ႏူကုႝဒဒန္မုတၱမဏံ ရံင္ေစွ္အာ ပႜဲမုက္ဗလးဍာ္ၐ႘သင္ေလာန္ေတံမၢး ေကဝ္အး သာယာဒဿံင္ အပႜဲေဂြင္မတ္ပ႙ုသဿးဟြံက ပႜဲကုႝ ဂၜမ္စိုတ္ပ႙ုေတအ္ေလဝ္ၐိုဟ္ႀသိဳဟ္ ဟ႘သၸဝ္ဒံဿင္ ညံင္ရဵအသိင္ဒၿမိပ္ ဍာ္ၐ႘ၾသင္ေလာန္ကုီရ၊၊

ၐ႘ၾသင္ေလာန္ဝြံ အခိင္လုႝရံင္ရံင္ သြက္သတ္ညးေလာကပ႙ုတအ္မၢး ဒွ္ညးေရင္ တၜဳင္ကႝုဂုဏ္ပ႙ု၊ ဒွ္ညးမဓေပင္ကုႝ ပါရမ႘ ကုသတ္ပ႙ုတအ္ ေသၢာံဂ်ဳိင္တိုန္တဵအာလမ်ဳီ အပႜဲေလာကလိုက္ရ၊၊ သၟာင္ႏူဂွ္ပၜန္ တၠအ္ဒိုပ္ တိုန္တအ္ေဍာတ္ကုီ၊ ေဇှာ္ကီု မပၱံကုႝတၠံခဿိင္ ေလဝ္ ဂြံဆုႝေကတ္ဒဿံင္ ဟဗုင္ဟပါပါ ႏူဇေမၛာဲ ဏီရ။ လၸာ္ဗၵဲါၐ႘ၾသင္ေလာန္ၐါလၸာ္ေလဝ္ ပ႙ုကေလင္ရံင္ေကတ္မၢး တုပ္ဗုီပ႙ုမှိဟ္တအ္ ဗၵါဗၵဲါဒဿံင္ၐ႘ၾသင္ေလာန္ကုီ ၿဂိဳဟ္ဆုလဿဳေကုာံ တှံဆုဒုန္တအ္ဝြံေလဝ္ ပၜးထာင္ရာင္ကဵဒဿံင္ သၠဲသင္ၐ႘အိုတ္တုဲ ၿပိဳင္ပၠာန္ဒဿံင္လ်းအရံင္ ညးသၠအ္ ဇဿာပ္ပ္အခိင္တၛဲေစွ္တိုန္ရ၊၊

ၿဂိဳဟ္ဆု လဿဳဗၵဲါသင္ၐ႘ဟုီဂွ္ ဒွ္ၿဂိဳပ္ထိင္ဒဝ္ကႝု ရွ္တိသ ဘာဝဍာ္တအ္ ညံင္ဟြံဂြံဇတ္ကွ္ကီု သုီကုႝဒဿံင္ အ႐ုီဗင္ သြက္မှိဟ္ပ႙ုတအ္ကုီ သတ္တရိစၦာန္ တအ္ကီု ေသၢာံၐွ္ဖလွ္အာ စှစေဇြာံမေသၢာံ ဂ်ဳိင္တဵအာလမ်ဳီ ေလဿင္ဒဒွ္တၛဲရ၊၊ သၟာင္ႏူဂွ္ပၜန္ ကတအ္ကုီ၊ သတ္ဍာ္ဂမၜဳိင္တအ္ကုီ သၸသၨဳိင္ ကုႝၿဂိဳပ္လဿဳသဿန္ၐ႘ ဇိုင္ၾသင္ၐ႘တအ္တုဲ ဂၜာဲစ သုင္အာ စှစေဇြာံမတအ္အိုတ္ရ၊၊

ဟိုတ္ဂွ္တုဲ ယဝ္ၿဂိဳပ္လဿဳ သဿန္ၾကဳင္တအ္ကုီ၊ ဍာ္ၐ႘ၾသင္ေလာန္ပ႙ု ဟိုတ္ပေရင္ ဒဒွ္မြဲမြဲတုဲ ရွ္သာဍာ္ပ႙ုလုီလာ္အာမၢး အနာဂတ္ဏအ္ ဗုီလုႝဒွ္ကၜဳင္မာန္ေရာ?

ေလဿင္ဒဒွ္ၐ႘ၾသင္ေလာန္ယဝ္ခါရ ဒးသၛ႘ဂၜိပ္ ေတာ္ရံင္အာမၢး ၐ႘ၾသင္ေလာန္ဝြံ ပႜဲကုႝအ႐ွဒိုဟ္ဂှဲဏအ္မၢး ဒွ္ၐ႘ဂၜိင္အိုတ္မြဲတုဲ ဟ႘ေဇြာဝ္ေစွ္ဒဿံင္ ဗြဲမဗၜးၐးႏူဍဳင္ၾကဳက္ေတံ လုပ္ေဇြာဝ္ေစွ္ကၜဳင္ဍဳင္ပ႙ုု ႏူကုႝတြဳႝရးေသံ သၠဳတ္လၱဴေတံ စုႝစိုပ္တၛဳႝရးမန္သၠဳတ္သဿဝ္ဏံရ၊၊

သြက္ဍဳင္ပ႙ု (ဍဳင္ဗဿာ) မြဲဟုီဂွ္ အပႜဲကုႝဂၜံင္ ဍာ္မၢး ပဿိက္ေဇှာ္တဵ  သြက္ပေရင္အာကၜဳင္ ေကုာံ ကူသာန္သြံရာန္ဓနိက္တအ္ရ၊၊ ပႜဲကုႝ ပါင္ဗလးၐ႘ၾသင္ေလာန္ကုႝ ၐ႘ေဇှာ္အတ္ဒမာန္ မၢး လဿိဟ္ေကာန္ဂကူမန္ပ႙ုကုီ ဂကူတှဟ္ကုီဂွ္ ဘာ္ျပေကာတိ ကုိဋ္သၸပဓါန္ကုၐ႘ဝြံတုဲ သၸ သၨဳိင္တိုန္တဵဒဿံင္ အိုတ္ရ၊၊ ၐ႘ၾသင္ေလာန္ဝြံ အသိင္ဍာ္တိုန္ဍာ္ ေစွ္ဟုီဂွ္ ႏြံဒဿံင္ေလဿင္ဒဒွ္ တၛဲတုဲ ဍာ္တိုန္ေစွ္ဝြံ ဆက္စပ္ဒဿံင္ကုႝပေရင္ ဘဝပ႙ု ေလဿင္ဒဒွ္တၛဲကီုရ၊၊

ကေလင္ရံင္အာကုႝ သၨဳိင္ပထဝ႘   ၐ႘ၾသင္ေလာန္မၢး ၐ႘ၾသင္ေလာန္ဝြံ သၜဲေဇှာ္ပါင္ ၐ႘ဂွ္ ႏြံဒဿံင္အပႜဲဍဳင္မတ္မလုီတုဲ မုက္ဍာ္အာ စုက္ကုႝၐ႘ေဇှာ္ ကပၸလ႘ (ကပၸလီပင္လယ္) မဒွ္ရ၊၊ တုဲပၜန္တိုန္တဵကုႝ ညးသဿာဗၛမြဲတၜ ဟုီမံက္ထၞးလဝ္ အပႜဲလိက္ဒုင္စ႘ေရင္ (In the balance) မၢး ႏူမြဲဒၿမိပ္ဇိုင္သင္ၐ႘ ပႜဲပါင္ ၐ႘ကုႝဇုိင္သင္ၐ႘ေဍာတ္တ္ တအ္ဂမၜဳိင္ဝြံ ငၛဲဳက ဟကူနာနာ သၸပဓါန္တိုန္တဵဒဿံင္အိုတ္ရ၊၊

ဇိုင္ သင္ၐ႘သၠဳတ္လၸၚပဲါေတံပၜန္ေလဝ္ ၿဂိဳပ္ဆုလဿဳ ဂမၜိဳင္တိုန္တဵတုဲ နကုႝေလဿင္သဘာဝစုႝဒှာကုႝ ဍာ္ပြမပက္စသဿးဟြံက သီုကုႝဒွ္ဒတုဲဖုႝသတ္ တအ္  ေသၢာံဂၜဳိင္တိုန္တဵအာလမ်ဳီအိုတ္ရ၊၊ ဒးဟုီမၢး ပႜဲဗလးမုက္ဍာ္ဗေတက္ ကုႝဍာ္ခှဳင္ ေကာံကေလာံေကၜာံဍဂွ္ ဒွ္အရာခိုဟ္ သြက္ပု႙ တအ္ ေသၢာံသၸဗဓါန္ပၵါဲဗၵဲါအာတုဲ ဒု္ေသှာတ္ ေဂဟေဗဒခိုဟ္မြဲရ၊၊

အပႜဲၐ႘ၾသင္ေလာန္ဝြံပၜန္ အဓိက တှာင္ဗိုင္ၐ႘ၐါတှဳင္ ထပ္တိတ္အာရ၊၊ ၐ႘တအ္ဝြံ ၐ႘ၿဂိဳင္ကုႝ ၐ႘ကဍတ္(ၐ႘အတၱရံ) မဒွ္ တုဲၐ႘ၿဂိဳင္ဝြံ ဒွ္ၐ႘ဍာ္တိုန္ဍာ္ေစွ္မြဲတုဲ သြက္ဂၜံင္ဍာ္ ႏူကြာန္ရး ဂြံစိုပ္ဍဳင္ေဇှာ္တအ္ နကုႝဂၜဳင္ကၞင္ ေဍာတ္တ္တအ္ေလဝ္ အာကၜဳင္မာန္ရ၊၊ မြဲဒ ၿမိပ္ၐ႘ဝြံပၜန္ေလဝ္ ပေရင္တုႝလြ႘ဂၜဳိင္ကုႝဧကညး ေဒသတအ္ သၸကေမၜာန္ဂယ်ဳိင္လမ်ဳီ စပ္ကုႝ ပေရင္တုႝလြ႘တုဲ သၸပဓါန္ကၜဳင္မဒွ္ရ၊၊ တုပ္ဗုီဂွ္ကုီ     ၐ႘ကဍတ္ ႏူကုႝဍဳင္က်ာ္ပိ ပယ်ဳႝေသံဏံဒွ္ ေကှာတ္ၐ႘တုဲ ဟြံေဇြာဝ္ေစွ္အာကုၐ႘ၾသင္ ေလာန္သၠဳတ္လၸာ္ပလိုတ္ရ၊၊

ၐ႘ဝြံေလဝ္ဒွ္ၐ႘ ဍာ္တိုန္ဍာ္ေစွ္မြဲတုဲ အခိင္ကာလဍာ္တိုန္မၢး စုႝဍဳင္က်ာ္ျမဟ္တိုန္စိုပ္မာန္ရ၊၊
ၐ႘ဝြံဒွ္ၐ႘လုပ္ အသုင္ေစာဲ ပႜဲပေရင္ကူသာန္သြံရာန္ ကုေဒ သပယ်ဳႝေသံတအ္မဒွ္ရ၊၊ ဆၢးအခိင္စိုပ္ကၜဳင္ ဥတုကႛင္မၢး လၸာ္ေကှာတ္ၐ႘ေတံ ဟိုတ္ႏူအ သိင္ဍာ္ယအ္ေအာန္ ဍာ္ဇတ္ကွ္ကၜဳင္တုဲ ပေရင္အာကၜဳင္ဂၜံင္ဍာ္ဝြံ သၠဳတ္ေဒသလၛဳႝ တအ္ေဟင္အာကၜဳင္မာန္ရ၊၊ သၟာင္ႏူဂွ္ပၜန္ ကၞင္အလုႝအသ႘ပှာန္တအ္ တိုန္ေစွ္အာကၜဳင္ ႏြံဒဿံင္ကုီရ၊၊

ကေလင္ရံင္အာ မြဲလၸာ္ပၜန္မၢးဝြံ အပႜဲကုႝမုက္ဗလးၐ႘သင္ေလာန္ဝြံ တၠအ္ ေဍာတ္ေဇှာ္တအ္ဗြဲမဂၜဳိင္ႏြံတုဲ တၠအ္ဂမၜိဳင္ ေလဝ္ဒွ္ကၜဳင္ ဒတုဲဖုႝသြက္ညးေဒသေသၢာံ သုင္ေစာဲတုႝလြ႘ အာေခှဝ္ေကဝ္တုဲ ဒွ္ကၜဳင္ဒ တုဲဖုႝ သြက္ပေရင္ပိုန္ျဒပ္ညးေဒသေကုာံ ေကာန္ဂကူမန္ပ႙ုတအ္ရ၊၊

တိုန္တဵကုႝလိက္ဒုင္ စ႘ေရင္ဏံ ဓမံက္ထၞးလဝ္ဂွ္မၢး အတိုင္မြဲဒၿမိပ္ ၐ႘ၾသင္ေလာန္၊ ၐ႘ကဍတ္ေကုာံ ၐ႘ၿဂိဳင္မၢး ပြဳိင္ဍဳင္ (၅) ပြဳိင္ဍဳင္ သၸဗဓါန္ဒဿံင္တုဲ လဿိဟ္ ကြာန္ ၐိုတ္ ၁၀၀ ကြာန္ျပင္င္ ဗၵဗၵါဲကုၐ႘ဏံ မပၱံကုႝဍာ္သုင္၊ ဍာ္ဟုံ ေကုာံဍာ္ဍဳန္ပုင္ ကၦံင္ ဂၜိက္ယာတ္ ဍာ္သုင္ေစာဲသြက္သၛိနာနာတအ္ သၺအိုတ္ႆုီဂွ္ ေလဿင္ဒဒွ္တၛဲ သုင္ေစာဲဒဿံင္ အိုတ္ရ၊၊ ဟိုတ္ဂွ္တုဲၐ႘ၾသင္ေလာန္ဝြံ ဒွ္ဒဿံင္လမ်ဳီ ပ႙ု ေလဿင္ဒဒွ္တၛဲေဏါင္ဂွ္ ဟုီေလဝ္ဟြံမွာရ၊၊

ဟိုတ္ႏူၐ႘ဏအ္ဂွ္ ဒွ္ဒဿံင္လမ်ဳီပ႙ု ေပင္ေပင္ေဏါင္ ဒွ္ဒဿံင္တုဲဖုႝသြက္ပ႙ုေဏါင္ ပ႙ုပေတွ္ေကတ္မၢး ၐ႘ပ႙ုဏံ ရွ္သာဍာ္ညံင္ဟြံဂြံ လုီလာ္အာ၊ ဗုီျပင္ၐ႘ညံင္ဟြံဂြံၿပံင္သၜာဲအာ၊ ဂၜံင္ဍာ္ညံင္ဟြံဂြံၿပံင္သၜာဲအာဂွ္ ပ႙ုတအ္စြံအ႐ုီ ၿဇိဳဟ္ဟ္နက္က္တုဲ ဍာ္ခှဳင္ေကုာံ ခှဳင္ညံင္ဟြံ ကာတ္တိုန္ဒှာဲဍာ္ဗေတက္တအ္ဂွ္ ေပတုဲဒးစြံ အရုီရ၊၊

ယဝ္ခါရ ခှဳင္တအ္လုပ္ကာတ္ဂြံ ပႜဲတိမၛပ႙ုတိကၜအ္ပ႙ုမၢး တိဒှာဲဒးဒုင္ဗၜဳိက္လဝ္ ဘဲဍာ္ခှဳင္တအ္မၢး ဂူမၛပ႙ုလုီလာ္အာတုဲ အနာ ဂတ္ဂတ တိဂွ္ပ႙ုဂြံသုင္ေစာဲဂွ္ ဝါတ္ဂါတ္ ေလာန္ရ။ တုပ္ဗီုဂွ္ကီု ညးမဂယိုင္ဒဿံင္လမ်ဳီ စပ္ကႝုကေမၜာန္တမၛတအ္ ညးသဿာတမၛာ ဂၜာဲ ဒဿံင္ကအပႜဲေဒသ ဍာ္ဗေတက္ေကုာံ ဒၿမိပ္ဇိုင္ သင္ျပင္ၐ႘တအ္ေလဝ္ ဟုိတ္ႏူခှဳင္လုပ္ဂြံ ဒှာဲဍာ္ေဗၱက္တုဲ သတ္ဍာ္မပၱံကႝုက၊ ကှဳမဗၵဗၵါဲ ဒဿံင္ဍာ္ေဗၱက္တအ္ဂွ္ ဒုင္ဘဲဍာ္ခှဳင္ဟြံမာန္တုဲ ခ်ဳိတ္ကၜက္အာသဿးဟြံက ၿပံင္သၜာဲဒှာဲဒဵေကၜံ အာမာန္ရ။

ဟိုတ္ႏူဒဒွ္တအ္ဏအ္တုဲ ဒွ္ကၜဳင္ အခက္ခုဲ ကုပေရင္ကေမၜာန္ ညးတအ္ရ။ ထပ္တုဲပၜန္ ၿဂိဳပ္လဿဳတအ္ေလဝ္ တှးျပဟ္ကွ္ ျဂာတ္တုဲ ဂြံကေလင္ဇဝ္တိုန္တဿိမြဲဝါပၜန္ဂွ္ ျဇ ဟတ္ဍဳိန္ကၜဳင္ရ၊၊ ဟကူက မသၸဒတန္ဒဿံင္ ပႜဲဍာ္ေဗၱက္ ဒှာဲလၛဳႝတအ္ ေကၜံကၜက္အာမာန္ ေရာင္၊၊ ဒုင္သၨဳိင္လၱဴပေရင္ဒဒွ္ဏံတုဲ ဗုီပြ အလုႝအသ႘ပှာန္ဗဿာတအ္ ပံင္ေကာံကုႝ ကုမၼဏ႘ေသံ ေကုာံၾကဳက္ ညးသဿာပိုန္ျဒပ္ တအ္တုဲ ေဖ်ံကၜဳင္အစ႘အဇန္ သြက္ဂြံသိုင္ပၱဳိန္ ကဿဳိန္ဍာ္ ဗြဲဒၿမိပ္ၐ႘ၾသင္ေလာန္ ဗှတ္(၅)ဒှာဲ တုဲ ကဿဳိန္ဍာ္တအ္ဝြံ ပႜဲကုႝတြဳႝရး ေသံေဒသ တာသာန္ကုႝ၊ တြဳႝရးဍဳင္ကေရင္ ပႜဲဝါက်႘၊ ဟာတ္က်႘၊ ေဒသတာေကြန္တအ္ မဒွ္ရ၊၊

နကုႝညးမေကၜာန္သုေတသနတအ္ ေတာ္ေကတ္မၢးေတွ္ ကဿိဳန္ဍာ္မသုန္မဏံဝြံ ျဇဟတ္ပဿတ္ (၁၅၀၀၀) စုႝစိုပ္ (၂၀၀၀၀) မ႘ဂါဝါတ္ တိတ္မာန္ေဏါင္ ခ်ိင္ေတာ္လဝ္ရ၊၊ ျဇဟတ္ပဿတ္ဝြံ ယဝ္ေတာ္ကုႝပဏာမျဇဟတ္ ပဿတ္ အပႜဲဍဳင္ပ႙ုသုင္ေစာဲဒဿံင္တၛဲဏံမၢး ဂၜိဳင္ဒဿံင္    ၐိုတ္ဗှတ္ (၁၀) ဆ မဒွ္ရ၊၊ ပဿတ္တအ္မၜဳိင္ဝြံ ဒွ္သြက္အလုႝအသ႘ပှာန္တအ္ ေသၢာံသြံစကုႝ ဍဳင္ေသံတုဲ ပလံင္ဗစိုပ္ဏါ ပႜဲေသှာတ္ေကာန္ ဂေရတ္ျဇဟတ္ပဿတ္အာၐ႘ၿဇ႘ယာန္ ဒွ္ေလပ္ရ၊၊ ကုမၼဏ႘ၾကဳက္ ၿဇိဳင္နဝ္ဟိုက္ထရဝ္ (Sinohydro) ကုႝဂေကာံ ပၱဳိန္ထၞးသြက္ေဖာအ္ ေျဗဝ္ဍဳင္ေသံ MAX တအ္ တုပ္စိုတ္ထ ပက္စဿတ္တဲ သြက္ဂြံဓလိုက္အာတမ္႐ုိဟ္ စပ္ကုႝ ဒက္ပၱဳိန္ကဿိန္ဍာ္ကုအလုႝအသ႘ပှာန္ဗဿာ အပႜဲဍဳင္ပ႙ုမဒွ္ရ၊၊

ယဝ္ခါရ ကဿဳိန္ၐ႘သင္ေလာန္အလုႝ အသ႘ပှာန္တအ္ တုပ္လဝ္စိုတ္ကႝု တၜညးဓ လိုက္တမ္ရုိဟ္ ပေရင္ပိုန္ျဒပ္တအ္ ဓမံက္ ကၜဳင္ရုပ္ရဵ သိုင္ပၱဳိန္ကဿဳိန္ပႜဲၐ႘သင္ေလာန္မၢး ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ဗြဲမဂၜဳိင္ ဒးဒုင္ဇီုကပိုက္ ဗြဲဨကန္တရ။ တိုန္တဵကႝုဂေကာံသဿတ္မန္လ ညာတ္တဿိ သၸလဝ္သုေတသန ပေရင္ဇီုက ပိုက္သၠဳတ္လၸာ္သဿဝ္ကဿဳိန္ဍာ္ဝြံမၢး ပြဳိင္ဍဳင္ ၅ ပြဳိင္ဍဳင္ မပၱံကႝု ပြဳိင္ဍဳင္ပံင္၊ ပြဳိင္ဍဳင္မတ္မလီု၊ ပြဳိင္ဍဳင္တၠအ္ခဿိင္၊ ပြဳိင္ဍဳင္က်ာ္ျမဟ္၊ ပြဳိင္ဍဳင္ ဘာအင္တအ္ မဒွ္တုဲ အပႜဲပြဳိင္ဍဳင္ တအ္ဂွ္ လဿဳိဟ္ကြာန္ကၜံကြာန္ ဒးဒုင္ဇီုကပိုက္ဘဲ ကဿဳိန္ ဍာ္ဏအ္မာန္ေဏာင္ဂွ္ ဓမံက္ထၞးလဝ္ ပႜဲလိက္ဒုင္စ႘ေရင္ ေကာ္ In the balance ၾတးပၱိတ္လဝ္ႏူ ဂေကာံသဿတ္မန္လ ညာတ္တဿိ ႏူသှာံ ၂၀၀၇ ေတံရ။
 
သၟာင္ႏူဂွ္ ပၜန္ စပ္ကႝုပေရင္ဇီုကပိုက္ ကဿဳိန္ဍာ္ဂမၜဳိင္ဝြံ ညးမမံင္တိုန္တဵဒဿံင္ လၸာ္လၱဴကဿဳိန္ဍာ္တအ္မၢး စိုပ္ကၜဳင္အခိင္ကသီု ဥတုၿဗဲမၢး ဒးဒုင္ဇီုကပိုက္ ပြဍာ္မေဇှာ္ ဒႝုလာ္တအ္တုဲ ပေရင္တုႝလြ႘စ ေလဝ္ ဒွ္ကၜဳင္ခက္သဿးဟြံက သီုကႝုဒွ္ကၜဳင္ ေအာန္တရာယ္ကုညးတအ္ရ။ ရဲညးမတိုန္ တဵဒဿံင္သၠဳတ္လၸာ္သဿဝ္ကဿဳိန္ဍာ္ ဗြဲေတဿင္တြဳႝ ရးမန္တအ္မၢး ဒးဒုင္ဇီုကပိုက္ပေရင္သဘာဝ မပၱံကႝုဍာ္ကွ္ဇတ္၊ တိရွ္ဝါဲလုီ၊ ခှဳင္ႏူၐ႘ေတံ ေဇြာဝ္ေစွ္ကၜဳင္မာန္တုဲ ခှဳင္တအ္ကာတ္ကၜဳင္ သဿးဟြံက တိမၛမှဳံမြဲဒၿမိပ္ ၐ႘သင္ေလာန္ေလဝ္ တႝုလြ႘စ မပၱံကႝုေၾသာံ၊ မၐဲ တှံမှဳံကႝုငၛဳဟ္မး တှဟ္ဟ္တအ္ဟြံဂြံရ။

သဿာမၛတအ္ ဒးဒုင္ဆႝု ကဗကၜဳင္ဘဲဒဏ္ဏံ ခ်ဳိတ္တ္ပၜဳိတ္တ္ေဏာင္ ဂွ္ ဟြံဒးတံင္ခယ်ရ။ ညးသဿာတမၛာ ညးသၸ ပဓါန္ကႝု ၾကဳင္ၐ႘တအ္ေလဝ္ ဟုိတ္ႏူဍာ္ခှဳင္ ေဇြာဝ္လုပ္ေစွ္ကၜဳင္ ပႜဲဒှာဲဍာ္ေဗၱက္တအ္ ဂၜဳိင္ကၜဳင္တုဲ ကမှဳံပႜဲဍာ္ပေတက္တအ္ ဒုင္ဘဲ ဍာ္ခှဳင္ဟြံမာန္တုဲ မဟကူကလၛဳႝလၛဳႝ တအ္ ေကၜံကၜက္အာမာန္ရ။  မၛးႏူဂွ္ပၜန္ တှံဆုမလုပ္ အေဝါင္သုင္ေစာဲဒဿံင္ ပႜဲဂဥဳဲဒဗ်သဿးဟြံက တှံဆုမှဳံကႝုငၛဳဟ္ ၿဂိဳပ္ဆုလဿဳမဍဳိပ္ဍဵဒဿံင္တအ္ ေလဝ္ တှးကွ္ေအဲျဇကၜဳင္တုဲ အနာဏအ္ ေကၜံကၜက္အာမာန္ကီုရ။ ဟိုတ္ႏူၐ႘ၾသင္ ေလာန္ဂွ္ သိုင္ပတိုန္ကဿဳိန္ေဇှာ္သြက္ၿခဳိင္ဍာ္တုဲ သြက္ဍာ္မတဿိဟ္ဆာဲတိတ္ႏူကဿဳိန္ဍာ္ဂွ္ ႏံြပဿိက္ကၜဳင္ကႝု ဂၜံင္ဍာ္တဿိသြက္ဍာ္ဂြံဟ႘ေဇြာဝ္ရ။ ဟိုတ္ဂွ္တုဲ ရဲညးမသၸသၨဳိင္ဒဿံင္အပႜဲေဒသတအ္ ဂမၜဳိင္ ပြမဒးဒုင္ဖ်ဳဲၿပံင္ဒှာဲ မြဲဒၿမိပ္ဂၜံင္ဍာ္ဂွ္ ဒွ္ကၜဳင္မာန္တုဲ တိမၛမဒးၐံက္ခါဲဏာမြဲဒၿမိပ္ဂွ္ ဟဿဲကႝုငၛဳဟ္ေလဲမြဲသာ္ အလႝုအသ႘တအ္ သီ ေကတ္တုဲ ေရင္တၜဳင္ေကၜာန္အာမာန္ရ။ ဆက္တုဲပၜန္ အစ႘အဇန္ကဿဳိန္ဍာ္ဏအ္ ဒွ္သိုင္ ကၜဳင္မၢး မြဲဒၿမိပ္ကဿဳိန္ဍာ္ဂွ္ အလႝုအသ႘ပှာန္ တအ္ ေဖ်ံကၜဳင္ဒပ္ပှာန္ ထၞးကၜဳင္ဟိုတ္ဖႝု သြက္ဂြံစႝုဒှာကဿဳိန္ဍာ္တုဲ သီတိညးဍဳင္ကြာန္တုဲ သိုင္ခှံပတိုန္ ဒပ္ပှာန္ေဍံရ။

ဟုိတ္ႏူပေရင္ဏံ တုဲ ဒပ္ပှာန္အလႝုအသ႘ပှာန္တအ္ ျပးဇးစိုပ္ ကၜဳင္ အပႜဲေဒသပ႙ုေဏာင္ဂွ္ ကဿဳိန္ဍာ္ဝင္ခှဳင္ ပႜဲကြာန္အေၐတ္ဂွ္ ထၞးဒဿံင္သက္သ႘ေပင္င္ရ။  သၟာင္ႏူဂွ္ပၜန္ ပြမဖံက္ပကဝ္အေခါင္အရာမှိဟ္ မပၱံကႝုစကာကေမၜာန္ နနဲအဓမၼ၊ ပြမၐုင္ တက္၊ ပလီုပလာ္ေကာန္သမၻာတအ္ေလဝ္ သိုက္သိုက္မံက္ကၜဳင္မာန္ရ။

ထံက္ရံင္ကႝုတင္ဇီုကပိုက္ဗြဲလၱဴ ေတံ ဂမၜဳိင္တုဲ ကဿဳိန္ဍာ္ဏအ္ဂွ္ ဒွ္ကဿဳိန္ဍာ္ဍဳႝဓ လိုက္ဘဝပ႙ုသဿးဟြံက သီုကႝုဖန္ပဒွ္ကႝု အႏၱရာယ္သြက္လမ်ဳီပ႙ုတအ္ရ။ တုဲပၜန္ ပဿတ္မတိတ္ကၜဳင္ႏူကဿဳိန္ဍာ္ဏအ္ မုေလဝ္ပ႙ု တအ္ဟြံဂြံဒုင္စသိုင္တုဲ ဆအလႝုပှာန္ကႝုညးတၜ ေဖ်ံတမ္ရုိဟ္တအ္ေဟင္ ဂုဏ္ဖႝုႏြံရ။ ေတာ္ရံင္ ကႝုလညာတ္ဏံဝြံတုဲ ညံင္ကဿဳိန္ဍာ္ဏအ္ ဟြံဂြံ ဒွ္ဂွ္ ပ႙ုတအ္ေဟင္ တာလ်ဳိင္ႏြံ ဒးတာဒှာအာ တုဲ ျဂပ္ရတ္ပ႙ုပတန္လဝ္ ဂၜဳိင္ကႝုသှာံတအ္ ညံင္ဟြံဂြံေဟာံၿဗဳီအာဂွ္ ပ႙ုတအ္ဒးမင္မြဲအာရ။ မြဲသာ္ပၜန္ကဿဳိန္ဍာ္ဂွ္ ယဝ္ခါရၿပံက္ေထာင္ အာမၢး ေဒသသၛိဌာန္ပ႙ုမတန္တဵဒဿံင္တအ္ဂွ္ ဟ႘ေဇြာဝ္ဗက္အာ ေဇဿာဝ္ဍာ္အိုတ္ရ။

တိုန္တဵကႝုဒဒွ္ဏံဝြံတုဲ ညံင္ကဿဳိန္ ဍာ္ဏံ ဟြံဂြံဒွ္သိုင္၊ အစ႘အဇန္အလႝုပှာန္ကႝု တၜတမ္ရုိဟ္သဿာပေရင္ပိုန္ျဒပ္တအ္ ေဖ်ံလဝ္ ညံင္ဟြံဒွ္သတန္ ဂြံလီုလာ္အာဂွ္ ပ႙ုတအ္ ဒးဂၜာဲဂၜံင္ ဂၜာဲနဲကဲတုဲ ညံင္ေသၢာံေပါဲဗၱဳိက္ အေခါင္အရာပ႙ုဗဒွ္ရ။
ပႜဲေပါဲဗၱဳိက္အေခါင္ အရာပ႙ုဏအ္ ဗီုလႝုဂြံေကၜာန္အာေရာဂွ္ ဒွ္သၨဳိင္ကၜာအိုတ္ ညးတအ္ကႝုညးတအ္ ဒးဂၜာဲသြဟ္ ဒးခ်ဴလးေဖ်ံဗ်ဴဟာ စပ္ကႝုပေရင္ ခ်႘ဒရာင္ညးတအ္ရ။

အခိင္ကာလလးဂၜံင္ ပေရင္ခ်႘ဒရာင္ ေပါဲဗၱဳိက္အေခါင္သြက္ပ႙ုမၢး တုဲကၜာအိုတ္ညးတအ္ ေထက္ကႝုဒးေကၜာန္ဂွ္ ညံင္ေသၢာံပံက္ပတိုန္ ဂေကာံသဿာဗၛ ပစှး သဿာဗၛမှဳံပႜဲေဒသတအ္တုဲ ႏူဂွ္မြဲကဆံင္ ညး တအ္ကႝုညးတအ္ ညံင္ေသၢာံဆဝ္မၛဳဟ္အာ ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ မှိဟ္ညးတအ္ ညံင္ေသၢာံ တီတင္ဇီုကပိုက္စပ္ကႝု ပေရင္ကဿဳိန္ဍာ္ၐ႘ၾသင္ ေလာန္မဒွ္ရ။ တုဲပၜန္နကႝုညးတအ္ ပံင္ေတာဲ ကႝု ဂေကာံသဿတ္မန္လာညာတ္တဿိကီုဒွ္ ဂေကာံမခ်႘ဒရာင္ဒဿံင္ပေရင္သဘာဝ မပၱံကႝု ဂေကာံရံင္စံင္ၐ႘ၾသင္ေလာန္ (Saleewn Watch)Burma River Network ဂေကာံလၸာ္မၛးဂမၜဳိင္တုဲ ဒွ္ကၜဳင္အထံက္ပင္ သြက္ပေရင္ခ်႘ဒရာင္ညးတအ္ရ။

သၟာင္ႏူဂွ္ပၜန္ ပေရင္ထၞလၻာ္ႏဴေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္တအ္ ဂြံကလိဂြံမာန္ဂွ္ ညးတအ္ဒးဓမံက္ထၞး ပေရင္ဒုင္စသိုင္ညးတအ္စပ္ကႝု သိုင္ပတိုန္ ကဿဳိန္ဍာ္ဏံ  ကုေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိကီုဒွ္၊ ေဗာ္ဒ႘မဝ္ ကေရၿဇ႘ေကာန္ဂကူမန္ကီုဒွ္၊ ေဗာ္ပေရင္ ဍဳင္ကြာန္ဂမၜဳိင္တအ္ ညံင္ညးတအ္ေသၢာံ ေစွ္ထံက္ဂလာန္အာ သြက္ပေရင္ခ်႘ဒရာင္ပ႙ုဂွ္ ပ႙ုတအ္ဒးပံင္ေတာဲကုညးတအ္ ဒးပတိုန္အာ လညာတ္ဏအ္ ကုညးတအ္ရ။ အခိင္ကလ ျဇဟတ္ဂေကာံ ညးတအ္ ေဇှာ္ေမာဝ္ကၜဳင္ မှိဟ္ထံက္ဂလာန္ လၱဴလညာတ္ညးတအ္ ဂၜဳိင္ကၜဳင္မၢး နကႝုညးတအ္ ခ်ဴပတိုန္လိက္ကု အလႝုပှာန္ ညံင္ေသၢာံရုပ္သီေထာံ စပ္ကႝုအစ႘ အဇန္သိုင္ပတိုန္ ကဿဳိန္ေလဝ္ဂြံမာန္ရ။ ၎ ဏအ္ဂွ္ ဒွ္နဲကဲပေရင္ကေမၜာန္မြဲတုဲ နဲကဲ တှဟ္ဟ္ေလဝ္ နကႝုညးတအ္ခ်ပ္ဇန္ေကတ္ မာန္ဖအိုတ္ရ။

ကေလင္ရံင္ေကတ္နကႝုပေရင္က ေမၜာန္ဗုီျပင္ေစွ္ေစွ္မၢး ေပါဲဗၱဳိက္ဏအ္ဂွ္ ဒွ္ေပါဲဗၱဳိက္အာတ္ မိက္အေခါင္အရာညး တအ္တုဲ ညးတအ္ေဟင္ ပႝုတုဲဒးစြံအရုီ ဒးေကၜာန္သၸလြ႘ပရာအာရ။ ယဝ္ညးတအ္ ေထင္ေကတ္ၐ႘ၾသင္ေလာန္ဂွ္ ဒွ္လမ်ဳီညး တအ္ေဏာင္၊ ဒွ္ညးမှဳံကႝုတၜဂုဏ္သြက္ဘဝ ညးတအ္ေဏာင္မၢးေတွ္ ညးတအ္ေလဝ္ တာလ်ဳိင္ႏြံ သြက္ဂြံမင္မြဲအာ ၐ႘ၾသင္ေလာန္မ ဒွ္ရ။