ေပှာ၀္ကုႝလေတင္ဂကူပိသာ္ ဟုီကၜဳင္လ၀္ဗြဲလၲဴေတံဂွ္ ပႜဲကုႝက႑ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂွ္ ပဿိက္ကိစၥေဇှာ္ဗြဲေလာန္ ၊ ကိစၥေဇှာ္အုိတ္ေလ၀္ဟုီစဂြံရ။ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂွ္ယ၀္ရေပၲာံကုႝ ခႏၶကာယမှိဟ္ပု႙မၢး တုပ္တဵညံင္ရဵလပၚကႜဳိပ္ရ။ ဒကုတ္လၸာ္ဗုင္ဂှဵဂွ္တုပ္ကုႝ ပေရင္ပုိန္ျဒပ္တုဲ လၸာ္တဲဇုိင္တအ္ဂွ္ တုပ္ကုႝဒကုတ္ေသၢာံ ခ်႘ဒရာင္ ေကၜာန္ေကင္ကာစုႝဒှာအာဇကုဇကုေရာင္။ ဇကုကာယမှိဟ္ပု႙ေသၢာံခ်႘ဒရာင္ကေလွ္ ဒဿံင္ဂွ္ကၜဳင္ႏူလေတင္အာရုီ၊ ေကၜင္ကႜဟ္ပႜဲကႜိဳပ္ဂွ္ရ။ ကႜဳိပ္ဟြံေကၜာန္ကေမၜာန္မၢးဒကုတ္ ဇကုမှိဟ္တှဟ္ဟ္တအ္ဂွ္ဒွ္သဿးသဿး ေရာင္။ ညံင္ရဵသာ္ဂွ္ကုီဂကူမြဲမြဲေသၢာံတန္တဵအာ၊ ခ်႘ဒရာင္အာ၊ ေသၢာံေဇှာ္ေမာ၀္တဵတက္အာမာန္ဂွ္ ခန္က႑ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂွ္ ဒွ္အဓိကရ။ ဂကူႏြံကုႝအလုႝအသ႘ (သဿိင္) ႏြံကုႝဍဳင္သုီဖအုိတ္ဂွ္ ေကၜာန္ဒဿံင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္၊ ခ်႘ဒရာင္ဒဿံင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ဗုီညးကုႝညးသုီဖအုိတ္ရ။ ဂကူဟြံမြဲကုႝသဿိင္ဇကု ဟြံမြဲကုႝဍဳင္ဏီတအ္ေလ၀္ ဂကူညံင္ေသၢာံတန္တဵအာမာန္၊ ညံင္ေသၢာံဗၜးၐး၊ ညံင္ေသၢာံႏြံအာဍဳင္ဇကု၊ သဿိင္ဇကုဂွ္ ဂစာန္ဒဿံင္အုိတ္ရ။ ပႜဲဒှာဲ ဏံအဓိပၸါယ္မအေရ၀္(ေဝါဟာရ) ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ပႜဲအဘိဓါန္အံက္သဝွတ္(Oxtard) ပံက္ဟုီလ၀္ဂွ္ “ပေရင္ဍဳင္ကြာန္မၢးဂွ္ ပေရင္ခ်႘ဒရာင္ေဆင္စပ္ကုႝေကတ္အဝုႝတုဲ စကာအဝုႝပႜဲပေရင္ညးဍဳင္ကြာန္ပၜန္”ရ။ သာ္ဂွ္ ရဂကူပု႙ေသၢာံဂြံအဝုႝပေရင္ဍဳင္ကြာန္ေသၢာံဖန္ဖက္ ပေရင္ဂကူဇကုမာန္ဂွ္ မၵးခ်႘ဒရာင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္  မၵးေကၜာန္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂၜဳိင္င္ေရာင္။ ဂကူမြဲမြဲယ၀္ရသမၲီဂကူသမၲီပေရင္ဍဳင္ကြာန္ သ၀္ဍဳိန္လ်ဒဿံင္မၢး ဒးအလီကုႝဂကူ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္သၜဳင္ႏူဇကုဂွ္ဒွ္မာန္ေရာင္။ ဒးဒုင္ညးပၜီဏာဇကုမာန္ေရာင္။

ဟုုိတ္ဂွ္ရ နာဲဖုႝဇ်ဳႝ(မြန္ဖုိးခ်ဳိ) ကႜဳိပ္သၠဳိပ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂကူပု႙ ညးမပံက္ကၜဳင္ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ကၜာ အုိတ္ပႜဲသှာံ (၁၉၄၈) ေတံဟုီလ၀္ပႜဲနိဒါန္သၨဳိင္ေသှာ၀္ဂေကာံညးဂွ္ “ဂကူမန္တအ္ေကာံေကာံကလုိအ္ကလုိအ္ ည႘ည႘သာသာေကၜာန္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ေထက္ဒဿံင္ဖုိဟ္ ဒဿါႏူဟြံေကၜာန္ကၜဳင္ဂွ္ရ။ ယဿဳ “မန္”တှိမ္ဗၜဳိက္မံင္ရ။ မြဲအဆက္ဓ၀္ဂွ္ ဂကူမန္ေလ၀္ ဂတမတ္ေဟင္ေအာန္ေစွ္သုိက္က္ ေကၜံကၜက္အုိတ္အာမံင္သုိက္က္ရ။ ဂကူဟြံသၸဂရု ဟြံသၸတီကုႝ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂွ္ဒွ္ ဂကူခ်ဳိတ္တ္ေဏာင္။ ဂ်ဳိင္တဵအာဟြံမာန္ရ။ ေကၜာန္ပေရင္ဍဳင္ ကြာန္ဂွ္ ေသၢာံဒးဒညဒးေဖက္ဟြံေသင္။ မူဟုိတ္ေရာဟုီမၢး သြက္ဂကူဇကုဍဳင္ဇကု ေသၢာံခုိဟ္ဆာဲေဇှာ္ေမာ၀္ တဵတက္အာရေရာင္။ နဲသာ္ဏအ္ေဟင္ေရင္တၜဳင္ စုိပ္တရဵမာန္ရ” အခိင္ေတံညးတင္လ၀္ယဿဳေဗာ္ညးဂွ္ “ဂေကာံေဗာ္သြးေကာန္ဂကူမန္”တုဲနကုႝဘာသာဗဿာမၢး “မြန္တုိင္းရင္းသားအစည္းအရုံး”မန္တာင္ေယ်န္သာ အသ႘အယ်ဳင္ရ။

ရန္ကုႝခ်႘ဒရာင္ပၲ၀္ကိႜဳပ္ကုႝပေရင္သၜးၐး ဍဳင္ဗဿာဂးတုဲ လုပ္ေပါဲဗတုိက္ကုႝအဂၤလိက္ ကေရာံဗဿာမြဲစြံဂွ္ရ၊ ပံင္မံင္ပႜဲဂေကာံပံင္ေကာံ ဖဆပလ ရ။ ဍဳင္ဗဿာၾကပ္ကုႝဂြံပေရင္သၜးၐး ပႜဲသှာံ(၁၉၄၇) ဂွ္ေကၜာန္ဗဒွ္ေပါဲရုဲမာဲ ေသၢာံပံက္ပၲဳိန္ပါလ႘မာန္ ေသၢာံတံင္ဓဇက္သၨဳိင္ေသှာ၀္ဥပေဒအုပ္ဓုပ္ဍဳင္ရ။ ကာလဂွ္နကုႝဂေကာံေဗာ္သြးေကာန္ ဂကူမန္ အာတ္မိက္တုိန္ ေသၢာံေကၜာန္ကုႝစရင္လဿိဟ္မာဲဂကူမန္ ကုီ ပႜဲေဒသမန္အမာတ္ဂကူမန္ တှဟ္ျခာကုီ တအ္ဂွ္ ကႜဳိပ္သၠဳိပ္ဗဿာတအ္ ဟြံတုပ္စုိတ္ရ။ ဟုိတ္ဂွ္ရ ဂေကာံေဗာ္သြးေကာန္ဂကူမန္ ဟြံလုပ္ဒုင္ရုဲမာဲ ဗၠပ္ဗေဗင္ တုဲ ႏုက္တိတ္ႏူဂေကာံပံင္ေကာံဖဆပလဂွ္ရ။

နကုႝဂေကာံေဗာ္သြးဂကူမန္ ဟြံဒုင္လုပ္ရုဲမာဲမၢး ပႜဲပါလ႘မာန္ မဒွ္တုိန္ဂတဏအ္ဂွ္ အမာတ္သြက္ဂကူမန္ (ညးစှးသြက္ဂကူမန္) မြဲေလ၀္ဟြံေရာင္။ သာ္ဂွ္ရနာဲဗေလြန္ (လက္ကရဵဏံညးမဒွ္ကၜဳင္ဥကၠဌေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ) သၸကႜဳိပ္တုဲနကုႝပူဂုႝ ကေသံကဿ၀္ဂြံမှိဟ္ၾတဵတၜလုပ္ဒုင္ရုဲမာဲရ။ ခရုိင္သဓုီသၜဳင္က်ာ ၂-တၜ။ ခရုိင္က်ာ္ခမ႘လၸာ္ပ လုိတ္၂-တၜ၊ ဗဿံက္၂-တၜ၊ မဒွ္ရ။ ပႜဲကာလဂွ္အာယုက္ပေရင္ခ်႘ဒရာင္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂကူမန္ ဆဂြံစပၲံတုဲ ပႜဲဂကူ ပု႙ေလ၀္ သမၲီပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂကူဟြံကၜဳိဟ္ခၜင္ ေကြံေကြံဏီကုီ။ ဂေကာံေဗာ္သြးေကာန္ဂကူမန္ သၢဳတ္သြာတ္ ဗၠပ္ဗေဗင္ ဟြံဒုင္လုပ္ရုဲမာဲတုဲ ေစွ္လ၀္ပေရင္စန္ဒက္အၾကာညးဍဳင္ကြာန္ဂကူမန္ လၸစုတ္မာဲအုိတ္ညိဂွ္ကုီ၊ အသိင္အလုိန္ဖဆပလ အေဃာေဇှာ္ အေဃာထတ္ဒဿံင္ကုီတုဲ ညးမလုပ္ျပဳိင္ရုဲမာဲ သြက္ဂကူမန္တအ္မြဲတၜ ေလ၀္ ဟြံဂြံဇှးဟြံဂြံဒွ္အမာတ္ရ။

ၐုိန္ဂွ္ေလ၀္ပေရင္ခ်႘ဒရာင္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂကူမန္ဂွ္ ဂြံတုိန္အသိင္တုဲ သြက္ဂြံဆက္လုပ္အာေပါဲဗ တုိက္ကုႝဗဿာဂွ္ နာဲဗေလြန္ သၸကႜဳိပ္တုဲပတန္ဗဒွ္ပၲဳိန္ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ “ေဗာ္မန္သၜးၐး(မြန္လြတ္လပ္ေရးအဖြဲ႕) မြဲပၜန္ရ။ လက္ၾကဵဏအ္ပေရင္တုပ္သဿဟ္ႏြံဂွ္ ေသၢာံပံင္ေကၜာန္ရင္သၠအ္ဂြံဒွ္ျဇဟတ္မြဲ ဂးတုဲ ဂေကာံေဗာ္သြး ေကာန္ဂကူမန္ ကုႝေဗာ္မန္သၜးၐးတအ္ ပံင္ပေကာံဒုင္ယဿဳ ေဗာ္သၠဳိပ္ေကင္ကာဂကူမန္ (မြန္လူမ်ဳိးေရးရာအဖြဲ႕ ခ်ဳပ္) ပၜန္ရ။ ေဗာ္သၠဳိပ္ေကင္ကာဂကူမန္ပၜန္ေလ၀္ ဂေကာံပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ဂကူဘ၀တုပ္လုပ္ေပါဲဗတုိက္ကုႝ အလုႝအသ႘ဖဆပလဗဿာ ဂေကာံဂကူကေရင္(ေကအန္ယူ)ဂွ္ သၸမိတ္တုဲပံင္ေတာဲခ်႘ဒရာင္ ကၜဳင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ရ။ ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂကူမန္ပု႙ ႏူကုႝစပၲဳိန္ေဗာ္စခ်႘ဒရာင္ ကၜဳင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ သြက္ဂကူသၜးသၜးၐးၐးဂြံဗှတ္ ၐါသှာံဘာ္ဓ၀္ဂ္ွကဆံင္ထၐးဆႏၵအာတ္မိက္တုိန္ အေခါင္ဂကူေဇှာ္ကုႝျဇဟတ္ဒွ္ကၜဳင္ရ။ အလုႝအသ႘ဖဆပလ ဗဿာဟြံေသာင္ကလးျပဒၵညာပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂကူမန္ -ကေရင္တုဲနကုႝအဝုႝႏြံပႜဲတဲစကာတင္ဒုဟ္ ရပ္တိင္စုတ္ဆုက္(ထံင္) ညးအာဂတကႜဳိပ္သၠဳိပ္တအ္ကုီ၊ ဒးဒုင္ကၜတ္ပန္ကုႝလြဟ္ဒလုက္ကုီ၊ဒုက္ပရာန္ပ်ဲပ်ာံ သၢံင္ခ်႘ဒရာင္ဒဿံင္ကတုိင္ကတုိင္ တဿဟ္ဟ္တအ္ဂွ္ကုီတုဲ ပႜဲသှာံ (၁၉၄၈)ဂွ္ဂကူမန္ပု႙ ပါဲဟြံဗၜးမၵးတိတ္ျဂဳိပ္ မၵးရပ္လြဟ္ တ၀္ေစှဟ္လုပ္ကၜဳင္ေပါဲဗတုိက္ရ။ ပြိဳင္ကာလရဲမန္တိတ္ျဂဳိပ္ခ်႘ဒရာင္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္လုပ္ဒဿံင္ေပါဲ ဗတိုက္နကုႝလြဟ္ႏူကုႝသှာံ (၁၉၄၈)ဂိတုထပွ္ဒုႝစုိပ္ (၁၉၅၈) ဂိတုထပွ္)ပိြဳင္စွ္သှာံဂွ္ကုႝ အခိင္လုက္စုက္ကုႝညး ဍဳင္ကြာန္မန္ေသၢာံကုႝပညာ သၜဳင္ပတုိန္လညာတ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ပေရင္ဂကူတအ္ဂွ္ ဟြံမာန္ကၜဳင္ရ၊ ပႜဲဗိြဳင္ ေသှာ၀္အလုႝအသ႘ေလ၀္  ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ သြက္ဂကူမန္ဇကု ထပ္ပံက္တုဲ ဆက္ခ်႘ဒရာင္အာ၊ လုပ္ျပဳိင္ရုဲ မာဲ ေကတ္ဒှာဲ ေကတ္ညးစှးအမာတ္သြက္ ဂကူေလ၀္ဟြံမြဲကၜဳင္။ ပႜဲပိြဳင္စွ္သှာံဂွ္ ညးဍဳင္ကြာန္ဂကူမန္ပု႙ မၵးကလင္ဒဿံင္ဓ၀္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ႏူဂေကာံ-ေဗာ္ဗဿာ-ဖဆပလ၊ပမညတ၊ဗတလစ၊ စတံတအ္ဂွ္ရ။ ပိြဳင္စွ္သှာံ ရမ်ာင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္မန္ သၛိတ္ျဇအာပႜဲအၾကာညးဍဳင္ကြာန္ဌာန္ေဒသမန္ဂမၜဳိင္ဂွ္ ဒးဂိဒးဂေဟာံေကြံေကြံရ။ သမၲီပေရင္ဍဳင္ကြာန္ပႜဲညးပႜဲညးဍဳင္ကြာန္ပု႙ လဇုဲထုဲထံင္အာဗြဲမဂၜဳိင္ရ။

ပႜဲသှာံ (၁၉၅၈) လေဒါ၀္သှာံဂွ္ေဗာ္ပၜန္ဂတးရပ္လြဟ္ ေဗာ္ပၜတရဵညးဍဳင္မန္ သၜာဲလြဟ္ကုႝဒ႘မ၀္ကေရျဇ႘ (ဝါ) ေဖ်ံလြဟ္ကုႝအလုႝအသ႘တုဲ ကေလင္ပံက္ပတုိန္ေဗာ္ ပႜဲဗြိဳင္ေသှာ၀္ မၵးကေလင္ေကတ္အသိင္ ပေရင္ဍဳင္ ကြာန္ဂကူ အၾကာမဟာဇန္သြက္ဂြံလုပ္အာေပါဲဗတုိက္ အာတ္မိက္အေခါင္ဂကူ နဲကဲေၾတံ ကၜာဟြံဂြံတိတ္ျဂဳိပ္ ရပ္လြဟ္ေတံပၜန္ရ။ ပႜဲအခိင္ဂ္ွဂေကာံဗဿာေဇှာ္ ဖဆပလ ထကးဒွ္ဒဿံင္ၐါလြးတုဲ နကုႝလၸာ္သၠဳိပ္၀န္ေဇှာ္ဥဳဏုပံက္ ဟုီလ၀္ “ယဝ္ရညးဍဳင္ကြာန္မန္တအ္ ႏြံပဿိက္ကုႝတြဳႝရးဍဳင္မန္ ဆႏၵသၠာတ္ျမဟ္ေဇှာ္တဵမၢး ကုႝတြဳႝရးဍဳင္မန ္ ေဏာင္” ရ။ အတုိင္ဂွ္ရေဗာ္ပၜတရဵညးဍဳင္မန္ နာဲအုိင္ေထာန္မအာကႜဳိပ္ဂွ္ ဂစာန္ခ်႘ဒရာင္ပံက္ဘာ ပၠတ္ေပၠင္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ၊လိ႘ြၐံက္ပၲိတ္ဇုတ္ဂရံက္ေဗာ္ေကဒါ(Party Cadre) ေစွ္ပေရင္စန္ဒက္အၾကာညးဍဳင္ကြာန္ ဂၜဳိင္င္တုဲ ပႜဲသှာံ(၁၉၆၀) ဂွ္လုပ္ျပဳိင္ရုဲမာဲရ။ နကုႝပႜဲအဝုႝအလုႝအသ႘သဿိင္ ဒ႘မ၀္ကေရျဇ႘တုဲ သၜးသၜးၐးၐး ဂြံအာကၜဳင္ ဂြံတြဳႝဓ၀္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂွ္ရ၊ ဂကူမန္ပု႙တဿးဇးတုိန္ပေရင္ဂကူ တဿာဂလုိင္ရ။ ပႜဲေပါဲရုဲမာဲအမာတ္ကၜတ္ထ၀္သဿ၀္ (Lower House)ဂွ္နကုႝဂေကာံပံင္ေကာံည႘သာညးဍဳင္မန္ (မြန္ျပည္သူ႕ညီညြတ္ေရးတပ္ေပါင္းစု) ပၜဳပ္မှိဟ္စှး ေလဿာ၀္အမာတ္ဗိြဳင္ဆႏၵမာဲ(၉)ရ။ ဗြိဳင္ဆႏၵမာဲတအ္ဂွ္ ဍဳင္ပံင္၊ဍဳင္ၐါသြာင္(တၠအ္ခဿိင္) ဍဳင္မတ္မလုီ ၊ဍဳင္ဘာသင္ (သၜဳင္က်ာ) ဍဳင္က်ာ္ျမဟ္၊ဍဳင္မုဟ္ဍဳင္၊ ဍဳင္က်ာေအင္(လွာဲဒကွ္) ဍဳင္က်ာ္ခမ႘ဍဳင္ေရ၀္တအ္မဒွ္ရ။ ပုိတ္တ္သၠဳတ္ တ္ဂြံဇှးပိဒှာဲ (မုဟ္ဍဳင္၊က်ာ္ခမ႘၊ ေရ၀္) တုဲ ဒှာဲလၛဳႝတအ္ဂွ္က်ဍာံကုီေလ၀္ လၛဳႝပၜန္နဲလဲဟြံတပ္တး ႏြံတုဲမၵးက်အာ ေလ၀္ႏြံဂွ္လၛတ္ဂြံရ။

ေပါဲရုဲမာဲသှာံ (၁၉၆၀) ဂွ္နကုႝေဗာ္ဒုင္စှး ဂကူမန္ဂြံမှိဟ္စှးကၜတ္ထ၀္ (အမာတ္) သြက္ဂကူပိတၜဓ၀္ကၜာ ေလ၀္ ညးဍဳင္ကြာန္မဇမန္ (မန္ေလပ္အေရ၀္မန္ ကုီ ဟြံေလပ္ကုီ )တအ္ ငၛဳဟ္ကၜးဂၜဳိင္တုိန္ ၊ ျဇဟတ္ထတ္ တုိန္ဗြဲမေလာန္ လုပ္ထၐးတုိန္ဆႏၵအာတ္မိက္တုိန္တြဳႝရးဍဳင္မန္ ည႘ည႘သဿဟ္ဟ္ ျဗဳတမႛ၀္ဒွ္တုိန္အရာ ကိစၥေဇှာ္ ကုႝအလုႝအသ႘ ဥဳဏုရ။ ဂေကာံပေရင္ဍဳင္ကြာန္ေကာန္ဍဳင္အရင္တှဟ္ဟ္ (ရေခင္၊ေခ်င္၊ကေခ်င္၊ေသံ၊ကေရင္ ဍာဲ၊ ကယ်ာ၊ကေရင္၊တအ္ေလ၀္ ည႘သာဒွ္မြဲကသပ္ ၊ မြဲဂှန္ ရုီဗင္ကုႝျဇဟတ္၊လုပ္ကၜဳင္ေပါဲဗတုိက္ အေခါင္ဂကူ မြဲစြံရ။ ဂေကာံပေရင္ဍဳင္ကြာန္ မၛးႏူဗဿာ၊ဂေကာံေကာန္ဍဳင္အရင္(၇)ဂကူတအ္ ည႘သာသဿဟ္န္တုဲ လုပ္ေပါဲဗ တုိက္ကုႝအလုႝအသ႘ဥဳဏု ထံက္ဂလာန္သြက္ဂြံဖန္ဗဒွ္ ကုႝတြဳႝရးဍဳင္မန္ ရေခင္တအ္ သဿးဟြံက လုပ္ေပါဲဗတုိက္ သြက္ဂြံပေလ၀္ ေသှာ၀္သဇိုင္ပေရင္အုပ္ဓုပ္ဍဳင္ သြက္ဂြံဖန္ဗဒွ္ဍဳင္ပံင္ေကာံေဇတ္တ္ (ေဝွတ္ဒရဵ)အုိတ္ရ။ ကာလဂွ္ ရဲမဟာဗဿာတအ္ သပျဇဟတ္ကုႝလြဟ္တုဲ သၠဳိပ္ပှာန္ေဇှာ္ ေနေ၀န္သၸကႜဳိပ္ ပှာန္တအ္သ႘ေထာံအဝုႝ အလုႝအသ႘ ပႜဲသှာံ (၁၉၆၂) ဂိတုမာတ္ခ်္ -၂ ဂွ္ရ။