နေမာတႆ ဘဂဝေတာ အရဟေတာ သမၼာသမၺဳဒၶႆ  
             
အႀကီဳရာဇာဓိရာဇ္

       ႏူသဿဝ္ကဒူဒုႝစိုပ္လၲဴနန္ထဝ္

သဿီမဂဒူဆက္တြာဲကုႝသဿီသုေခါဒါယ

သဿီမဂဒူဂံြမိင္တဲု အိုဟ္တမိုဟ္စိုတ္ဗဲြမေလာန္သန္၊ ကုႝလာပ္ပသæ  ကာကုႝအာစာနိမိတ္ပိဂ္ွဗဲြမဂၜဳိင္တဲု ႏံြအာသံ အာစာနိမိတ္တံသွ္ဂး -
                   ̒ ႏံြဝါတ္ဂါတ္ညိ။ စိင္ဗၲာင္ေလဂံြပတလမၢးဂ္ွ ႏူအဲဒ္ွဨကရာတ္တဲု
                   စေဏွ္ ၃ ဝါတ္ဂါတ္ ဂ္ွဂံြဟာ စိင္ဗၲာင္ဂံြပတလဂ္ွ သၨဳိင္သန္၊ ဂံြစိင္
                   ဗတာင္ဂ္ွအဲဒးဂှပ္သန္ရ။ ယဿဳသီုကႜဳိင္ဗတာင္အဲသကုႝတိုန္အာ၊
                   အာတ္တလညးသုေခါဒါယ လမာဲပဏၰကာရဗဲြမဂၜဳိင္ေဟင္ ၿပဳ
                   ေျပင္တဲု ပေအာဝ္ဒူတာ၄
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
၁။ တန္ေတဝ္      = တန္တဵ                 ၃။ စေဏွ္              =ေစှဟ္ = တဝ္ေစှဟ္ ၊ အံင္ေစှဟ္
၂။ ပါပ               = (ပါဠိ) ဟံြခိုဟ္         ၄။ ပေအာဝ္ဒူတာ      = ဖတိုက္ေဖၟာဝ္ စကာကုႝေကၜာန္ကေမၜာန္ ကလုတ္

          ႏုဒူတ ၁ ကုႝတိုန္အာတြာဲ သီုလိက္ႏံြပၲီဏာ’   ဟီုဂးပဲႜလိက္ -
    
̒ အဲဍိက္စဵဍိန္ဍာံေရဝ္ ေဖ်ံကႜဳိပ္ေလၛာဝ္ပၲီ သဿဝ္ဂၜး ေဒြပါဒၐါ ၂ အဲဍိက္ဒ္ွဍိက္တၜတိေဇှာ္သဿဝ္ဂၜးဂတာဇိုင္ထဝ္ဂ္ွရ။ ႏံြအသံ က႐ုတ္ဏာ ကုႝလဝ္အလုႝအသီကုအဲဍိက္ဟံြေမာဲညးတုပ္ၐါ ဂံြၿပာကတ္မံင္ဗဲြမေလာန္ရ။ ဂ္ွေလအဲဍိက္ ဟံြဗစာရဏာ ေဒၢတ္ပြမဗၜးႏူကုႝအသံဂ္ွ အဲဍိက္ေဒၢတ္ဒး တဲုဟိုတ္ ၿပဝ ၃ မုတ္ ၄ မႏံြပဲႜဇကု၊ ေဖက္ရာဇာဒန္နာဲ ဍိက္ဒးလသာၿခာလဝ္ တလ ဒဵလလဵဇကု တိတ္အာစိုပ္တၠံဝါန္ သန္ထာန္မိမဂ္ွရ။ ႀတ႘ဇွ္ရတ္ပိၿပကာ နကုႝပါရမွ႘ သဿဝ္ဂၜးဂတာဇိုင္ထဝ္ကီု၊ဟံြေမာဲကုႝ ပ႐ုိက္ဒဒိုက္သကၠဳေအာန္တရာဲမံင္ကုပ႙ုဍိက္ညးၐါတဲုရ။ ပဲႜဒုဟ္ေဒၢတ္ၿပဝပ႙ုဍိက္ဗလးဒးအာဂ္ွ၊ ပ႙ုဍိက္ညးၐါ အာတ္ကႅံသဿဝ္ ဂၜးဂတာဇိုင္ထဝ္၊ မသက္ကုဒုဟ္ ကုႝပ႙ုဍိက္မဲြဝါညိရအဵ။ ပ႙ုဍိက္တိတ္စိုပ္ရးဍဳင္မည္တဲု နႀတ႘ဇွ္ပါရမွ႘ တလတိေဇှာ္သဿဝ္ဂၜး ဂတာဇိုင္ထဝ္၊ ဂံြဇှးအလိမာမင္ ဍဳင္မတၲမွဒ္ွေသၠံတဲပ႙ုဍိက္တဲုရ။ လဿဳဟ္ အဲဍိက္သမိတ္ပဒ္ွဍဳင္ ခံှေကၜာန္သၛိကၜတ္နန္တိဿ သြက္ဆက္တြာဲ ဖလဲကႜဳိင္ဗၲာင္ပတဲဍဳင္ေဇှာ္ သုေခါဒါယေရာင္အဵ။ ညံင္ေသၢာံဒ္ွစရာဲသဿဝ္ဂၜးဂတာဇိုင္ထဝ္ ကုအဲဍိက္ အေပါတ္ရာဇာပေသက္ (၅) ၿပကာ သီုကုႝခုတ္ဍဳင္ခှံယဿဳ၊ ေသၢာံဒုင္ပေသက္ရာဇာဘိေသ ခဂ္ွအာတ္အသံသဿဝ္ဂၜးဂတာဇိုင္ ထဝ္ က႐ုတ္ဏာ ေဖ်ံေမတၲာ ပါန္အဝုႝအေခါင္ကုႝ ကုအဲဍိက္မဲြဝါညိအဵ ̓

ဒဒ္ွဂ္ွေလဿင္ရာဇာသာန္ ပအပ္တဲ လို္က္ဂ႘ ကုႝတိုန္အာဍဳင္သုေခါဒါယ ပၠဵထဝ္ပၠဵသန္ကဿာဲပဏၰကာရဗဲြမဂၜဳိင္၊ သီုရာဇာသာန္ တှးထဝ္လိုက္ဂ႘တြာဲတလညးသုေခါဒါယကာလဂ္ွရ။
        တလညးမိင္တဲု ပဟိုတ္ဂံြပတဲုလဝ္ဒါန၊ သ႘လ၊ ဘာဝနာပဲႜတံဇိုင္က်ာ္ႀတဲမွာရေဂါတမ ဂံြႏံြလဝ္ ပ်းဒိုဟ္ကီုတဲု တလညးသုေခါဒါယ ေထဲပှတ္ဂ္ွသြာလလံအာ ၿဇဟာန္ကမိန္ဂ္ွ ကၲဳႝဒ္ွပဲႜမဂဒူပၜန္ရ။ တဲုႏံြအသံဟီု ကုႝအမာတ္ ထကိုပ္ပှါန္တံညးဂမၜဳိင္ -
          ̒ ေကာန္မည္ဝြံ ပဲႜတံဇေရင္အဲ အဲမနင္လဝ္ အဝုႝအသ႘ကုႝကုေဍံ ႀကဵ
          ေဒၢတ္ၿပဝဗၜးမေဒၢတ္ ေဖက္ပ႙ုေဍံေစွ္အာဍဳင္မည္။ ပိုန္ဟာန္ ယသပတ္ ၅
          တဿာဝြံ ဂံြစမိန္ျပမာန္ ၆ ပၜန္ေဍံဝြံသတ္တလကုသုႝေရာင္။ ေကာန္ၿဗဵပ႙ုႏံြက
          ေရာံေဍံကီု၊ သဘဵေကာန္မၢးဝြံ မိမမၵးၿပဳေျပင္ကုႝယဿဳ ႀကဳိက္ကုႝဒဒ္ွညးဂပ္ဝ္
          ဒးခံှကုႝေရာင္။ ပူဂုႝဝြံေတှာဝ္ဒေတာဝ္မိမဒ္ွဆညးဗှိက္၊ ေတှာဝ္
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
၁။ ဒူတ = ကလုတ္၊ အမာတ္                      ၄။ မုတ္      = မွာရဵ(ျပဝမုတ္ =ကေလာန္မွာရဵ)ဗၜးအာ
၂။ ေဒြပါဒၐါ    =တံဇိုင္ၐါလၸာ္                   ၅။ ယသပတ္= မိဟ္ဇိဟ္၊ ပိုန္ဟာန္ ေဇှာ္ေမာဝ္
၃။ ျပဝ = ဒုဟ္၊ပြ၊ကေလာန္၊အကာဲအရာဲ ၆။ဂံြစမိန္ျပမာန္ =အုပ္ဓုပ္ ၊ အာဏာအဝုႝ

သီဿဟံြမွဲ လဿဳဟ္မဂံြကၲဳႝဒ္ွ သီဿေလာဲေလာဲ ဗၥာရဏာကုႝဒဒ္ွဂ္ွ တုပ္ညံင္မဓဇူေစွ္ႏူအာကာသကီု၊ ပဟိုတ္ဒ္ွသာ္္ဂ္ွရ၊ ဘာသာေသံ ဗညာဝါေရာဝ္ ၁ အဲခုတ္ကုႝယဿဳရ။ အဲေလဘာသာေသံ ၿဗရံင္ ဒုင္ယဿဳကီု မဂဒူဝြံေဍံေထှန္စပ္ကုႝေကာန္ပ႙ုေသံပ႙ုမခုတ္ယဿဳ ဗညာဝါ ေရာဝ္။ ကုႝဒ္ွဒဒ္ွ ဨကရာဇ္ ဍဳင္မတၲမွ ̓

ယဿဳပတၲာံတှးထဝ္ သီုေဢာံကိုတ္ ေကှဟ္လက္ႀကာပ္ ၂ ကႜဳိင္ဗၲာင္၊ သှာ္ရတ္ ခှပ္ေရင္မတ္ဝြံပေသက္ ဨကရာဇ္(၅) ၿပကာ ရ။ ပဲါႏူဂ္ွဂှ႘ခပ႘ထဝ္ ပှိက္ကဿဝ္ ၃ ထၠဝ္ေမာံ ၄ သီုအေပါတ္ကယ်ဳိင္ဨကရာဇ္ေသၢာံဒုင္ပေသက္ရာဇာ  ဘိ္ေသခအိုတ္သီို၊ ပအပ္စုတ္တဲ လိုက္ဂ႘ ကုႝေဖ်ံဏာ ဍဳင္မတၲမွ ကာလဂ္ွရ။
  
                   သဿီသုေခါဒါယ ႏံြအသံဂကန္ကုႝမဂဒူ
          တဲုတလညးသုေခါဒါယႏံြအသံဂကန္ -
̒ ဇဿာပ္ဒုဟ္အိုတ္သီု ပဲႜဗညာဝါေရာဝ္ဂ္ွ သာဓုသာဓု ဒးရးရ။ ဗညာဝါေရာဝ္ ဒုင္ပေသက္ရာဇာဘိေသခဒ္ွသီဿတဲု မင္မဲြဓဝ္ သီဿစွ္ၿပကာညိ။ မင္မဲြသတ္တံကုႝႏံြသဿာဓိညိ၊ လၸညာတ္ကုႝ ကသာပ္ ၅ ဆာန္ကႜဳဟ္ သတၲံကုႝသဿဟ္ညိ။ အေခါန္ဖလာ ေလဿင္တမၜာကုႝဒ္ွညိ။ သာသှာတ႘လမှဳံကုပိုန္က်ာ္ႀတဲေလဗဂုႝလဟုႝမင္မဲြညိ ̓

တလညးဂကန္ဖ်န္ဇဿာပ္ဂလာန္အိုတ္သီုပဲႜလိုက္ဂ႘တဲု လိုက္ဂ႘ယုႝဒုင္အသံတလညး သုေခါဒါယတဲုေစွ္အာဍဳင္ မတၲမွရ။ လိုက္ဂ႘စိုပ္မတၲမွတဲု တိုင္အေပါတ္မဂံြနင္အိုတ္သီု တြာဲတလညးမတၲမွ ဆအသံတလညးသုေခါဒါယ မဗကန္ဖ်န္နင္ဂ္ွ ေလၛာဝ္ပၲီ မသကၠဳသဿိဟ္ရ။ အမာတ္ေဇှာ္ဍဳင္သုေခါဒါယမဲြတလညးေစွ္ကၜဳင္ကေရာံလိုက္ဂ႘ကီု။
           သီဿမတၲမွ ဂံြရာဇာပေသက္ (၅) ျပကာ သီုပတၲာံထဝ္မႏံြယဿဳဗညာဝါေရာဝ္ လိုက္ဂ႘ေဖ်ံနင္ဂ္ွေဖ်ံကႜဳိပ္ တလုင္ဒိုဟ္ ဍဳင္သုေခါဒါယတဲု ဒုင္ေကတ္ရ။ ေလဿင္ဗၥန္အသံတၜညးသုေခါဒါယဂ္ွ ယုႝဒုင္လဝ္ဖအိုတ္တဲု။

သဿီဗညာဝါေရဝ္ေရာဝ္ သိုင္နန္ထဝ္
          ပဲႜသကၠရာဇ္ (၆၄၈) ဂိတုစဲ(၆) ေစြက္ တဲၛၿဗဵဗၲိ လက္မကဝ္ ၆ နကæတ္ ၂၁ အစာဒဂုႝမွာသိဿဟ္ကုႝအခါ ဒးပယာံ အခါဂ္ွ ၿဗဵမဲြသီုပၲိသႏၶိ ဒၥာံဂိတု၊ ေပှါတ္ ၇ ကုႝႀတဳံေစွ္ႏူသိၛ တြာ္ ၈ ကၜဳင္ စိုပ္ပါင္ကတိုင္အခါဒးရးအာစာတံဂး ၿဗဵဂ္ွညးဓ႐ုိဟ္ ပတုံေဖ်ံဂတိုင္္ လတူၿဗဵဂ္ွ ညးပတံ ၉ ေဖ်ံ ခယိုင္အတွ္ ၁၀ ဂှဵၿဗဵဂ္ွ
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
၁။ ဗညာဝါေရာဝ္ = ဓဇူေစွ္ႏူအာကာသ(ဘာသာေသံ)  ၆။ လက္မကဝ္    = ရာသ႘မကာရ
၂။ ေကှဟ္လက္ႀကာပ္ = ၾကာပ္တဲ (လက္ႀကပ္တန္ဆာ) ၇။ ေပှါတ္         = ေထဲ
၃။ ပှိက္ကဿဝ္       = ပှိက္ေသှင္ (သားၿမီးယပ္)               ၈။ တြာ္           = ကြာ္
၄။ ထၠဝ္ေမာံ       = ထၠဝ္ေျဂာပ္လဝ္သဿန္                      ၉။ ပတံ           = တုႝ၊ (ပတံမ =တုႝသြံ)
၅။ ကသာပ္        = ၾသန္ ၊ ဒဂၤါ ၊ လာဘ္သကါ            ၁၀။ ခယိုင္အတွ္   = ဒယိုင္ေဢာံေဇှာ္ပဲႜနန္
ပါက္ဆီပရတ္တိုန္ဒ္ွၿဇဳံဒၥံါ ၊ ၿဇဳံထပွ္ခ်ဳိတ္ဒှာဲဂ္ွ ၿဇဳံမဲြဇက္အာဒိုဟ္ပလိုတ္တဲု မခ်ဳိတ္။ ညာတ္သာ္ဂ္ွတဲု အာစာ နိမိတ္တံသွ္ -

                    ̒ ရန္ကုႝနိမိတ္ဝြံ ပဲႜမပၲဵဒယိုင္နန္ ၿဇဳံဒၥံါကၲဳႝဒ္ွ ၿဇဳံထပွ္ ခ်ဳိတ္ဒှာဲဝြံမဲြဇက္အာ
                  ဒိုဟ္ပလိုတ္တဲုခ်ဳိတ္မၢးဂ္ွ ပဲႜေကၜာန္ကာနန္ျပာသာတ္မကၲဳႝဒ္ွ၊ ဂတဝြံသီဿ 
                  ထပွ္ဒေတာဝ္  ဂံြဒ္ွဨကရာဇ္ ပၠင္ရင္ကႜဳိင္ဗတာင္ဒှာဲဍဳင္ဝြံ။ မဲြဒေတာဝ္ဂ္ွ
                  ဂံြအာဒ္ွသီဿဒှာဲဝြံကီု၊ တဲုအာဒ္ွသီဿဒိုဟ္ပလိုတ္ပၜန္ တဲုမခ်ဳိတ္ရ ̓
အာစာနိမိတ္တံ သွ္လဝ္ဝြံဂ္ွ ခှံဍဳင္သိုင္နန္ျပသာတ္တဲုဒ္ွတဲု ပဲႜသကၠရာဇ္ (၆၄၉) သီဿမဂဒူဒုင္ယဿဳဘာသာေသံ ဗညာဝွါ ေရာဝ္ မည္တံေကာ္ဟံြဒးတဲု သီဿဝါေရဝ္ေရာဝ္ မည္တံမေကာ္ေရာင္။ သီဿဝါေရဝ္ေရာဝ္ဒုင္ယဿဳ ရာဇာဘိေသခ ပေသက္ ပသီဿပဲႜမတၲမွရ။ ဆမဒ္ွခစုက္ခလကႜဳိင္ဗတာင္တံဂ္ွ လေဒံါေကၜံ အိုတ္တဲု ဍဳင္မတၲမွရာင္  ဆာဲတဵဗဲြမေလာန္သန္ေဟင္။
              
        သဿ႘ဝါေရဝ္ေရာဝ္ ဂံြမာန္ဍဳင္ကမၼလာန႘

ပဲႜဂ္ွ ဗဲြဒိုဟ္ဨသာန္ ႏံြဍဳင္မဲြဒုင္ယဿဳကမၼလာန႘ သ႘ဿကမၼလာန႘ဂ္ွ အာေဝင္ၿဂဳိပ္ဟံြေမာဲပဲႜဍဳင္၊ ေကာန္ဝုတ္ သီဿက မၼလာန႘ႏံြမဲြ၊ သီဿဝါေရဝ္ေရာဝ္မိင္ပ႐ုိင္ ေပၠာံဗုႝလဗးယိုက္အာပှါန္ဗၲံ တဲၛ၊ စိုပ္ဍဳင္ကမၼလာန႘လုပ္တၛဳီ ဗတိုက္ဂံြဍဳင္ကမၼလာန႘ ေကာန္ဝုတ္သဿီ သီုသၢံင္သၢဵ ဂှဵဍဳင္ ၁ စိင္ေခ်ံဆမႏံြ သီရပ္ရိပ္ေကတ္နင္ဖအိုတ္။

        သဿီကမၼလာန႘ႏံြပဲႜၿဂဳိပ္ ခါမမိင္ပ႐ုိင္ေကာန္ၿဗဵဍိက္သၠံ သီဿဝါေရဝ္ေရာဝ္ရိပ္ေကတ္ဏာအိုတ္ဂံြမိင္ဂ္ွရ။သီုကုႝၿဇဟတ္ ဗုႝလဗးဗက္ဆံင္ကၜဳင္စိုပ္ဍဳင္မတၲမွ ဗိုင္လဝ္ဍဳင္မတၲမွရ။
        ခ်ဳိန္ခဏဂ္ွ သီဿဝါေရဝ္ေရာဝ္ေကာ္အမာတ္ထၠဳိပ္ပှါန္တံ ႏံြအသံကုႝေပၠာံလဝ္ဗုႝပှါန္ကၜာ၊
                   ̒ လၸတိတ္ဗၲဳိက္ဏီ၊ သီဿကမၼလာန႘မဇက္ကၜဳင္လဿဳဟ္ သီုမေထဲပှတ္ဗဲြမေလာန္ဒ္ွ
                   ဒ္ွမံင္ ပ႙ုေကတ္ဇှးကုႝဥပၸဲါေရာင္ဒး ဗုႝလဗး ပ႙ုလၸကုႝဝါတ္ ̓
ဂးတဲု၊ သီဿဝါေရဝ္ေရာဝ္ၿပဳေျပင္လမာဲလဗာဲ သီုသိအရက္စုတ္လဝ္ဂအုဲကုႝတိတ္တြာဲ။
ဟီုပၲီ သဿီိကမၼလာန႘ကီု -
           ̒ ေကာန္တၜအဲ နာဲပ႙ုဍိက္မေကတ္နင္ဂ္ွ တၜဳင္ပဂၜဳဲလက္ရာ ဟေသင္ ၂ အၾကာဍဳင္ၐါလၲဴလၲဴဒုႝထာန္မသၜဳင္ဂ္ွ ခှံျပသာတ္မဲြတဲုသီုႀကိယာပေသက္ ဗဲြမဒးရး ဗလုိပ္ဖုံကုႝဍာ္ကှဳသင္ဒကၡိဏဝဝ္၃ ။ သီုဗှးဒၥံါမန္ ၿဂာံဂါထာ၊ လၲဴျပသာတ္
ထဝ္ သီုမဗၵဝ္လဝ္ကႜဳိင္ဗၲာင္ဂ္ွ ဒုင္ပၲဳိန္ပေသက္ စြံပၲန္လဝ္ ဓမံင္အဂၢမေဟသ႘ေဇှာ္ေျပင္လဝ္ထာန္တသိုက္ေရာင္။ စိင္ေခ်ံမှိဟ္ႀတဳံၿဗဵ သဿတ္ေဇှာ္ေကတ္နင္ဒးတံဂ္ွပၲိတ္ပလံင္ဆက္တြာဲတလညးဖအိုတ္ရအဵ ̓
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
၁။ ဂှဵဍဳင္      = ေသ႒႘ ၊ သေမၛဟ္         ၃။ ကှဳသင္ဒကၡိဏဝဝ္  =ကှဳသင္စက္စးေဂတ္လၸာ္တဲပုင္
၂။ ဟေသင္  = ဟံြေသင္
          ႏူေသဏာပတိတံတိတ္ပၲီ တြာဲတြာဲ သီုမဍဳိန္ေဍာတ္ ဇံသဝ္ပါန္လြဳႝဒ္ွတဲု သီဿကမၼလာန႘ ေထဲပှတ္္ဂ္ွ ဍဳိန္အာ၊ ေသံတံ မလုဟ္ ၁ ကုႝ သိအရက္ဒ္ွတဲု ဂံြတမာဲ ၂ သီဿဝါေရဝ္ေရာဝ္ ဟံြလဝ္သေလွ္ သီုဍိက္သီုနာဲပရံသုင္စ၊ ဒးဂအုဲဂ်ိ ဇကုသီဿ ကမၼလာန႘ခ်ဳိတ္အာရ။ ဗုႝလဗးသီဿတၜတံေလခ်ဳိတ္ဗဲြမဂၜဳိင္ ဂံြမိင္တဲု ဇကုသီဿဝါေရဝ္ေရာဝ္ ယိုက္ပှါန္ ဇက္တိတ္ကၜဳင္ႏူဍဳင္ ဗၲဳိက္သီရိပ္ေကတ္စိင္ေခ်ံ ဗုႝလဗးဆႏံြကၜဳင္ကေရာံသီဿကမၼလာန႘အေပါတ္ လြဟ္အိုသæ ဳီဂ္ွ သီဂံြေပၜါပ္ပဲႜဍဳင္အိုတ္ရ။ ႏူဂ္ွ ဍဳင္မတၲမွရာင္ခ်ာဲတဵလၟိတ္ရ။ ဒှဲါသီဿကမၼလာဏီမခ်ဳိတ္ဂ္ွဗၵဳိပ္
* ကမၼလာန႘တာဲ ညးမေကာ္ စုႝကုႝလဿဳဟ္ေရာင္။