“မှိဟ္ျဗဵမန္ကၜာေတံ ၐွ္ေသၜာတ္ပတိတ္ေသှက္၊ ဇုက္ကဿက္ကအ္ မဂြါ၊ လကံက္တဲ သြက္ဂြံ႐ုီဗင္ကုႝဒါန္ထံက္ပင္ ပၜန္ဂတးမန္သဿးဟြံကဏီ သုီဒါတ္ထၞးကုႝဗုင္ညးတံ ဒဒွ္ရညးတံ ၐံင္ပတိတ္ကုႝေကာန္ပှာန္မန္သြက္ဂြံေကၜာန္ ပၜန္ဂ တးဒုင္ခ်ဳိတ္ဂမၜဳိင္ ဗြဲမဂၜဳိင္မာန္”ေရာင္ဂွ္ နာဲတိႆ မဒွ္ေကာန္ပှာန္ေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿေၾတံ ဟုီသၢးဏာ ပႜဲတၛဲပၜန္ ဂတးမန္သှာံ ၆၃ဝါဂွ္ရ။ နာဲတိႆဂွ္ ေကင္ဒွ္လဝ္ေကာန္ပှာန္ေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿ သုီေကင္ေကတ္ကၜဳင္လဝ္တာ လ်ဳိင္အစာ ဘာပှာန္ကုီေရာင္ဂွ္ ညးလ်ဳိင္သဘင္ကှာတၛဲပၜန္ဂတး နာဲမဂၢါမန္ ဟုီဆက္ဏာမိတ္ရ။ တၛဲပၜန္ဂတးမန္ဂွ္ ညးတံေကၜာန္ဗဒွ္ဏာပဲႜတၛဲအဒိုတ္တုဲကၜဳင္ဝြံရ။

“ပု႙ပေတွ္မိှဟ္ၾတံဳၾတဳံမြဲဓဝ္ဟြံဂြံ၊ မှိဟ္ၾတံဳမြဲဓဝ္ ေကတ္တာလ်ဳိင္ေကၜာန္ပၜန္ဂတးဂြံဗၜးၐးဟြံေသင္၊ မိှဟ္ျဗဵပု႙ေလဝ္ ဒးေကၜာန္၊ မိှဟ္ၾတံဳမြဲေဒၜင္ မှိဟ္ျဗဵမြဲဣဝုႝ၊ ေဍံအာေဝင္ေဖဝ္၊ သုင္အရက္ေတွ္ လၸကုႝအေခါင္ ေဍံေကၜာန္ သြက္ဂ ေကာံသြက္ဂကူရေတွ္ ဇကုဒးဗိုင္ေကတ္တာလ်ဳိင္” မိပကဵ မဒွ္ဥကၠဌ ဂေကာံမိှဟ္ျဗဵမန္ ပႜဲဝွတ္ဝိင္၊ ရးေအန္ ဒ႘ယ်ာ၊ ကဿိန္ဍဳင္အေမရိကာန္ ဟုီလေလာင္ပတိတ္ဏာ ပဲႜတၛဲပၜန္ဂတး သုီစိုတ္သုီစ႐ိုတ္ရ။

ေကာန္ဂကူမန္ မစိုပ္ကဿိန္ဍဳင္အေမရိကာန္တံ ၐိုန္ရညးတံစိုပ္ဍဳင္ပလုိတ္သှာံမလံလကာဖာကုီေလဝ္ စိုတ္ဓါတ္ ပၜန္ဂတးသြက္ဗၜးၐးေကာန္ဂကူမန္ဂွ္ ေပင္ကဿဳိဟ္ဒဿံင္ဖိုဟ္ဂွ္ ဂြံလၛတ္ေကတ္ရ။ “ တၛဲပၜန္ဂတးေတွ္ ဒးႏံြကုႝပုင္ဂြ႘ ၐိုတ္ယးသှာံညံင္ဂြံဒွ္ကုႝပုင္ဂြ႘” ဂလာန္ဝြံ နာဲထဝ္အံင္ မဒွ္အစာဂဥဳဲေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿေၾတံ ဟုီေျမာ္ဏာဂလာန္ ပံက္ၾသဳိဟ္ညး ပႜဲတၛဲေတဿင္တၛဲပရဲဂွ္ကုီရ။ တၛဲပၜန္ဂတးမန္ဂွ္ ဒးႏံြကုႝပုင္ဂြ႘ဂွ္ ဒဿာနဴကႜဳိပ္သကုိပ္ ပၜန္ဂတး မန္ကၜာေတံ တိတ္ျဂဳိပ္ပၜန္ဂတးကၜဳင္ နကုႝပုင္ဂြ႘ဂွ္ေရာင္။ “ပု႙စိုပ္ဍဳင္မၛးဂွ္ ဂြံရပ္လြဟ္ဂွ္ဒွ္ဟြံမာန္ ထံက္ပင္ ရဒွ္မာန္”ေရာင္ဂွ္ေလဝ္ ညးဟုီရ။

 သြက္ဂြံကေလင္ကလိဂြံဍဳင္မန္မက်ေဟာံျဗံလဝ္ နဴသကၠရာဇ္ ၁၁၁၉ သကၠရာဇ္ခေရတ္ ၁၇၅၇ ေတံဂွ္၊ ၾကဵနဴ ပှာန္ဂၜးကဝ္အလန္ဒုတိယတုဲဂွ္ အာတ္ဍဳင္မန္ကလိဂြံဟြံမာန္တီတုဲဂွ္ သဿတ္ကႜဳိပ္သကိုပ္မန္ကၜာေတံ နာဲပါန္တာတံ ကႜဳိက္ပ္တုဲ သုီမသကၠဳလြဟ္ လုပ္ဗတိုက္တဝ္ေစှဟ္ကၜဳင္ ဒပ္ဗၜာဲသဿိင္ပႜဲ ကြာန္ထဝ္ပၜင္တုဲ  ကလိဂြံလြဟ္ နဴတဲသှတုဲ ဗြဲၾကဵဝြံ စိုတ္ပၜန္ဂတးမန္ ဟးတိတ္နဴဂၜမ္ၾသဳိဟ္တုဲ လုပ္သီဗဒိုပ္ဗၜာဲသိဿင္ဗဿာ မမှဳံပႜဲကြာန္တှဟ္ဟ္ဂမၜဳိင္ မြဲတုဲမြဲတုဲ ဒက္ပတန္ကၜဳင္ပၜန္ဂတးမန္ေခတ္တိဿ ပႜဲၾကဵနဴေအန္ဂလိက္အုပ္ဓုပ္ပကင္ရင္ဍဳင္ရ။

အကာဲအရာပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ပႜဲပစၥဳပၸန္ ပႜဲဍဳင္ပု႙ဂွ္ သြက္ဂြံကလိဂြံအေခါင္ဗၜးၐးေကာန္ဂကူမန္ဂွ္ ဂၜံင္တရဵရပ္ လြဟ္ပၜန္ဂတးဂွ္ ဒွ္ဒဿံင္အဓိကဖိုဟ္ဂွ္တုဲ အိုတ္ေကာန္ဂကူမန္တံ ညံင္ဂြံသၜဳင္ပတိုန္အသိင္ပၜန္ဂတးမန္ ညံင္ဂြံပခိုင္ပ တိုန္ျဇဟတ္ပၜန္ဂတးမန္ဂွ္ေလဝ္ လိက္လေလာင္ၾတး တၛဲပၜန္ဂတးသှာံဏံ ခ်ဴဗဿံက္လဝ္ဂွ္ ဂြံဆုႝေကတ္ရ။

ဟိုတ္နဴအလုႝအသ႘ပှာန္ဗဿာတံ တးပဲါဒဿံင္ ဟြံကုႝအေခါင္အရာ ကုႝေကာန္ဂကူဂမၜဳိင္ဖိုဟ္ဂွ္တုဲ ဒုႝကုႝအေခါင္အရာ ေကာန္ဂကူ မစိုပ္ပႜဲသေကံတဲ ေကာန္ဂကူမန္ေတံဂွ္ ဒပ္ပှာန္ဗၜးၐးေကာန္ဂကူမန္ (ဝါ)ပၜန္ဂတး ရပ္လြဟ္ေကာန္ဂ ကူမန္ဂွ္ ဒးႏံြတန္တဵေရာင္ဂွ္ေလဝ္ လိက္လေလာင္ဆဝ္ပၛဳဟ္ဂွ္ ဆဝ္ပၛဳဟ္လဝ္ကုီရ။

ပၜန္ဂတးရပ္လြဟ္ ဓဝ္ဍာံ ပု႙ေကာန္ဂကူတံ ေကၜာန္ကၜဳင္ဒဿံင္ နဴကုႝသကၠရာဇ္၁၉၄၈ေတံဂွ္ လဿဳဟ္မၢး ေပင္အာ လဿိဟ္(၆၃)သှာံဂွ္တုဲ ပႜဲအပႜဲသှာံမပၜန္ဂတးမံင္တံဂွ္ ကႜဳိပ္သကိုပ္ပၜန္ဂတးမန္ ေကုာံ ေကာန္သဂံင္ မမှံဳကုႝသတၲိတံ ဒုင္ခ်ဳိတ္ကၜဳင္ ဂၜဳိင္ကုႝလဿိဟ္ဂှန္ကုီရ။

ပၜန္ဂတးေကာန္ဂကူမန္ ေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿ မကႜဳိက္ပ္ေကၜာန္ကၜဳင္ဒဿံင္ဂွ္ ဒွ္ပၜန္ဂတး အိုတ္မွာဇန္ေကာန္ဂကူမန္အ လုံလိုက္တံ ဒုင္တဲမာန္ဂွ္တုဲ သက္သ႘သာဓကဂွ္ ပႜဲသှာံဏံကီု သှာံတုဲတုဲကၜဳင္ေတံကုီ ဂြံဆုႝေကတ္မန္စိုပ္ဍဳင္ပလိုတ္ တံ ႐ုီဗင္ထံက္ပင္နကုႝျဇဟတ္စိုတ္ကုီ နကုႝ႐ုပ္ဝတၴဳကုီရ။ မန္စိုပ္ကဿိန္ဍဳင္အေမရိကာန္တံ ဒဿာနဴညာတ္ေကတ္ ေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿ နဒဒွ္ေဗာ္အာဂတပၜတရဵေကတ္ကုႝဗၜးၐးဂကူမန္ဂွ္တုဲ ညးတံစြံတာလ်ဳိင္ေဇှာ္ေဇှာ္ ျဇဳိဟ္ဟ္နက္က္တုဲ ႐ုီဗင္ထၞလဘာ္ဒဿံင္ဂွ္ ဂြံဆုႝေကတ္ရ။

ပေရင္ဒတူလိုင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ေကုာံ ပၜန္ဂတးဂွ္ ညးတံဍံင္ဗက္ဒဿံင္လဿာ္ဇိုင္ေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿေရာင္ဂွ္ ခါတ္ရံင္အ ကာဲပႜဲဂလာန္အသမ္ပါင္ညးတံ ပႜဲတၛဲပၜန္ဂတးဂွ္မၢး တီေကတ္ကၜးကၜးမာန္ရ။ အလုံအသ႘လုိက္တံလၛဳႝ တက္တ ဆိပ္ခုတ္ခဵ ေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿ နဒဒွ္ဂေကာံပကုီပရာပ္ပလုီပလာ္ဂွ္ ညးတံဟြံဒုင္တဲရ။ ပၜန္ဂတးေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿဂွ္ ဒွ္အရာဖႜဳိက္ဗေပင္ကုႝပဿိက္စိုတ္ေကာန္ဂကူမန္(ဝါ)သၸစှးကုႝပဿိက္ဆႏၵအလုံဂကုူမန္တုဲ ခ်႘ဒရာင္ဒဿဿံင္ေရာင္ဂွ္ေလဝ္ လိက္ဆဝ္ပၛဳဟ္ဂွ္ ဟုီလဝ္ရ။

“ဟိုတ္နဴဂိုဟ္ဘဝဂကူမန္ပု႙တုဲ ကႜဳိပ္သကိုပ္ပု႙ကၜာေတံ ပၜန္ဂတးကၜဳင္၊ ယဝ္ညးတံမံင္ပႜဲဍဳင္မၢး ဂြံဒှာဲခိုဟ္ ဘဝၐိုဟ္ ၾသဳိဟ္ကုီေလဝ္ ညးတံဟြံမံင္၊ အခိင္တၛဲဏံ ဂၜးတိဂြံတီမန္ဂွ္ ဟိုတ္နဴညးတံ ဒုင္ဂိေကၜာန္ကၜဳင္လဝ္”ေရာင္ဂွ္ နာဲ ဆာန္နာဲ ဒုဥကၠဌ ဂေကာံမန္ ပႜဲဍဳင္ဂွ္ ဟုီထံက္ထၞးရ။ ပၜန္ဂတးမန္ဂွ္ ႏံြတာလ်ဳိင္ ပႜဲအလုံေကာန္ဂကူမန္ေရာင္ ဂွ္ေလဝ္ ညးဂးရ။ အတိုင္လညာတ္ညးမၢး ေကာန္ဂကူမန္မေလပ္လဝ္ပညာ ဍဳင္ပလိုတ္တံ ညံင္ဟြံဂြံကူခ်ပ္လဝ္ တှဟ္နဂြံဒုင္ကာ ပႜဲအလုႝအသ႘တံဂွ္တံဂွ္မြဲဓဝ္ဂွ္ေလဝ္ ဟုီဗတိုက္ဖေအာဝ္ကုီရ။ ေလပ္ပညာတုဲ ညံင္ဂြံပတုဲဖုႝ သြက္ေကာန္ဂကူ ညံင္ရဵကႜဳိပ္သကိုပ္ပၜန္ဂတးမန္တံဂွ္ေလဝ္ ညးဟုီထံက္ထၞးရ။

သှာံအာဏံ ညးအုပ္ကာနာနာ ေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿ နာဲဟံသာ ကၜဳင္စိုပ္ကဿိန္ဍဳင္အေမရိကာန္ဂွ္ ေကာန္ဂကူမန္ ပႜဲကဿိန္ဍဳင္ဂွ္ ဒုင္တၜဳင္သၸေ႐ွ္ေသွ္ရဵဂဵ ညံင္ရဵကႜဳိပ္သကိုပ္ေကာန္ဂကူညးတံမြဲသဿးဟြံက ညံင္ဂြံဒတူလိုင္ကေရာံေဗာ္ ဍဳင္မန္တိဿ ပႜဲအရာ႐ုန္ဂစာန္ဂြံဗၜးၐးေကာန္ဂကူဂွ္ေလဝ္ ညးတံဟုီပတိတ္လဝ္ကုီ ေကၜာန္ေရင္တၜဳင္ဒဿံင္ကုီရ။ သှာံဏံ ညးတံ ဂစာန္လြ႘ပရာဒဿံင္တှဟ္နဂြံေကာ္ဘိက္ဒုဥကၠဌေဗာ္ နာဲရႆႏံြကုီေလဝ္ ဆဂး ကေမၜာန္ဂွ္ဗဿံက္႐ုပ္ရဵဟြံမာန္ ဏီ။