ္ မိက္ဂြံေလပ္ေအန္ဂလိက္ကုႝ ခမ္ပ်ဴတာတုဲ ဂြံအဆက္ကုႝဂေကာံ ဒစုႝဒစးအလုႝအသ႘ မေဖ်ံသဇိုင္ဍဳင္ေသံတုဲ စိုပ္ကၜဳင္ဍဳင္ေသံရ၊ ဂေကာံနာနာသာ္ေဍံဂြံဆုႝဂဗရ။ ဂေကာံတအ္ဂွ္ ဟိုတ္နဴျဇဟတ္မိှဟ္ေအာန္ဂွ္တုဲ ဒုင္တၜဳင္ေဍံဗုီညးကုႝညးအိုတ္ရ။ သဿတ္ျဗဵဂွ္ ဇဿာပ္သတၲဟၾကပ္ဒွ္ သြက္စရာဲဍာ္ဒေကဝ္ ဂြံဍဳိက္ေပင္ဂးတုဲ တိုန္လၛတ္ဒဿံင္တန္ဗေတာန္ပကတ္ပေကင္တၛဲဇေမၜံ စပ္ကုႝပေရင္မိှဟ္ျဗဵ၊ သဿတ္၊ အေခါင္အရာမိှဟ္၊ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္၊ ပေရင္စန္ဒက္ညးဍဳင္ကြာန္၊ ပေရင္စုႝဒှာသဘာဝပြ႘ဴ၊  ပေရင္အာကႜဳိပ္၊ ပ႐ိုင္ မပတမ္သာ္ဝြံအိုတ္ရ။

အခိင္ဂြံလၛတ္ခမ္ပ်ဴတာ ကုႝ ေအန္ဂလိက္ဟဿဲရ။ ဗက္တိုန္ဒဿံင္တန္ဗေတာန္ကၜးကၜးဂွ ္လအ္အာၐိုတ္မဲြသှာံရ။ ၾကပ္စိုပ္အခိင္အတးဂွ္ အာတ္အေခါင္ညးေဇှာ္တုဲ ကေလင္စဵအာကြာန္မြဲလစုတ္ရ။ ဗြဲၾကဵဏံ သဿတ္ျဗဵဂွ္ေကၜံဒဿံင္ဟြံစိုပ္ေလာဲေလာဲတုဲ ကေလင္ေကတ္အဆက္ကုႝေဍံ သြက္ဂြံဆက္တိုန္အာပေရင္ပကတ္ပေကင္ကဆံင္သၜဳင္ပၜန္ရ။ ကာလဂွ္ သဿတ္ျဗဵဂွ္ ဟြံမိက္ကေလင္အာတုဲ ခ်ဴဏာလိက္မြဲတှးရ။ ``ပရဝ္ဂ်ိတ္နာဲတအ္ ကုႝဂြံအံင္ဇှး တန္တဵအာ ဍာ္ဇမၜိင္အိုတ္ညိ၊ ဆဂး လၸကုႝအဲဒးဆက္တိုန္ညိ၊ ကြတ္နာဲတအ္ ဇိုန္ဏွင္ကုႝအဲဂွ္ အဲဂယိုင္လမ်ဳီဟြံဂြံပုဟ္၊ တင္ဂုန္ရအဵ``။
တာရာမန္
ေမ ပထမသတၲဟ၊ ၀၉

---

(၇) ယးကဠ႘ညိေတွ္ ေဍံတအ္ ဒွ္ဗုီမန္ဍဳင္ေသံဖအိုတ္ရေဏာင္၊

ပႜဲေဆင္ဍာ္လက္ဖက္မြဲဂွ္ မိှဟ္တအ္ေကာံကေလာံတုဲ ဟုီလဵသ႘ကၜ႘ဒဿံင္ပေရင္နာနာသာ္၊ မြဲတၛဲဂွ္ ညးတအ္ ဟုီဂးသ႘ကၜ႘ပေရင္ဒဒွ္ဍာံမြဲ ဗုီကြာန္ညးတအ္ မဒးဆုႝဂဗဒဿံင္ဂွ္ရ။ ``လဿဳဟ္ပႜဲကြာန္ပု႙ ၾသန္စွ္ကိုတ္ စွ္သုန္ကိုတ္ညးတအ္ဟြံတီပုဟ္၊ ညးတအ္ဟုီကုႝကၜံကိုတ္ေဏာင္။ မသေကာေဒံညးတအ္ ရဲေကၜာန္ပေရင္ဂကူ၊ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂၜိဳင္ဂွ္တုဲ လဿဳဟ္အဆက္ညးတအ္ခိုဟ္ စိုပ္အာဍဳင္ပလိုတ္အိုတ္ရ။ မသေကာေဒံညးတအ္ ဂြံေလပ္ပညာဂွ္ေလဝ္ ညးတအ္ ေကာ္ပတိတ္ဏာမာန္ကုီရ။ လဿဳဟ္ညး တအ္ဟုီကုႝဒဝ္လာ၊ ယူေရာေဏာင္။

တိဗၛကၜအ္သြဝ္ပု႙မိက္ဂြံသြံေတွ္ ဟာပါင္ဟြံဂတာပ္ပုဟ္ ညးတအ္မင္ ရာန္ဒဿံင္၊ ရဲေကၜာန္ပေရင္ဂကူပေရင္ဍဳင္ကြာန္တအ္ဂွ္ရ ဒွ္ဒဿံင္ေသဌ႘ ပု႙ရဲသဿာဗၛတအ္ဂွ္ ဝါတ္ေစွ္ဝါတ္ေစွ္ရ``။

ကာလဂွ္ မိှဟ္လညာတ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ႏံြမြဲဂွ္ ဟုီတိုန္သာ္ဏံရ။ ``နာဲ၊ ရဲလၛဳႝေကၜာန္ပေရင္ဍဳင္ ကြာန္ေဇတ္တ္တအ္ ဒုင္ဒးထံင္၊ ဒုင္ခ်ဳိတ္ေလဝ္ႏံြ၊ လၛဳႝဒုင္ယဿဳပေရင္ဍဳင္ကြာန္တုဲ အေကၜာန္စပႜဲဍဳင္ပ လိုတ္ေလဝ္ႏံြ၊ ေလာကဏံ ဗုီဂွ္ဖအိုတ္ရ၊ ဒးပၚပဲါေလပ္၊ ဟုီမြဲပဠဳိဟ္ဓဝ္ဟြံဂြံ``

ကာလဂွ္ မိှဟ္ကလင္ပ႐ိုင္မှဳံကုႝလညာတ္မြဲဂွ္ ထပ္ဟုီတိုန္ပၜန္ရ။ ``နာဲတအ္၊ ၾသန္ေဍံတအ္ဂၜဳိင္ဂွ္ လၸအေထင္ေဇှာ္ကုႝေဍံတအ္ညိ၊ ယးကဠ႘ညိေတွ္ ေဍံတအ္ ဒွ္ဗုီမန္ဍဳင္ေသံဖအိုတ္ရေဏာင္၊ ဢဏံဂွ္ ခိုဟ္ဖအိုတ္ဟြံေသင္ ဂကူကၜက္ကုီေဏာင္။ ေတှာဝ္ေကာန္စဵအဲႏံြအေမရိကာန္မြဲဂွ္ ေဍံဟြံဟုီအေရဝ္မန္ရပုဟ္၊ မိေဍံဟုီကုႝေဍံအေရဝ္မန္ ေဍံကၜဳိဟ္ ဆဂး ေဍံကေလင္ဟုီဗတ္ေအန္ဂလိက္``။
ေကာန္စဵထဝ္
ေမ ပထမသတၲဟ၊ ၀၉