နေမာတႆ ဘဂဝေတာ အရဟေတာ သမၼာသမၺဳဒၶႆ  
             
အႀကီဳရာဇာဓိရာဇ္

       ႏူသဿဝ္ကဒူဒုႝစိုပ္လၲဴနန္ထဝ္

သဿီသဿီဝါေရဝ္ေရာဝ္ ဂံြပတၜစိင္ဗၲာင္

သီဿဝါေရဝ္ေရာဝ္ဂံြပသီဿ (၆) သှာံပဲႜဍဳင္မတၲမွဂ္ွရ။ ပဲႜသကၠရာဇ္ (၆၅၅) တိုင္ပ်းဒိုဟ္က်ာ္ မႏံြေသၢာံပတ လစိင္ဗၲာင္ဂ္ွ၊ မိဒ္ွ စိင္ကြ မဒ္ွဆဒၵန္စိင္ဗၲာင္ ကတိုဝ္ဒ္ွပဲႜဍဳင္ေခါဒါယ။ ဇကုညံင္ေတာဝ္ ခ်ဳႝပဝန္၁ကီု။ ညံင္သဿးထာင္ကိုန္၂ရ။ ဂါပ္ပါင္ ၃ ညံင္ညးမေဖ်ာန္ဍာ္ေၾကက္ ၄ ကီုမဒ္ွ မတ္ညံင္ကေလာံမှိက္။ ေသှံ(၂၀)ဗု ညံင္ဂၜးသန္။ တလညးသုေခါဒါယဂံြလဝ္တဲု အိုဟ္တမိုဟ္ဗဲြမေလာန္ မံင္ကၜဳင္ကာလဂ္ွ အယုက္စိင္ဗၲာင္စိုပ္ (၁၅)သှာံ။ ဒးကာလမဲြ ဗၲံစိင္ဗၲာင္မကုႝလၸံကုႝ သီဿသုေခါဒါယ-

‘ ခါရအဲမံင္ပဲႜဍဳင္ဝြံလံ။ ဓိကုႝ၅ (၄) သာ္နာင္သၵဟ္ ဓိကုႝ ပဲႜဨကရာဇ္ပဲႜဂှက်ာ္၊ ပဲႜဍဳင္ ၊ဟံြေသင္ပဲႜကႜဳိင္ဗၲာင္။ ပဲႜ (၄)သာ္ဝြံဓိကုႝကၲဳႝဒ္ွမဲြမဲြသာ္ဗိုန္ရ’
သဿီဂံြညာတ္သြပ္လၸံသာ္ဂ္ွတဲု၊ တဲၛယးႏံြအသံေကာ္အမာတ္ဒကိုပ္ပှါန္တံညးဂမၜဳိင္ ေကာံတဲုႏံြအသံ
         ‘လဿဳဟ္စိင္ဗၲာင္ညးဟံြမိတ္မံင္ကုႝပ႙ုရ။မူထာန္မဲြသီဿစိင္ညးမသိဿက္သၟာင္မံင္ဂ္ွေရာ။မှးတံညးဂမၜဳိင္ခ်ပ္ဗၥာရဏာညိ’
ဂးဂ္ွရ။ အမာတ္ထကိုပ္ပှါန္တံညးဂမၜဳိင္ဂံြမိင္တဲု စင္ၿခင္ရင္သၠံ၊ ကာလဂ္ွ ေကတ္နင္ ကမတ္၆ ပန္စန္။ ႀကဵႀကာတ္သၟးကုႝဍာ္မၛဳႝတဲု ပအဒိထာန္ ကမတ္ဍဳင္ဇင္မွာမဲြစန္၊ ကမတ္ဍဳင္လၢန္ဗိတ္ဒ်ာမဲြစန္၊ ကမတ္ဍဳင္ေဒ်ာဒ်ာမဲြစန္၊ ကမတ္ဍဳင္မတၲမွမဲြစန္၊ ကမတ္သီု (၄) စန္စြံလၲဴအင္ထဝ္တဲု ဟီုပတီသီဿစိင္၊
                   ‘  ပဲႜကမတ္ပန္ဍဳင္ဝြံ ရာကမတ္ဍဳင္မသဿိက္အာဂ္ွစညိရ။ ပ႙ုပလံင္ဏာ’
ဂးတဲု။ ကမတ္ (၄) စန္ဂ္ွ တိတ္စြံလဝ္ သီဿစိင္ညာတ္တဲု ကမတ္ပိဍဳင္ဂ္ွ တးေကၜံ၊ကမတ္ညးဍဳင္မတၲမွေဟင္ သီဿစိင္မစ။ တလညးသုေခါဒါယဂံြညာတ္ဂ္ွရ မိပ္စိုတ္စ႐ုိဟ္ဗဲြမေလာန္။ ဟီုဂး -
          ‘ ဍဳင္မတၲမွ ဒ္ွဍဳင္သမတ္၇ဒ္ွတဲဍဳင္ပ႙ုေရာင္။သီဿစိင္သိဿက္အာမံင္ကုႝမံင္ရ။စိုပ္ထာန္ဂ္ွတဲု ဗဲြႀကဵ ပ႙ုေကတ္နင္ပၜန္ဂံြကီု’
ႏံြအသံတဲု ေျပင္ရာဇာသာန္ ႏံြအသံ -
          ‘ တၜညးၿဗရံင္ဍဳင္ေဇှာ္သုေခါဒါယကုႝကၜဳင္စိုပ္ ဗညာဝါေရဝ္ေရာဝ္ ဍဳင္မတၲမွ
          လဿဳဟ္သီဿစိင္ဗၲာင္မၛဳႝဍဳင္သုေခါဒါယ ညးသိဿက္ဂံြအာစသိုင္မံင္ဍဳင္မတၲမွဂ္ွရ။
          ႏူဗညာဝါေရဝ္ေရာဝ္ ဍဳင္မတၲမွကုႝ ဂံြတိုန္ဒုင္ေကတ္ဗဲြၿပဟ္’
ႏံြရာဇာသာန္ အသံတလညး သုေခါဒါယ စိုပ္ဂံြမိင္တဲု ႏူတလညးဍဳင္မတၲမွ မိပ္စိုတ္သဿဟ္ကလိဂံြပိန္စကၠဝဝ္ ကီုေဟင္ မဒ္ွ၊ ႏံြအသံ ကုႝၿပဳေျပင္ သင္ဒၥံါ ဗှးဒၥံါ သေမၛဟ္ေသထ႘ဂှဵဍဳင္တံကုႝအာဒုင္စိင္ဗၲာင္။
 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 ၁။ ပဝန္           = ဗိုင္လဝ္                     ၄။ ဍာ္ႀကက္  = မူဗဿာ ‘ ခ်ိတ္ရည္’
၂။ သဿးထာင္ကိုန္=ကိုန္ - သြာမဲြဂကူ           ၅။ ဓိကုႝ       = ခိုက္ကုႝ၊ ဝါတ္ဂါတ္ ၊ၿပသှာ
          မူဗဿာ ‘ ႀကာၿဖဴဖက္ကဲ့သို႕’               ၆။ ကမတ္    = ေခ်ာဲ(ကမတ္ဒဇိပ္၊ေခ်ာဲဒဇိပ္)
၃။ ဂါပ္ပါင္      = ပဲႜပါင္၊ မူဗဿာ ‘ အာခံတြင္း’   ၇။ သမတ္    = ေဍာတ္

သီုကုႝတြိင္တြဳိက္ ခရာတမၛဴ ခရာတမၛံက္ ဓေယွ္ေလွ္ ဝုတ္ဝုတ္ဗၜာဲဗၜာဲ ေဝင္သၻင္ေဇှာ္ကုႝျဇဟတ္သန္ေဟင္။ပဲႜဍဳင္သုေခါဒါယ ပၜန္ေလ ႏံြအသံတၜညးသုေခါဒါယ ၿပဳေၿပင္ကုႝမှိဟ္ (၅၀၀) ပလံင္စိင္ဗၲာင္၊ လၛဳႝကုႝႏံြမုဲ၊ လၛဳႝ ကုႝႏံြၿမ၊ လၛဳႝကုႝႏံြကြဳႝ ဒှာဲဂဂုႝ ဂေတက္မပါလှင္တံဂ္ွ ကုႝခဲါကုႝကုတ္တးငၛးဂၜံင္တရဵ။ ခါမစိုပ္ ဓန႘၁ ဓနက္၂ ဗၵဳိပ္ ဖဍာန္တဏာဲ ၃ ဓနိက္ (၄) ဒိုဟ္ တ႐ုိဟ္ ၄ ကုႝစုႝဗိုင္ တဿံတဿံဗၵဳိပ္။ ႏံြအသံဂကန္ -
        ‘ ဆဇကုသီဿစိင္မဲြကုႝဂံြပလံင္ကုႝရဲဍဳင္မတၲမွ။ မိသီဿစိင္ကုႝဂံြကေလင္စဵ’
ဂကန္ကုႝရဲပလံင္စိင္မှိဟ္ (၅၀၀) တံဂ္ွ မိသီဿစိင္ပလံင္သဿီစိင္ကီု ဗဗဲြေလြင္မှိဟ္ (၅၀၀)တံပလံင္သီဿစိင္စိုပ္ ဗၵဳိပ္ဗၜဳိအ္။ ဒ္ွေသှဟ္ဖံင္ ခါသီဿစိင္မစိုပ္ေသှဟ္ဖံင္ ညးမတၲမွတံ ေဝင္္ဒုင္ဒ္ွသၻင္ေဇှာ္ ဗၲံဒ္ွအာတဲၛ ေဟင္။ ဗ်ဴလေမာင္ ၅ သီဿစိင္မၵး ကြာ္တရဵေဍာင္ၐိုတ္ဟဲၿဗဟ္တဲု ဖံင္မစ႘ေရင္လဝ္သီုဖဍာန္တဏာဲတ႐ုိဟ္လဝ္ဓနိက္။ မကုႝလဝ္သီုၿဗာတ္ၐဵမဂႛိလဝ္ေဇှာဝ္ အလာံ။ မစံင္ပူဇဵလဝ္ဓုပ္သႜဵ မကြတ္လဝ္ပၠဵၿမေမာဝ္အိုတ္သီုဂ္ွ၊ ပၲီကႛသီဿစိင္ ကုႝေစွ္ယာန္ဖံင္ ၆ ဂ္ွရ။ မိသီဿစိင္ သီဿစိင္မကုႝ ေစွ္ဍဳိက္ကၜာ၊ ႀကဵသီဿစိင္မေစွ္ဍဳိက္မှိဟ္ဇေဇှာ္ ညး (၅၀၀)ပလံင္သီဿ စိင္ဂ္ွ ညာတ္သီဿစိင္ မကုႝမိေစွ္ဍဳိက္ဖံင္ဂ္ွရ။ ေဍံတံပၲီ သီဿစိင္ -
       ‘မိတလအဲတလအဲေကတ္ဏာကီုယဝ္ဒ္ွဒ္ွတလအဲမကုႝဒန္ဘဲကုႝပ႙ုညးဂမၜဳိင္ေရာင္သြံ၊ ဆဇကုတလအဲမဲြကီု အသံ နာဲဂကန္ကုႝအာ မိတလအဲဂ္ွ ပလံင္တလအဲတဲု ကုႝကေလင္စဵ’
        သဿီစိင္မိင္ဂလာန္သာ္ဂ္ွ လၸဟ္မတုပ္တဵရဵဂၜးသန္ တိုန္လၐက္လဝ္လတူစးမိတဲု ဍာ္ရမတ္မတုပ္တဵရဵၿဗဲမခ တုံ ၿဗဴၿဗဴ ႏူအဢဲ၇ ကီုမဒ္ွ။ တဲုႏူဖံင္သီဿစိင္ပလံင္ပၲိဳန္မိစိုပ္လတူသင္၊ ေလဿင္ဝတ္မိကုႝေကာန္ယုႝတုိန္လၸဟ္ ဗ်အ္ ကႜဳိပ္ ထံက္ဖ်ဝ္တဲၐါ ပဝတ္ကုႝမိပိဝါ ၊ သီုဍာ္ရမတ္ မဓဇူေဟင္။ သီဿစိင္မေစွ္အာဖံင္ရ။ ညးသုေခါဒါယ မှိဟ္(၅၀၀)တံ ညာတ္ဒဒ္ွသီဿစိင္ၐါ မိကုႝ ေကာန္မဒ္ွေသာက ကုရင္သၠံဂ္ွ ဒိုက္စိုတ္ဗဲြမေလာန္ရ။ ရဲညး(၅၀၀)တံ ဂံြမိသီဿစိင္ဗၲာင္တဲု ကေလင္စဵဍဳင္သုေခါဒါယရ။

သီဿဝါေရဝ္ေရာဝ္ဂံြဇှးသီဿငၛဝ္ဒဝ္
        ပဲႜခဏဂ္ွ ႏူသီဿငၛဝ္ဒဝ္ဂံြမိင္ သီဿဝါေရဝ္ေရာဝ္ တလညးဍဳင္မတၲမွ ဂံြစိင္ဗၲာင္ဂ္ွရ။ ကၲဳႝဒ္ွဟိုတ္စိုတ္အိစၧာဂ္ွရ။ ေလာဘရာန္သၠဳိတ္ ၈ ဟံြဗၥာရာဏာ အတိတ္အနာဂတ္ သိဿက္ပၜံင္ေကတ္ သမၸတိညးသီု                                       
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
၁။ ဓန႘         = သိုက္သၜိင္ ၊ ဆုဓန႘           ၆။ ယာန္ဖံင္     = ဖံင္
၂။ ဓနက္      = ပယုႝ                            ၇။ အဢဲ           = အကး
၃။ တဏာဲ     = ကြက္လဝ္ဗီုပၠဵ (ပန္းပုံပန္းခ်ီ)၈။ ရာန္သၠဳိတ္   = ေဇှာ္၊တီုကၜီ၊ဍဳႝဍဳိက္
၄။ တ႐ုိဟ္      = ေဖ်ံ                            ၉။ သမၸတိ        = (ပါ) ခိုဟ္၊ပိုန္ၿဒပ္
၅။ ဗ်ဴလေမာင္ = ဇူဓီုမဲြခဏသြက္ဂံြလလံေဍာင္ၐိုတ္လဝ္

စိင္ဗၲာင္ဂ္ွရ။ ေပၠာံေကတ္ဗုႝမဲြကိုတ္ဒကုႝဒစာံလက္နာင္ ၁ ။ သီုပှါန္စိင္ပှါန္ေခ်ံ ဗဲြမဂၜဳိင္ဇက္ကၜဳင္ရ။ ညး ဍဳင္မတၲမွမိင္၊ သီဿငၛဝ္ဒဝ္ယိုက္ပှါန္ေစွ္ကၜဳင္ပဝါတ္ဖၲဳိက္ဍဳင္မတၲမွဒ္ွတဲု၊ သီဿဝါေရဝ္ေရာဝ္သီုအမာတ္ ဒကိုပ္ပှါန္ဂမွ႘ဗှးညးဂှဵဍဳင္တံဂမၜဳိင္ ဒိုက္စိုတ္လၟိတ္ရ။ ဒဒ္ွညးဂမၜဳိင္ဒ္ွတဵ တေသာန္တသဝ္ ၂ ဂ္ွ သီဿစိင္ဂံြ တီတဲု ဗၲံဂ္ွကုႝလၸံကုႝသီဿ -
                                    ‘ တလအဲပဒ္ိုက္စိုတ္ရ။ ပှါန္သတ္ႀတဳမဇက္ကၜဳင္လဿဳဟ္ဝြံ ႏံြသဇိုင္အဲရ။                                     ဍာ္အင္ထဝ္သီုျမေမာဝ္ထီု ၃လဝ္တဲု တလအဲစြံလဝ္ ဂတမုက္အဲညိ။ အဲေျဟဟ္ကုႝဍာ္ဂ္ွ ပှါန္ သတ္ႀတဳဒးေပက္အာရ’
       
တလညးမတၲမွဂံြသြပ္လၸံတဲု ပဗက္တာံ ၄ စ႘ေရင္ဍာ္အင္ထဝ္ထီုလဝ္ျမေမာဝ္နာနာသာ္၊ပှါန္သီဿ ငၛဝ္ဒဝ္ေလစိုပ္ မတၲမွ ေလဿင္သြပ္လၸံစိင္ဗၲာင္မကုႝဂ္ွ ေကတ္နင္ဍာ္အင္ထဝ္ မထီုလဝ္ၿမေမာဝ္ကၜဳင္စြံ လဝ္လၢဴဂတမုက္ကုႝစိင္ဗၲာင္ လၲဴဒုႝကၜံဗန္၊ ကာလသိဿက္ကုႝဒ္ွ လဟုႀတ႘ဇွ္ဍဳင္မတၲမွ သိဿက္ကုႝေဇှာ္ေမာဝ္ ဒယွ္တ္ွလေလာင္တရးသီဿစိင္ဂၐံဍာ္ၿမေမာဝ္ဂ္ွ ေျပာဟ္ပၲိတ္ ကုႝရမၻာင္ဇမှး။ စိင္အလုံပှါန္သီဿငၛဝ္ဒဝ္မိင္ အသံရမၻာင္စိင္ဗၲာင္ကုႝရမၻာင္ဂ္ွ စိင္ပှါန္ကုႝရမၻာင္ကမ်ေပက္လကိုတ္ဒဵအာအိုတ္။ ပှါန္သီဿငၛဝ္ဒဝ္ေလ ေပက္အာ။ ညးမတၲမွဂံြဂၜဳဲအာေပါတ္လြဟ္ဗဲြမဂၜဳိင္။ သီဿငၛဝ္ဒဝ္ပဟိုတ္ ႏူကသပ္မခ်ပ္နင္ေလင္၅ ညးညး ဟံြေလင္။ ဇကုမစဵစိုပ္ ေလင္ေဇှာ္ေဟင္။
                                    သီဿဝါေရဝ္ေရာဝ္စုတိစဵသြဝ္
  ပတြဳႝႏူသီဿငၛဝ္ဒဝ္ေပက္အာတဲု။ ဍဳင္မတၲမွ ေသၢဟ္သြဟ္ရာင္ဆာဲစိုပ္ကုႝလအိတ္ရ။ သီဿဝါေရဝ္ေရာဝ္ စ႘ေရင္ကဏာေဇှာ္မဲြ ေဝင္သၻင္ကၞစိင္ဗၲာင္ သဿဟ္ညံင္သၻင္ေဒဝတဵကီု။ သီဿဝါေရဝ္ေရာဝ္ ဂံြဒ္ွနာဲညးတ လစိင္ဗၲာင္ ဂံြပကင္ရင္ဍဳင္မတၲမွကာလဂ္ွဒ္ွ (၁၉)သှာံ၆ရ။ ေကာန္တရာဗညာၐါ သင္ၿဂ႘ သင္ငၛာဲမဒ္ွစဵ သီဿမဂစိုတ္ေကၜံမေဍံဂ္ွ ေဍံညးၐါစင္ၿခင္ရင္သၠံရ။
                                    ‘ မအံက္ပ႙ုညးဟံြဆာန္၊ ညးဂစိုတ္ေကၜံတဲုရ။ ပ႙ုညးဆာန္သဘဵႏံြဟာ’
ေဍံဂး ပဲႜသီဿမလုပ္သိၛဍာ္ ေဍံညးၐါ ရပ္လဝ္ၐုန္ေဇွ္မဲြမဲြ ေဍံညးၐါတၛဳီဂစိုတ္ေကၜံသီဿေဟင္။ သီဿခ်ဳိတ္တဲုေဍံညးၐါ ေျဒပ္ဒဵအာ။ ညးအာဗက္ရပ္ဂံြ ဘာလၐိုဟ္၊ ညးဂစို္တ္ေထာံ။ ႀသင္ၿဂ႘၊ ႀသင္ငၛာဲ ညးၐါဂ္ွရ။ ဇြေဍံတံ ညးစြံလဝ္ တံဇိုင္သီဿ။ သီုညးပိစံင္ေကၜံ မဲြစံြရဟိုတ္ဂ္ွရ ညးဒေလာံ ေဗၲာန္လဝ္ ဗာ္ ၐဝ္ပလဝ္ဓလ၊ဗာ္မပလဝ္ေကာန္၇၊ ႐ုပ္ဂေစံထဝ္မဲြ ညးခဏံလဝ္ လၢဴသမှိင္သီဿ လိက္ဝြံညးပဗတ္ပုတ္ လဝ္ပဲႜ႐ုပ္ဂေစံဂ္ွ 
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 ၁။ နာင္       = ၐိုတ္(ဒၥံါလက္နာင္ = ၐိုတ္ဒၥံါလက္)  ၆။ ၁၉သှာံ  = မူဗဿာ (၂၂) သှာံ
၂။ တေသာန္တသဝ္ = ကေရဲကေရာတ္              ၇။ ဗာ္ၐဝ္ပလဝ္=ႀကိမ္အေညွာက္ကို
၃။ ထီု           = ထီုပႜး၊ ထီုဗး (ႀကိ) ၊ထဍဳင္ဍာ္ျမေမာဝ္    ဓလ၊ဗာ္မပ   ႏႈတ္လွ်င္အျမစ္မ
                သြက္ဂံြေမာဝ္စုတ္လဝ္ျမေမာဝ္                    လဝ္ေကာန္  က်န္ေစႏွင့္၊အဘကို
၄။ တာံ        = (ထိုင္း) (ႀကိဝိ)နကုႝ၊ အတုိင္                                     သတ္ေသာသားကို
၅။ ေလင္      = လီုလာ္၊ပလီု                                                         အနီးမကပ္ေစႏွင့္

သီဿဝါေရဝ္ေရာဝ္ ခါကုသုႝမကုႝဖုႝဂစိုတ္သီဿသုေခါဒါယဂ္ွေလ ဗလးဗၜး။ ဂစိုတ္သီဿကမၼလာန႘ သီဿအလိမာမင္၊သီဿတရာဗညာ၊ သီဿငၛဝ္ဒဝ္ သီုပ႐ုိက္ဨကရာဇ္ (၄) ဂ္ွေလ ဗလးဗၜးေဟင္၊ ခါအကုသုႝမကုႝဖုႝ ဂစိုတ္ႏူစဵဇကုေဟင္ဗလးဟံြဗၜး။ ဒ္ွမဒးအာစိုပ္ အနိစၥဓဝ္ပၜန္ေရာင္ဟံြေသင္ဟာ။
 သကၠရာဇ္ (၆၁၄) ဂိတုစဲ (၄) ေစြက္ တဲၛ(၅)၊သီဿဝါေရဝ္ေရာဝ္ မဒ္ွမှိဟ္ လက္သိင္၊ သီဿ သဝ္ေကာံလက္ အဒိုတ္ (၄) ၿဗဵဗၲိ၊ တဵပဲႜမိန္၊ အၛာတဵ  ပဲႜေမထုန္၊ ရာဟုတဵကန္၊ သကၠရာဇ္ (၆၄၉) ဒုင္ ပေသက္ဂံြဒ္ွသီဿ။ သကၠရာဇ္ (၆၆၈) ဂိတုမာ္၊ တဲၛသိၛသဝ္ အာစိုပ္အန႘စၥဓဝ္ရ။ ကာလဒ္ွသီဿ ဂံြအယုက္ (၃၅)။ ဂံြဒ္ွသီဿ (၁၉)သှာံ။ ဂံြအယုက္ (၅၄)သှာံ သဿိင္ဝါေရဝ္ေရာဝ္ ခ်ဳိတ္ရ။ (ယေကၡာရာဇာဒ္ွသီ္ဿတဲု ဆဝြံရ)