ဂေကာံကဿိန္ဍဳင္ဗဿာလဿဳဟ္ဂွ္ သြက္ဂြံဗၜးၐးတိတ္နဴကုႝသဿဝ္တဲ သဿာသၜဲတိသဿိင္အဂၤလိက္တအ္ဂွ္ နကုႝ ျဇဟတ္ဂကူ ဗဿာမဲြဓဝ္ ႐ုန္ဂစာန္တုဲ ဂြံကၜဳင္ဗၜးၐးဟြံေသင္၊ နကုႝျဇဟတ္ေကာန္ဍဳင္အရင္အလုံအိုႆုီ ဒုင္ဂိ ဒုင္ခ်ဳိတ္ ဒုင္ေလင္ေဆာံပိုန္ျဂပ္ဆီပဠက္တုဲ ပႜွဲကုႝသှာံ၁၉၄၈ဂွ္ ကလိဂြံဗၜးၐးနဴသဿဝ္တဲအဂၤလိက္တအ္ရ။ ၐိုန္ရကလိဂြံဗၜးၐး နဴသဿဝ္တဲအဂၤလိက္တအ္တုဲကုီေလဝ္ ဗဿာတအ္ ဗေဂတ္လဝ္မတ္ေကာန္ဍဳင္အရင္တအ္နာနာသာ္၊ ရပ္လဝ္မဟာ ဝါဒဂကူတုဲ အုပ္ဓုပ္ကၜဳင္လဝ္နကုႝဒပ္ပှာန္ရ။

ပတံနဴ၁၉၄၈ စုႝ ၁၉၆၂ဂွ္ နကုႝေသှာဝ္တ္ဒ႘မဝ္ကေရျဇ႘ ဒက္ပတန္ကၜဳင္အလုႝအသ႘ရ။ အပႜဲပြဳိင္စွ္သှာံဂွ္ ပှာန္အ ပႜဲဍဳင္ကတုႝဒွ္ကၜဳင္တုဲ ပႜဲဂွ္ဂေကာံေကာန္ဍဳင္အေရင္ဗြဲမဂၜဳိင္ ပါလုပ္အိုတ္ရ။ ဟိုတ္နဴကုႝအလုႝအသ႘ဂကူဗဿာတအ္ ကဿာတ္လဒုႝလဝ္အေခါင္အရာေကာန္ဍဳင္အရင္ ဂၜဳိင္ေလာန္အာနဴဗှတ္ဗၞတ္တုဲ ကႜဳိပ္သကိုပ္ေကာန္ ဍဳင္အေရင္ တအ္ေလဝ္ အာနဲကဲၐတ္တ္ဏံမဂး ေကာန္ဂကူပု႙တအ္ ကၜက္အိုတ္ေဏာဝ္၊ နကုႝနဲကဲၾကံင္င္မၛဳိဟ္ဟ္ရပ္လြဟ္တုဲ ပၜန္ဂတးလုပ္ကၜဳင္ေပဲါဗတိုက္ သြက္အေခါင္အရာဂကူညးကုႝညးအိုတ္ရ။

ေကာန္ဂကူမန္ပု႙ေလဝ္ နယဿဳေဗာ္ပၜတရဵဍဳင္မန္ တၛိန္ရပ္လြဟ္ကုီ၊ ကႜဳိပ္သကိုပ္ခမ႘သင္ညးမဆာန္ဂကူမန္တံေလဝ္ နကုႝေပဲါဗတိုက္လိက္ပတ္ ႐ုန္ဂစာန္လုပ္ကၜဳင္ေပဲါဗတိုက္ကုီရ။

ပှာန္အပႜဲဍဳင္ဂြံကတုႝဒွ္ဒဿံင္လဿဳဟ္ဂွ္ ဟိုတ္နဴဝါဒေသှာဝ္တ္ဒ႘မဝ္ကေရျဇ႘ ဟဿဲမြဲဓဝ္ဟြံေသင္၊ ဟိုတ္နဴကုႝကဿာတ္ လဒုႝလဝ္ အေခါင္အရာေကာန္ဍဳင္အေရင္၊ ဟိုတ္နဴငၛိတ္ကမၜက္ဒဿံင္ဂကူေကာန္ဍဳင္အေရင္တအ္နာနာသာ္တုဲ ပှာန္အပႜဲဍဳင္ ကတုႝဒွ္ကၜဳင္ဂွ္ သက္သ႘သာဓကေဍံျပာကတ္ဒဿံင္ရ။

ကႜဳိပ္သကိုပ္ဂကူဗဿာလၛဳႝတအ္ဟုီဂွ္၊ “ဟိုတ္နဴကုႝပှာန္အပႜဲဍဳင္ကတုႝဒွ္ဒဿံင္ဂွ္ရ ဍဳင္ပု႙ဝါတ္ဂါတ္ဟြံေဇှာ္ေမာဝ္ေတာ တက္ကၜဳင္၊ မိက္ဂြံတင္ဒုဟ္လတူေကာန္ဍဳင္အေရင္မရပ္ဒဿံင္လြဟ္တအ္ဂွ္ရ။ ဥကၠဌေဗာ္ဒ႘မဝ္ကရိတ္ေတတ္ နာဲတု ေဝ(သုေဝ) သဿာပေရင္ဍဳင္ကြာန္ေၾတံဂကူဗဿာ ဟုီသဂးဏာလဝ္ ဂိတုတုဲကၜဳင္ေတံ ပႜဲဇင္မာဲဂွ္၊ ဟိုတ္နဴပှာန္အပႜဲ ဍဳင္ႏံြဂွ္တုဲ ေကာန္ဍဳင္တအ္ဝါတ္ဂါတ္တုဲ ဒးအာသၸဍိက္ ပႜဲဍဳင္သအာင္ မပၲံဍဳင္ေသံ၊ ေသန္ကေပါဝ္၊ မေလ႐ွာ တအ္ရ။
အဓိပဲါညးမိက္ဂြံဟုီဂွ္ မိက္ဂြံကုႝဗတိုက္ဖအိုတ္ေထာံ ဂေကာံရပ္လြဟ္တအ္မဒွ္ရ။

မူဟုိတ္ပှာန္အပႜဲဍဳင္ဂြံစကတုႝဒွ္ကၜဳင္ေရာ၊ ဟိုတ္နဴကုႝအလုႝအသ႘ဂကူဗဿာ ဖန္ဇန္ဟြံေစွ္ကုႝသဘဵဓဝ္ဂွ္တုဲ ပှာန္အပႜဲ ဍဳင္ဒးကတုႝဒွ္၊ သဘာဝပၜန္ဂတးဟုီဂွ္ ဟိုတ္နဴကုႝဒုင္ဂိ၊ ဒုင္ဍဳႝဍဳိက္၊ ဒုင္သၸၾကမ္ဟြံမာန္တုဲ ဒးကေလင္ပၜန္ဂတးရ။ ဗုီဂကူဗဿာတအ္ ဟြံမိက္မံင္သဿဝ္တဲသဿိင္ဂကူအဂၤလိက္ဂွ္ ေကာန္ဂကူေကာန္ဍဳင္အေရင္တအ္ေလဝ္ မိက္ဂြံမံင္သဿဝ္ တဲဂကူဗဿာလၸေထင္၊ ကႜဳိပ္သၠဳိပ္ဂကူဗဿာလၛႝဳတအ္ ဒွ္ကၜဳင္နအဖတုွဲ ဗက္က႘ကိတ္ သုီပႜွဲဍဳင္မၛးဍဳင္ ဂၜဳိင္ကုႝဂေကာံဂြံ ဆုႝဒဿံင္ပႜဲပ႐ိုင္ရ။

နကုႝနဲကဲျပယာဲ ဍာ္ပလာဲနာနာသာ္ လီဠာန္ကၜဳင္တုဲ မြဲအဆက္ကုႝမြဲအဆက္ ကမၜက္ကၜဳင္ဂကူမန္ ေကုာံ ဂကူ ေကာန္ဍဳင္အေရင္တအ္ရ။ အံင္ေဇယ်ဖန္ ဍဳင္မန္ေကၜံတုဲရ။ ဂြံဗၜးၐးတုဲ ေခတ္ဖဆပလ(၁၀)သှာံ၊ မဆ လ(၂၆) သှာံ၊ နဝတ(၉)သှာံ၊ နအဖ ဆက္တုဲလီဠာန္အာပၜန္ သုီဖအိုတ္ဂွ္ ဝါဒဂကူဗဿာတုပ္ပ္ရ။

စပတံနဴကုႝကလိုက္ကမုႝ(၈၈၈၈)တုဲ ညးဂၜးကဝ္တအ္ အ႐ုီစူကၜဳင္ ပႜဲကဿိန္ဍဳင္ဗဿာရ။ နဴကုႝဂေကာံကုလသမဂၢေလဝ္ သြက္ဂြံစဿ႘တ္လၛတ္ပေရင္အလုႝအသ႘ဗဿာ ဖံက္ပကဝ္ဒဿံင္အေခါင္အရာမှိဟ္ဂွ္ ပံက္ပတိုန္ဂေကာံမိှဟ္စှးေတဿင္ နဴကုႝ စအပ္ျပာပ္ကၜဳင္တာလ်ဳိင္ဂွ္ ဂြံ၁၅သှာံျပင္တုဲကၜဳင္ကုီရ။

ပႜဲကုႝ၁၉၉၂ဂွ္ ညးစှးပထမ ေယာသုႝ ေယာကဝ္တာ နဴကုႝဂ်ပါန္ ယိုက္ေဂၜင္တာလ်ဳိင္ပြဳိင္ပန္သှာံ၊ ညးစှးဒုတိယဂွ္ (နာဲဗစာ) ရာဇ္သုႝမာ ဠာဠာ နဴကုႝေမာေရတ္ယွ ဟြံဂြံအေခါင္လုပ္ဍဳင္ဗဿာတုဲ ေပင္သှာံနဳက္တိတ္နဴကုႝတာလ်ဳိင္၊ ညးစှးတတိယ ပါေမာကၡ ေပန္ေညဝ္ေရာ နဴကုႝဗရာျဇ႘ ယိုက္ေဂၜင္တာလ်ဳိင္(၇)သှာံျပင္ရ။

ပႜဲကုႝစဿတ္တၛဲ၂၀၀၃ ဂိတုမာတ္ ၂၂ဂွ္ သြက္ဂြံသဿာန္သွ္ေကာန္ထံင္ပႜဲအင္စိင္ ဍဳင္လဂုင္ဂွ္ ဂေကာံအလုႝအသ႘ဗဿာ ကုႝအေခါင္လၛတ္သဿာန္သွ္ဍဳိက္က္ေပင္င္ သုီဟြံသၸဒုဟ္ ပ်ဲပ်ာံ ကုေကာန္ထံင္ မဒုင္သဿာန္သွ္ဂွ္ရ။ ကာလ စိုပ္အခိင္သဿာန္သွ္ဍာံဍာံဂွ္ အလုႝအသ႘ပှာန္ဗဿာတအ္ ကၜတ္စြံလဝ္စက္ရပ္ရမ်ာင္ သဿဝ္ခုင္ဂွ္ ေပန္ေညဝ္ေရာ ဆုႝစုတ္ တုဲ သုီေထဲသုီဂြ ဒးဒုင္လီဠာန္ကုႝဗဿာတုဲ ဂိတုမာတ္ ၂၄ဂွ္ ကေလင္တိတ္နဴကဿိန္ဍဳင္ဗဿာရ။

ညးစှးစတုတၴလဿဳဟ္ပၜန္ တဝ္မာတ္အုႝေဟရာ ေကန္တာနာ နဴအာေဂ်န္တ႘ဏာ ပႜဲကုႝ၂၀၀၈ ဂိတုေမဂွ္ စယိုက္ေဂၜင္ကၜဳင္တာလ်ဳိင္ပၜန္ရ။ ရန္တဿံေကန္တာနာဂွ္ သြက္ဂြံပံင္ေတာဲအာကႜဳိပ္မြဲစြံတုဲ ၂၀၀၈ ဂိတုအဝ္ဂါတ္ ၃ဂွ္ နဒဒွ္အလန္ပထမ စဆက္ကၜဳင္တရဵ ကဿိန္ဍဳင္ဗဿာပၜန္ရ။ ပႜဲကုႝတရဵအလန္ဒုတိယ ၂၀၀၉ ဂိတုေဖဖဝ္ဝါရ႘ ၁၄-၁၉ ကိုပ္ကၜာဟြံေကၜာန္ဗဒွ္ေပဲါ႐ုဲမာဲဏီဂွ္ သြက္ဂြံေဒၢတ္ဗက္သၨဳိင္ေသှာဝ္အေခါင္အရာမိှဟ္(၄)ဂွ္ ေကန္တာနာပတိုန္ ထၞးတုဲ နအဖတအ္ ဒုင္တဲခ်ပ္ဗစာအာေဏာဝ္ ဒုင္လဝ္ဂတိပါင္ရ။

၁၊ ဒးဗလးကုႝေကာန္ထံင္သဿာပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂမၜဳိင္။
၂၊ ညံင္ဂြံကိတ္ည႘ကုႝဥပေဒအေခါင္အရာမိှဟ္ဍဳင္သအာင္ဂမၜဳိင္ မစဿတ္သမၲီပိုင္ျခာလဝ္ဂွ္၊ ဥပေဒဍဳင္ဗဿာေလဝ္ ဒးပေလဝ္ဗက္ေဏာဝ္။
၃၊ ဌာနေသှာဝ္ဓဝ္ဗၜးဗၜးၐးၐးမြဲ ဒးခှံပတိုန္။
၄၊ ညံင္ဂြံေ႐ွ္ေသွ္အေခါင္အရာမိှဟ္ ဒးကုႝကြတ္တန္ဗေတာန္ ေကာန္ပှာန္ေကုာံ ဗၜာဲသဿိင္တအ္မဒွ္ရ။

ၐိုန္ရနအဖတအ္ ဒုင္လဝ္ဂတိပါင္ ကုဂေကာံကုလသမဂၢကုီေလဝ္ ကာလညးတအ္လေလာင္တရး သဇိုင္ ေသှာဝ္ေပဲါ႐ုဲမာဲ ပႜဲတၛဲ ဂိတုမာတ္ ၈၊ သှာံ၂၀၁၀ ဂွ္ အတိုင္ပဿိက္စိုတ္နအဖတအ္ေဟင္ နအဖတအ္ ဖန္ဇန္ ဏာအိုတ္ရ။

ပႜဲကုႝခန္(၁)(ဌ)ဂွ္ ရဲမဒးဒုင္လဝ္အေခါင္ဒုင္႐ုဲမာဲ အေခါင္ဒက္ပတန္ေဗာ္ဟြံမြဲဟုီဂွ္ မကံဏံဂွ္ ပန္စုတ္သုက်႘ နဴေဗာ္ေအန္ေအဝ္ဒ႘မြဲဓဝ္ဟြံေသင္၊ ဒးသုီေကာန္ဍဳင္အေရင္ဖအိုတ္ရ။  ေဗာ္ဂကူေသံေဇှာ္(SNLD) ဥကၠဌ နာဲ ေဃာန္ေထာန္အူ ဒးမံင္အယုက္ထံင္ (၉၃)သှာံ၊ ညးအုပ္ကာ သာဲေညာအ္ေလာန္ အယုက္ထံင္(၈၅)သှာံ နအဖစုတ္လဝ္ပႜဲထံင္အိုတ္ရ။

ပႜဲကုႝေပဲါ႐ုဲမာဲ၁၉၉၀ ေဗာ္လုပ္ျပဳိင္ ၉၃ေဗာ္ဂွ္ နအဖတအ္ ပလုီေထာံၾကပ္အိုတ္မံင္၊ ပႜဲကုႝဂေကာံေကာန္ဍဳင္အေရင္ ဂမၜဳိင္ မဒက္လဝ္ေဗာ္ ယူေအန္ေအဝ္ဒ႘ စွ္ဂေကာံျပင္င္ဂွ္ ေသွ္ဆ အိတ္သ္ေအန္ေအဝ္ဒ႘ မဒ္ွေဗာ္ပ ေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂကူေသံေဇှာ္မြဲဂေကာံဓဝ္ရ။ ေသဿဟ္နဴဂွ္ ဒးဒုင္႐ုိဟ္ပလုီေထာံဖအိုတ္ရ။ ေသွ္ဆဂေကာံဂွ္၊ တုဲပၜန္ ဥကၠဌ ေကုာံ ညးအုပ္ကာဂေကာံဂွ္ပၜန္ ႏံြဒဿံင္ပႜဲထံင္ပၜန္ရ။ ရံင္ကုႝပိုဒ္ဥပေဒဂွ္တုဲ ယူေအန္ေအဝ္ဒ႘ကုီ ေအန္ေအဝ္ဒ႘ ကုီ ညံင္ဟြံဂြံပါလုပ္ ပႜဲကုႝေပဲါ႐ုဲမာဲ ၂၀၁၀ဏံဂွ္ ေဍံဖန္ဒဿံင္ရ။

နအဖတအ္ ေကတ္လဝ္အခိင္ပြဳိင္၂၀သှာံတုဲ ပႜဲကုႝ၁၉၉၀ဂွ္ ေဗာ္ေအန္ေအဝ္ဒ႘ ဇှးလဝ္မာဲဂၜဳိင္အိုတ္ ၈၅ကႜဳိပ္ကၜံ၊ ယူေအန္ေအဝ္ဒ႘ ဂေကာံေကာန္ဍဳင္အေရင္ေသံေဇှာ္ (၂၃)ဒှာဲ၊ ရေခင္ (၁၁)၊ ေျဇာမ႘ (၇)၊ ေဗာ္ဒ႘မဝ္ကေရျဇ႘ ေကာန္ဂကူမန္(၅)၊ ဂေကာံတှဟ္ဟ္ေလဝ္ ႏံြတဵဏီရ။ ဆဂး ဂေကာံေကာန္ဍဳင္အေရင္တအ္ ျဇဟတ္ဂၜဳိင္အိုတ္ မရနဳက္ကုႝဒုတိယရ။ ညံင္ျဇဟတ္တအ္ဏံ ဂြံထကးျပးေလွက္လွံင္ဂွ္ ဒွ္ဒြန္နအဖရ။

ခန္၂-၆(ဂ)ဂွ္ ေစှာန္ထၞးလဝ္ဒးထိင္ဒက္မင္မြဲအာ သဇိုင္ေသှာဝ္ဥပေဒကဿိန္ဍဳင္ဗဿာဝြံေရာင္။ ခန္၂-၁၀(ဇ်)ဂွ္ တင္နင္မပါဒဿံင္ပႜဲကုႝပိုဒ္လတူဂွ္ ေဒၢတ္ဗက္မင္မြဲအာေဏာဝ္၊ သၵးကုႝလဝ္ဂတိပါင္ထပက္စဿတ္တဲရ။ ရံင္ကုႝပိုဒ္ဏံတုဲ ဒးေဒၢတ္ဗက္သဇိုင္ေသှာဝ္ဥပေဒ ၂၀၀၈ ဍဳိက္က္ေပင္င္ သုီေဗာ္လုပ္ျပဳိင္ေပဲါ႐ုဲမာဲ ေကုာံ ပူဂုႝမဒုင္လုပ္ျပိဳင္ ပဲႜကုႝ ေပဲါ႐ုဲမာဲ၂၀၁၀ဏံ ဒးထပက္စဿတ္တဲတုပ္စိုတ္ကၜာ၊ တုပ္တဵညံင္ရဵေကၜင္ဒက္တုဲျပိဳင္စာဲတက္ညးသကအ္ကုီရ။

စပ္ကုႝငၛဳဟ္မးပတိုန္စရင္ ေကုာံ အေခါင္ရပ္စပ္စကာလိဿဟ္ၾသန္ ပႜဲကုႝေစွ္ပေရင္စန္ဒက္ ေဗာ္မြဲမြဲ ပတိုန္စရင္ ဒးကုႝပိကိုတ္ဒေကဝ္၊ ညးစှးအမာတ္မြဲတၜ ဒးကုႝမသုန္ကိုတ္၊ ေအာန္အိုတ္ပိဌာန ဒးလုပ္ျပဳိင္မာန္၊ ေအာန္နဴကုႝပိ ဌာန ဒးဒုင္ပလုီေဗာ္၊ ညးစှးမြဲတၜ အေခါင္စကာၾသန္ကၜံကိုတ္ ၾသန္ပူဂုႝ၊ ၾသန္ဂေကာံ၊ ၾသန္တၜဒါန္ စကာမာန္ရ။ ၐိုန္ ရသၢးလဝ္သာ္ဂွ္ကုီေလဝ္ ကာလဇှးမာဲမၢး ၾသန္တအ္ဏံ ကၜဳင္နဴလုႝ၊ ဂေကာံကမၼေယွန္နအဖတအ္ ဒက္ခှံပတိုန္ လဝ္တအ္ဂွ္ ဂၜာဲဟိုတ္ဗုီေတံဗုီဏံတုဲ သြက္ဂြံဒးဒုင္ပလုီေဗာ္ကုီ ကုညးဇှးလဝ္မာဲတအ္ဂွ္ သြက္ဂြံဒးဒုင္စုတ္ထံင္ကုီဂွ္ ေဍံဟြံဝါတ္မြဲသာ္ရ။
နဴကုႝေပဲါ႐ုဲမာဲ ၁၉၉၀ ညးစှးမြဲတၜမၢး အေခါင္စကာၾသန္ ဟြံဂၜဳိင္နဴကုႝထပွ္ဠက္၊ ပႜဲကုႝ၂၀၁၀ဏံဂွ္ ကၜံကိုတ္၊ ပိုဒ္ဏံဂွ္ နအဖေဖ်ံလဝ္ဇာႏွိက္၊ ေဖ်ံလဝ္ပရန္ဂွ္ကၜးမးဒဿံင္ရ။ ယဝ္ခါရကလိေလာန္ဒုဟ္ ေသှာဝ္ဥပေဒေပဲါ႐ဲုမာဲ ၂၀၁၀မၢး ကမၼေယွန္ဂွ္ ေဖ်ံသဂုတ္သြာတ္တုဲ ဒွ္ဒတန္ရ။

သြက္ေသၢာံကေလင္သၛ႘ဂၜိပ္မြဲဝါပၜန္ဂွ္ ဟြံမြဲ၊ အတိုင္ကမၼေယွန္နအဖဖန္ဂွ္ ဒးဒုင္တုဲသုီဖအိုတ္ရ။ ဂေကာံတှဟ္ဟ္တံ ညံင္ပင္ယာကႜဳိပ္ဟြံဂြံမာန္ဂွ္ နအဖတအ္ ဖန္ဇန္လဝ္ဒတုဲရ။

ပတြဳႝနဴနအဖတအ္ လေလာင္တရးပတိတ္လဝ္ေသှာဝ္ဥပေဒ ေပဲါ႐ုဲမာဲတုဲ ဂေကာံေကာန္ဍဳင္အေရင္၊ ဂေကာံဒ႘မဝ္ကေရျဇ႘၊ ဂေကာံအာျဇ႘ယာန္၊ ဂေကာံယူေရာပ္၊ ဂေကာံအေမရိကာန္ ေကုာံ ဂေကာံယူေအန္တအ္ ထၞးဆႏၵအာတ္မိက္ ပ်ဳတ္ေဗၵက္နာနာသာ္ကုီေလဝ္ နအဖတအ္ ဟြံသၸဂ႐ုမြဲသာ္ တုပ္ပမာညံင္ရဵတိင္စံင္ သင္အိက္ ေျပင္ကုီရ၊
စတံနဴကုႝနအဖတအ္ ေကၜာန္ဗဒွ္သဘင္သ႘က႘ၜေကာန္ဂကူေတံဂွ္ ဂေကာံေဒံါပန္ေပွာ္တအ္ အာတ္ပတိုန္ထၞးကၜဳင္ အေခါင္အရာေကာန္ဍဳင္အေရင္ဂွ္ နအဖတးပဲါေထာံဂံင္င္ ဗြဲမ႐ုိင္ဇိုင္ရ။

ပႜဲကုႝသှာံ၂၀၀၈ ေပဲါဒုင္ေကတ္ပဿိက္ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္ဂွ္ မိှဟ္မှဳံအေခါင္စုတ္မာဲ ၉၈ကႜဳိပ္ကၜံဂွ္ ၉၂ကႜဳိပ္ကၜံ ထံက္ဂ လာန္ဒုင္တဲ သဇိုင္ေသှာဝ္ဥပေဒနအဖတအ္ မခှံလဝ္ဂွ္ ဍဳိက္က္ေပင္င္ေရာင္ဂွ္ ေဍံသၸဒတန္လေလာင္တရးလဝ္ ရ။ ပႜဲအခိင္ဂွ္ဝြံ ပႜဲကုႝရးလပၚဨရာဝတ႘၊ လဂုင္၊ ဗေဂါတအ္ အေဃာဒးလဝ္ကပ္လဗိုတ္က်ာေဝရံင္ေဝရာတ္ (နာေဂတ္)ေဇှာ္ကုႝျဇဟတ္၊ မှိဟ္ခ်ဳိတ္မြဲကိုတ္ဘာ္(၁၅၀၀၀၀)ျပင္ဂွ္ အၾကာဒဒိုက္ေကာန္ညးဍဳင္ကြာန္ဒးဒုင္ခ်ဳိတ္ မံင္ ကံပ႐ိုက္ကံဒဒိုက္ဂွ္ နအဖတအ္ ပတိတ္ဏာပရဲ ဗြဲမၾကမ္ဓဇန္မာန္ဏီရ။

နအဖဗဿာတအ္ ဗုီလုႝေဍံလီ ဗုီလုႝေဍံဠာန္ ဗုီလုႝေဍံထပက္ကၜာ္ ဗုီလုႝေဍံပိုဟ္ဖ်ာ္ အၾကာေကာန္ဍဳင္အေရင္ အၾကာဂ ကူမန္ပု႙ဂွ္ တီဒဿံင္သုီညးဖအိုတ္ရ။ ခ်ဴထၞးမၢး အိုတ္အာဟြံမာန္၊ ဒးဒုင္လီ ဒးဒုင္ဗေဂတ္မတ္ မြဲဝါတုဲမြဲဝါပၜန္ဂွ္ ဒုဟ္ မိှဟ္လီဂွ္ဟြံမြဲ ဒုဟ္မိှဟ္မိက္ဂြံဒုင္လီဂွ္ရႏံြ။

ပႜဲကႝုေပဲါ႐ုဲမာဲ၂၀၁၀ဏံဂွ္ ညးလၛဳႝတအ္ကုီ ခမ႘သင္လၛဳႝတအ္ကုီ ကုႝျဇဟတ္သြက္ဂြံဒုင္တဲ႐ုဲမာဲ၊ လၛဳႝတအ္ဟြံကုႝျဇ ဟတ္ရ။ ညးလၛဳႝဟုီဂွ္ ယဝ္ခါရမိှဟ္ဇကုဟြံမြဲပႜဲကုႝကၜတ္ထဝ္မၢး ဂကူပု႙ေဆာံေလင္အေခါင္အရာေဏာင္ ဟုီတဵသာ္ ဏံဂွ္ ကေလင္ဗွ္သဇိုင္ေသှာဝ္ဥပေဒ၂၀၀၈ကုီ ေကုာံ သဇိုင္ေသှာဝ္ေပဲါ႐ုဲမာဲ၂၀၁၀ကုီတုဲ ကၜးကၜးဖၛးဖၛး ဂြံဆုႝေကတ္ နဲကဲျပယာဲေဍံမာန္ရ။

ညးစှးအမာတ္ပှာန္ ၂၅ကႜဳိပ္ကၜံ၊ သမတ၊ သကိုပ္ဝန္ေဇှာ္ ေကုာံ ဝန္ေဇှာ္ဌာနပဿိက္ေဇှာ္ေဇှာ္တအ္ဂွ္ ဒးဒ္ွမိှဟ္ကၜဳင္နဴ ပှာန္နအဖတအ္ေဏာဝ္။
သြက္ဂြံပေလဝ္ေသှာဝ္တိဿဂွ္ ညးစှးကၜတ္ထဝ္ ၇၅ကႜဳိပ္ကၜံ ညးစှးေကာန္ဍဳင္ Referendum 50ကႜိဳပ္ကၜံျပင္ တုပ္စိုတ္ေဟင္ ပေဠဝ္မာန္၊ ရံင္ကုႝပိုဒ္တအ္ဏံတုဲ အမာတ္ဇကုကုႝေကာန္ဍဳင္အေရင္တအ္ၐါပိတၜဗုီလုႝဂြံလုပ္ေပဲါ ဗတိုက္ေရာ၊ ယဝ္ခါရေသှာဝ္ေဍံေစွ္ကုႝသဘဵဓဝ္ဍာံဍာံျပျပမၢး တဝ္ေစှဟ္ဂြံ။ ေသှာဝ္နအဖဏံရေတွ္ ေဍံဟြံေလာဲ သြာသက္က္ရ။

အဲထၞးကႝုသက္သ႘ညိပၜန္၊ ပႜဲကႝုလက္ထက္မဆလ ေနေဝန္ သအးဇၛးသာသှာဟုီဂွ္၊ ဂေကာံဗဟုႝသံဃသၨဳိင္ဝန္ကဿိန္ ဍဳင္ နဴဂေကာံရာမညနိကာယ ပါလုပ္မသုန္ဇကု-
၁၊ က်ာ္ေဇှာ္အစာဘာေႏွဟ္ဍဳင္၊ ပြဳိင္ဍဳင္က်ာ္ျမဟ္
၂၊ က်ာ္ေဇှာ္အစာဂုဏ ဘာဆုေသှဟ္ဗဒဝ္၊ ပြဳိင္ဍဳင္မုဟ္ဍဳင္
၃၊ က်ာ္ေဇှာ္အစာပညာဒ႘ပ ကံဗိန္ဘာေဇှာ္၊ ပြဳိင္ဍဳင္ကအ္ၾကိက္
၄၊ က်ာ္ေဇှာ္အစာေခမိက၊ ေၾကဝ္ဏာဘာေဇှာ္၊ ပြဳိင္ဍဳင္ကအ္ၾကိက္
၅၊ က်ာ္ေဇှာ္အစာေဇာတိပါလ၊ ဘာေလၵါဝ္ဍဳင္၊ ဍဳင္ျဇပ္ဗု
ကာလေဍံသၢဳတ္သြာတ္ ခမ႘သင္အလုံသုီဖအိုတ္ဒးသြဟ္ဘာသာဗဿာမြဲဘာသာေဏာင္ ပႜဲကုႝေကာံဓ ႐ုီ(ကမၻာေအး)ဂွ္ မုသၨက္ဒစုႝဒစးဟြံမြဲ အတိုင္သင္ဗဿာဖန္ဒးဒုင္တဲရ။

ကာလစုိပ္အခိင္သြဟ္လိက္ဂွ္ သင္မန္ဗြဲမဂၜဳိင္ဂွ္ ဗကပ္ဗေဗင္ဟြံလုပ္ေပဲါသြဟ္လိက္အလုႝအသ႘အိုတ္ရ။ ဟိုတ္နဴျဇ ဟတ္ဇကုည႘သာတုဲ အလုႝအသ႘ဗဿာတအ္ ဂၜာဲတိုန္ဂဠာန္ ပတိုန္ဒုဟ္လတူက်ာ္ေဇှာ္အစာမသုန္ဇကုတအ္ဂွ္ပၜန္ရ။ ပဲါနဴဂြံလုပ္ေပါဲဗတိုက္ ပႜဲကုႝေကာံဓ႐ုီသင္ဂွ္လၸဟုီဏီရ သုီေဍံထပ္စုတ္ဒုဟ္ ပလုီေသှာဝ္သင္တအ္ေဖ်ံလဝ္ဂွ္တုဲ စန္ဒက္ဂေကာံသင္မန္တုဲ ဗကပ္ဗေဗင္ ေဍံေကာ္စဿ႘စဿတ္ဒးတိုန္႐ုင္သင္ ပႜဲကုႝဗၐိုဟ္ဂၜးကဝ္(ကမၻာေအး) သုီမသုန္ဇကု ေဍံတအ္ေစာဲလဝ္ဒုဟ္မသုန္တင္ရ။

ပႜဲကုႝတိုန္႐ုင္ ဒးဒုင္စဿ႘တ္ဂွ္ သင္ေကာန္ဍဳင္အေရင္တအ္ ႏံြတဵဗြဲမဂၜဳိင္၊ ဆဂး တုဏွ႘ဘေဝဂွ္ဂၜဳိင္ရ။ ပဲါနဴတုဏွ႘ဘေဝဂွ္ သင္ကေရင္မြဲဇကု ယဿဳက်ာ္ေဇှာ္အစာနိပုဏၰ ဘာလတူဒုႝ ပြဳိင္တိုက္ၾကဳင္ဒုႝ ပြဳိင္ဍဳင္ကအ္ၾကိက္ “ပု႙သင္ကေရင္ကုီ ေကာန္ဍဳင္အေရင္ကုီ ဒးသြဟ္ဘာသာဗဿာ သုီဖအိုတ္၊ မူရဵမြဲကုီပ႙ုဟြံဟုီမြဲသာ္၊ သြက္သင္မန္တအ္ မြဲဘာသာ ဓဝ္ရေတွ္ ဒးသြဟ္ေထက္ေဏာဝ္” ထံက္ဂလာန္ကုႝဂေကာံသင္ကဿိန္ဍဳင္ဗဿာတအ္ဂွ္ရ။

က်ာ္ေဇှာ္အစာျဇပ္ဗု ဘာေလၵာဝ္ဍဳင္ ဟုီေခၜဝ္သွ္ဏာသာ္ဝြံရ။ “သင္ဂကူတှဟ္တအ္ဂွ္ ဟိုတ္နဴကုႝပါဠိပိဋ ကတ္ပိညးတအ္ဟြံမြဲဏီဂွ္တုဲ ဟြံဂြံသြဟ္ရ၊ သင္မန္ဂွ္ ပါဠိပိဋကတ္ႏြံကၜဳင္ကၜာနဴသင္ဗဿာတအ္ဏီရ၊ ယဝ္ခါရသင္ ေကာန္ဍဳင္တအ္ ႏံြပဿိက္မိက္ဂြံခှံပိဋကတ္ပိေဏာင္ဟုီေတွ္ ပု႙သင္မန္တအ္ေလဝ္ ဟြံတးပဲါ သုီဘိုင္႐ုီဗင္ကုႝကုီရ” ။

ၐိုတ္လုႝေဍံကဿာတ္လဒုႝအေခါင္အရာဂကူဇကုေရာ၊ ဗုီလုႝေဍံဗဇုႝဇကုကုႝဇကု၊ ဇကုကုႝေကာန္ဍဳင္အေရင္ ညံင္ဂြံဒွ္က ယ်ာန္ဓဝါတ္ ေဍံဖန္ဒဿံင္လဿဳိန္၊ မိှဟ္လၸဟုီဏီရ သင္ကုႝသင္ေလဝ္ ေဍံဟြံေဖက္ပါပ္ ေဍံဗဇုႝဒဿံင္ဏီဂွ္ မိက္ဂြံထံက္ ထၞးသာ္ဏံရ။ ဟိုတ္နဴသင္ပု႙ည႘သာ ဟြံမြဲသဿဝ္တဲေဍံတုဲ ပု႙ဒတူလိုင္ကၜဳင္ေကတ္တ္တုဲ အေခါင္ပု႙ကေလင္က လိဂြံပၜန္၊ ျဇဟတ္ည႘သာဂွ္ ေပဲါအံင္ဇှးပ႙ုဟုီစဂြံရ။

ညးလၛဳႝတအ္ဟုီဂွ္ ညးစှးဂကူမန္ ဟြံမြဲပဲႜကၜတ္ထဝ္မၢး အေခါင္ဟုီဟြံမြဲ၊ စပတံနဴဍဳင္ဟံသာဝတ႘လုီ ညးစှးဂကူမန္ ေကင္ႏံြကၜဳင္ပႜဲကုႝကၜတ္ထဝ္လုႝကုီေရာ၊ ညးစှးဂကူမန္ဟြံမြဲမြဲေလွ္၊ ဆဂး ဂကူမန္တအ္တန္တဵေဇှာ္ေမာဝ္ကုီရ။
ေပဲါ႐ုဲမာဲဝြံ သြက္ဂကူမန္ကုီ သြက္ေကာန္ဍဳင္အေရင္ကုီ သြက္ရဲဒ႘မဝ္ကေရျဇ႘ကုီ ဂုန္ဖုႝဟြံမြဲသက္က္ရ။ အခိင္ေဍံ ဒးစိုတ္ ေဍံပလုီေဗာ္ဇကုမာန္၊ မြဲနဲမြဲဗုီ သြက္ဂြံပလုီကေမၜာန္ဇကုဂွ္ နအဖဗဿာတအ္ ခ်ပ္ဗစာရဏာ ပတိတ္ဒဿံင္ျဇ ဟတ္လဿဳိန္ရ။ ဟိုတ္ဂွ္ရ လုပ္ျပဳိင္ေပဲါ႐ုဲမာဲပႜဲကုႝ၂၀၁၀ဏံဂွ္ ခ်ဳိတ္ကုႝကအ္ပုိတ္တုပ္ပ္ရ။ က်မာဲမၢး ဒွ္ထံက္ဂလာန္ကုႝ ေသှာဝ္ဥပေဒ၂၀၀၈၊ဇှးမာဲမဂး စုတ္ေဢာံပိုဒ္မြဲမြဲတုဲ ရပ္စုတ္ထံင္မာန္။

နဲကဲခိုဟ္အိုတ္ဂွ္ လၸဒုင္႐ုဲမာဲ လၸစုတ္မာဲ၊ ျဇဟတ္ဂေကာံဒ႘မဝ္ကေရျဇ႘၊ ျဇဟတ္ေကာန္ဍဳင္အေရင္ ျဇဟတ္ရဲရပ္ လြဟ္တအ္ ဒးခ်ပ္သ႘ကၜ႘ေရင္သကအ္၊ ဒးဗလးမိှဟ္စှး သြက္ဂြံလုပ္ေပဲါဗတိုက္ ည႘ည႘သာသာေရင္သကအ္ စိုပ္အခိင္ ညံင္ဂြံကလိဂြံေပဲါအံင္ဇှးဂွ္ ဒးေကၜာန္ရ။ မြဲနဲမြဲဗုီ မံင္အာအတိုင္ဏံမၢး ဒွ္အာဂၜဳဲပှာန္ဒုႝတြဳႝကဝ္ရ။ ပု႙ပေတွ္အ ေမရိကာန္ ယူေအန္ဟြံဂြံ၊ ပု႙ကုႝပု႙ ဒးေကၜာန္႐ုန္ဂစာန္ည႘ည႘သာသာတုဲေဟင္ ညးတှွဟ္လုပ္ကၜဳင္ကုႝအ႐ုီအဗင္ဂြံရ။

ယဝ္ခါရ မဟာဇနက္ဟြံ႐ုန္ဂစာန္ကိုပ္ကၜာမၢး ေဒဝတဵကၞ႘မနိခလာေလဝ္ ႐ုီဗင္ဇဟာဇနက္ဟြံေသင္။ ေဒဝတဵ ကၞ႘ဗက္ဆႏၵာဂတိတုဲ ႐ုဲစွ္ေကတ္မဟာဇနက္မြဲဓဝ္ဟြံေသင္၊ မှိဟ္မှဳံကုႝသ႘လ ဝ႘ရိယေဟင္ညး႐ုီဗင္ရ။ ပု႙ေလဝ္ ဟြံလြ႘ပရာမြဲသာ္ ကုႝညးတှဟ္႐ုီဗင္ဂွ္ ေဍံဒွ္ဟြံမာန္သက္သက္ရ။

ပု႙ဒးဒွ္မြဲရမ်ာင္ မြဲကသပ္ မြဲဂၜံင္တရဵေဏာင္၊ ပု႙ဒးေကၜာန္ထၞးကုႝကေမၜာန္ေဏာင္၊ အတိုင္နအဖစ႘ဇန္ဖန္တုဲ ေကၜာန္ ဗက္အာမၢး ဟြံဗၜးနဴဘဝဍိက္ ဒုႝတြဳႝကဝ္ ဂကူအိုတ္ကၜက္အာမာန္ေရာင္။ သတ္ဒြက္”သှဟြံဆာန္ဍဴနာဲ ကၜဟြံ ဆာန္ဍဴျဒာဲ”ဂွ္ လၸဝိုတ္ေကၜံညိ။

ဖဆပလလီဠာန္၊ ပှာန္မဆလဖန္ ေဗာ္ပၜတရဵဍဳင္မန္ ဂၜံင္ေကၜံအိုတ္အာဍာ္ဍာဍာ သက္သ႘ဏံဂွ္ ကႜဳိပ္သၠဳိပ္ပု႙ ဂကူပ႙ု ခမ႘သင္ပ႙ု စဿတ္သမၲီဒုႝတြဳႝကဝ္ညိ။

နအဖတအ္ဂွ္ စိုတ္လီစှာဲ ၾကံဓဇန္တီဒဿံင္သုီညးဖအိုတ္ ေဍံတဲုဒွ္အာၐုိတ္ေပဲါ႐ုဲမာဲ၂၀၁၀ဏံဓဝ္ဟြံေသင္၊ ညံင္ေသၢာံ ဒွ္ဂကူဗဿာ လိက္ဗဿာမြဲဓဝ္အလုံမြဲဍဳင္ဂွ္ ဝါဒဖႏွဵဆီ ဝါဒသကာတ္ျမဟ္ၾကံင္မၛဳိဟ္ ဝါဒလီဠာန္ ဝါဒေလွံလွန္ ေဍံဆက္ ေကၜာန္အာေဏာင္ဂွ္ ကုႝဂြံေစွ္စိုတ္ညိ။

နအဖ ဂစိုတ္ခမ႘သင္ ပႜဲကုႝ၂၀၀၇ကုီ၊ ဇကုညးစှးယူေအန္ ေပန္ေညဝ္ေရာ ဒးဒုင္ဖံက္ပကဝ္အေခါင္အရာ မိှဟ္ကုႝနအဖကုီ၊ အခိင္ေကာန္ဍဳင္ကြာန္ဒးမံင္ကပ္ဂွ္ သၸဒတန္သဇိုင္ေသှာဝ္၂၀၀၈ ဗြဲမၾကံဓဇန္ကုီ၊ ဒုင္လဝ္ကအ္ ပါင္ကုႝ ညးစှးယူေအန္ ေကန္တာနာ သြက္ဂြံဗစာရဏာ ေသှာဝ္သဇိုင္အေခါင္အရာမိှဟ္(၄)တင္ကုီေလဝ္ ဗုီဒးစိုတ္ေကၜာန္ဏာကုီရ။အတိုင္ဂေကာံရပ္လြဟ္ မပတိုန္ထၞးကၜဳင္လဝ္အေခါင္အရာေကာန္ဍဳင္အေရင္ဂွ္ တးပဲါေကၜံ႐ိုင္င္ဇိုင္င္၊ ၐိုန္ရေဍံ ဆက္ေဆာံမံင္ကုႝဂေကာံတှဟ္ဟ္ေလဝ္ ၐိုတ္ဗုီျပင္ဓဝ္ေဟင္ ေဍံဆက္ေဆာံ ပေရင္ကေမၜာန္ဟြံေသင္၊ ဗုီေဍံဒး စိုတ္ဂွ္ရ ေဍံဖန္ ေဍံေကၜာန္ ေဍံေကတ္၊ ကုႝညးလုႝမြဲေလဝ္ ေဍံဟြံသၸဂ႐ုရ။

ကုႝေကာန္ဍဳင္အေရင္တအ္ဂွ္ တုပ္တဵညံင္ရဵသဿာဗိုင္စိင္တအ္ ဒ႘ခႜန္ေဖ်ံခႜန္ေဖ်ံတုဲ ညံင္စိင္ဂြံလုပ္ပႜဲျခဳိင္ ပႜဲကတိုင္ ေဍံ တအ္ေကၜာန္လဝ္တုဲ ရပ္ေကတ္ဗြဲမေလာဲသြာ ညံင္ခ်႘ဟြံဂြံ ေဍံရပ္ဓရတ္ဏာေဟင္ရ။ အတိုင္ေဍံဖန္ဗက္အာမၢး ဂၜံင္တရဵဏံေဟင္ ဂၜံင္ကေလင္စဵဟြံမြဲရ။ ေကာန္ဂကူပ႙ု ခမ႘သင္ပု႙ ကႜဳိပ္သၠဳိပ္ပု႙ ခ်ပ္ဗစာျဇဳိဟ္ဟ္နက္က္ညိ။

အခိင္ျဇဟတ္ဓ႐ိုဟ္နဴဍဳင္သအာင္ခိုဟ္ အသိင္ထတ္ဂွ္ ရဲရပ္လြဟ္တအ္၊ ယူေအန္ေအဝ္ဒ႘တအ္၊ ေအန္ေအဝ္ဒ႘ တအ္ လုပ္အာသဿဝ္ေသှာဝ္နအဖမြဲမြဲဂေကာံမၢး အသိင္ေဍံဍဳိန္အာေဏာဝ္။ ဂိတုပန္ဏံဟြံအိုတ္ သြဟ္ေဍံဒးမံက္ ေရာင္။
ခ်ပ္တုဲေကၜာန္ ခ်ပ္တုဲဖန္ညိ၊ က်ပှာန္အိုတ္မြဲဒပ္ က်ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ေလင္သုီဂကူေဏာင္ ေတာ္ကုႝဒးညိ၊ ဓဝ္ဍာံဒးအံင္ဇှးေဟင္ ဒွ္ပေရင္ေလာကရ။