တင္ဂှင္သမၲီေထက္ဂမၜဳိင္                                     
ယဲဆာံေဇှာ္ဏံဝြံ  ေကၜါအ္ခှာန္ျမက္ရ´  နကုႝပြမရုီဗင္ပံင္ေတာဲကု  ညးဍဳင္ကြာန္တံ စုႝဒှာယဲဆာံေဇှာ္ဏံမာန္ရ။

(၁) ပြမကၲဳႝဒွ္ယဲ                                                             
ယဲဝြံမြဲအခိင္ေတံ ေကာ္ခဵစ ယဲဆာံေဇှာ္ကၜိက္ ( Swine  Influenza ) ရ၊ စဿဗါင္ရာတ္(သ္) (Virus) ေဍံ မဗ႘ဇၿပံင္သၜာဲတဲု ဒွ္အာစဿဗါင္ရာတ္သ္တဿိ Navel Influenza A (H1 N1) တဲု ေကၜာံခှာန္အာမှိဟ္ ေကုာံမှိဟ္ဗြဲမျပဟ္ေျပဟ္တဲု ဒွ္ကၜဳင္ယဲကပ္ မတြံဂး ယဲဆာံေဇှာ္မှိဟ္ဂၜးတိရ။ 

(၂) လက်ွန္ဂမၜဳိင္ ဒဒက္တဵကုႝယဲဆာံေဇှာ္ (Influenza)                           
* ဇကုတူ  ( ဂမၲဵႏြံ ၃၇.၈ ံC ေကုာံလၲဴဂွ္ ) 
* ေခဿါဝ္တိတ္၊ ဂအွ္ 
* ခႜက္ 
* ေခႜါင္ကအ္ဂိ 
* ဂိဇကု ဇေကာဝ္ 
* ကႜဳိပ္ဂိ 
* ကအ္လုီ ( စစှဟြံေစွ္ ) 
* လေဆာဝ္လေဆာဝ္ စံင္ပရံင္ ဂအအ္ ဂှဵအာ
               မပၲံသာ္ဝြံ ယဲဆာံေဇှာ္ InfluenzaA (H1N1) ႏြံံလက်န္ တုပ္တဵကုႝယဲဆာံ ေဇှာ္တှဟ္သၟာင္တံရ၊  မှိဟ္ယဲမှဳံလက်ွန္ယဲဗြဲဓမၼတာတံ ဟြံဒးတုိန္ရုင္ဂဥဳဲရ။

(၃) လက်ွန္ယဲဆာံေဇှာ္ မသၠါတ္ျမဟ္ဂမၜဳိင္ 
* ယုီဟြံဖဲ
* ဍာ္ၿဗံက္ ေခၚသုင္ဍာ္တံ စကာမှိဟ္ဂလိုင္မၢး ယဲေကၜၚအ္ညးသၠအ္မာန္ရ။
* ယာတ္ဇုိတ္မုက္ ယာတ္ဇုိတ္တဲတံ စကာမှိဟ္ဂလိုင္မၢး ယဲေကၜါအ္မာန္ရ။
* ဆုင္ ေထၞတ္ပါင္ညးသၠအ္မၢး ယဲေကၜါအ္ညးသၠအ္ေလာဲေလာဲမာန္ရ။
 
(၅) သြက္ဂြံစုႝဒှာယဲဇြဟ္ဆာံေဇှာ္ဂွ္ အတုိင္ဗြဲသဿဝ္ေတံပဗက္ ေဒၢတ္ဗက္ညိ
* ပဂရု ေကၜါန္ပ ပေရင္သၟးဇၛး ဇကုဇေကာဝ္ 
*ဂအွ္ ခႜက္မၢး ကဿာတ္မုဟ္ ပါင္၊ နကုႝယာတ္ဗ ု နကုႝစကၡဴဇုိတ္စ (ဝါ) စကၡဴေတတ္             
ယွဴညိ၊ ဟြံမြဲ မြဲသာ္မၢး ကဿာတ္စုႝနကုႝတဲညိ။ 
* လၸခ်ဟ္ဍာ္ပါင္ျပးဇးညိ။ 
* ၾကာတ္တဲဗြဲမအးဇၛး ဗြဲမခ်ဳိတ္ပၜဳိတ္ညိ။ 
* တိက္တင္ ဇူတဵ ခုိဟ္ဟ္ ဖဲဖဲညိ။ 
* စစှ  မဍဳိက္ေပင္ကုႝအာဟာရညိ။ 
* ပကုႝပေရင္ခ်႘ဒရာင္ ကာယညိ။ 
* မံင္စံင္ ညံင္ေသၢာံဂြံ က်ာဗါသၟးဇၛးညိ ။ 
* ဝင္ပဲါ ပြမအာေပဲါသၻင္ ဒှာဲမှိဟ္ဂၜဳိင္ေၐတ္တံညိ။ 
* မှိဟ္ဒွ္မံင္ယဲ မှိဟ္ဒွ္မံင္သံင္သယတံ စကာယာတ္ကဿာတ္ စုႝ မုဟ္၊ ပါင္ညိ။ 
* ယာတ္ဇုိတ္မုက္မြဲဂေတွ္ဓဝ္ စကာမှိဟ္ဂလိုင္ဟြံဂြံ။ 
* ယာတ္ဇုိတ္တဲ မြဲဂေတွ္ဓဝ္ စကာမှိဟ္ဂလုိင္ဟြံဂြံ။ 
* ဇန္တုက္သြ တုက္စှစ ပႜဲဝိုင္စပုင္မှိဟ္ဂလိုင္ဂွ္ ဒးသဿန္ပါင္ညးလုႝဟြံဂြံ။ သြက္ဂြံေသာတ္သြ သြက္ဂြံစစှကုႝဇန္ မှိဟ္စပုင္တံ တုက္နင္သြေသာတ္ (ဝါ) စှစဂွ္တဲု ကၜဳင္စုတ္ပႜဲဇန္ ဇကုတဲု ေသာတ္ညိ စညိ။ * စစှတဵတဵ ညိ။ 
* တိက္မံင္မြဲစြံကုႝမှိဟ္ယဲဂွ္ ဝင္ပဲါညိ။ 
* ဍာ္ၿဗံက္ ေခၚ သုင္လဝ္ဍာ္ဂွ္ လၸကဿံက္ဍာ္သုင္ညိ၊ စြံဍာ္ၿဗံက္ကဿံက္ဍာ္မြဲမတဲု ကဿံက္ဍာ္သုင္ဂွ္တဲု စုတ္ပႜဲဍာ္ၿဗံက္သုင္ဍာ္ညိ။ သာ္ဂွ္ဟြံေသင္မၢး ဍာ္သုင္ဂွ္စဝ္ စုတ္ပႜဲဍာ္ၿဗံက္သုင္ဍာ္တဲု သုင္ညိ။ ဍာ္ၿဗံက္သုင္ဍာ္ဂွ္ မှိဟ္မြဲသုင္တဲုမၢး ၾကာတ္ကုႝအးဇၛးညိ၊ သာ္ဂွ္ဟြံေသင္မၢး စကာဍာ္ၿဗံက္သုင္ဍာ္စကာမြဲဝါဓဝ္ညိ ။ (စကာမြဲဝါတဲု ေထာအ္)
စကာညိ။ 
* အတုိင္တင္ဂှင္ဌာနပေရင္ထုက္ယုက္ေဖ်ံလဝ္ဂွ္  ေဒၢတ္ဗက္ (၁၀) တၛဲညိ။ 

(၈) ပႜဲဘာ၊ ဌာန္ကေမၜာန္ ညံင္ယဲဟြံဂြံကၲဳႝဒွ္ သြက္ဂြံေကၜာန္ဂြံပ
* မံင္စဟြံခုိဟ္မၢး  လၸကုႝအာေကၜာန္္ကေမၜာန္  လၸကုႝအာဘာညိ။ 
* မံင္စဟြံခုိဟ္မၢး ကုႝအာဝ႘ပႜဲဌာန ဝ႘ယဲညိ။ 
* ကေပါတ္ပရိေဘာဂပႜဲရုင္  ပႜဲဘာညံင္ဂြံအးဇၛး ဇုိတ္ေပါတ္ညိ။ 
* ညးတာလ်ဳိင္  ေကုာံသဿာကေမၜာန္သုီဖအုိတ္  အစာဘာ  ကြးဘာေကုာံ ညးတာလ်ဳိင္ဖအုိတ္  သြက္ဂြံဒေဂတ္ဗက္တင္ဂှင္စုႝဒှာယဲဇဿာပ္ပ္မှိဟ္ညိ။ 
* ပႜဲကေမၜာန္  ပႜဲဘာ  က်ာလုပ္က်ာတိတ္  ဒးခုိဟ္ေရာင္။ 
* စက္ဗၢံက္က်ာ ညံင္ဂြံေကၜာန္ကေမၜာန္ခုိဟ္ဂွ္ ဒးထိင္ဒဝ္ေရာင္။ 
* ကြးဘာဒွ္ယဲဆာံေဇှာ္ H1N1မၢး  သြက္ဂြံကဿာတ္ဘာအတုိင္ကာလမကေမှာတ္ လဝ္  ပႜဲအခိင္ကာလဂွ္ သြက္ဂြံေကၜာန္ သအးဇၛးဘာညိ။ 

(၉) ပႜဲအခိင္လုႝဒးၾကာတ္တဲ နကုႝဗံင္ေရာ
* ဇဿာပ္ပ္ရပ္ကေပါတ္ဝတၲဳ တံတဲု။ 
* ဇဿာပ္ပ္ကေမၜာန္တဲု / ဇဿာပ္ပ္ဇူဒုီ။ 
* ဇဿာပ္ပ္ကေလင္စဵစုိပ္ႏူမၛး။ 
* ဇဿာပ္ပ္ဝ႘ဝတ္မှိဟ္ယဲတဲု။ 
* ဇဿာပ္ပ္ပလွ္ပၲိတ္ယာတ္စုႝကဿာတ္ပါင္။ 
* ဇဿာပ္ပ္ကၜာဟြံစစှ  ေကုာံစစှတဲု။ 
* ပႜဲအရာဂြံရပ္စှစ ဂြံေကၜာန္စှစ ဂြံပေလဝ္ေဖ်အ္စှစ။ 

(၁၀) နဲကဲၾကာတ္တဲ
* ပံက္ကႜဳိပ္ပၚတဲု  ဖႜဳက္တဲ ဟြံေသင္မၢး ကုႝညးတှဟ္စဝ္ကုႝဍာ္ ဟြံေသင္မၢး နကုႝဍာ္ၿဗံက္စဝ္ဍာ္ေကတ္တ္တဲု ဖႜဳက္တဲ ဒုႝစုိပ္ကအ္တဲ ကေလင္ကဿာတ္ကႜဳိပ္ပၚ ေပၜတ္ဗံင္ပႜဲဂတာတဲ စးတဲ တှဳင္တဲ ကေရပ္တဲ တိက္တှဳင္တဲ ကအ္တဲတဲု တုဟ္ကုႝခ်ဳိတ္တ္ပၜဳိတ္တ္။ 
* ကေလင္ပံက္ဍာ္တုဲ ၾကာတ္ႀကဵဒုႝကုႝဗံင္အး။ 
* မှိဟ္တှဟ္မြဲစဝ္ကုႝဍာ္တဲု  ၾကာတ္ဒုႝကုႝဗံင္အး။
* ယုီျဂတ္၊ ယုီျဂက္ 
* စသုင္စှဍာ္ဍာ္ဟြံမာန္ 
* ဂမၲဵတုိန္ဂၜဳိင္တုိန္ 
* ဝုိတ္စိပ္ 
               ႏြံလက်ွန္ကဆံင္ဏံမၢး ဒးတုိန္ဝ႘ပႜဲရုင္ဂဥဳဲရ။ 

(၄) ဗုီယဲေကါၜအ္ခှဿာန္ညးသၠအ္
ယဲေကါၜအ္နကုႝဂၜံင္ယြဳီရ။ 
* ပႜဲကုႝမှိဟ္ယဲမဂအွ္ ခႜက၊္ ဆွ္ဍာ္ပါင္မ၊ ကသုိဟ္ေခဿါဝ္၊ မဟုီအေရဝ္တံ စဿယဲ မပရာတ္တိတ္ကၜဳင္တံ လုပ္အာဂၜံင္ယြဳီညးတှဟ္ နကုႝမုဟ္၊ ပါင၊္ မတ္တံတုဲ      ယဲေကၜာအ္အာတုိက္ရုိက္ဂြံရ။
* ကာလခႜက္၊ ဂအွ္၊ ခ်ဟ္ဍာ္ပါင္၊ ကသုိဟ္ေခဿာဝ္၊ ဟုီအေရဝ္ဂွ္ စဿယဲမပရာတ္ တိတ္တံ ဗါန္မံင္ပႜဲကေပါတ္ဂမၜဳိင္ (မပၲံ ခုင္၊ လိက္အုပ္၊ သၜဳဲ သၜဲဇုိင္ကှိန္) တံဂွ္ မှိဟ္မြဲရပ္လုက္ဒးတဲု မြဲကဆံင္ မုဟ္၊ ပါင္၊ မတ္  လုပ္အာပႜဲဂၜံင္ယြီဳတ ဲု ယဲေကၜါအ္ အာရ။
*မှိဟ္ယဲရပ္လဝ္ မုဟ္၊ ပါင္၊ မတ္တုဲ စဿယဲဗါန္မံင္ပႜဲတဲမှိဟ္ယဲဂွ္မၢး ကေပါတ္ မှိဟ္ယဲရပ္လဝ္ လုက္လဝ္ကုႝတဲတံဂွ္ မှိဟ္တှဟ္မြဲမြဲ ရပ္လုက္ဒးကုႝတဲတဲု ကေလင္ ရပ္ပါင္၊ မုဟ္၊ မတ္ဇကုမၢး  စဿယဲစုိပ္အာဂၜံင္ယြဳီတဲု ေကၜါအ္ဂြံယဲရ။
* နကုႝတဲစဿယဲ မဗါန္မံင္ဂွ္ ရပ္ေကၜာန္၊ ပေလဝ္ ေဖ်အ္ စှစမၢး  စဿယဲလုပ္အာပႜဲစှရ၊ ဟုိတ္ႏူမှိဟ္ယဲ ခႜက္၊ ဂအွ္၊ ဟုီအေရဝ္ ခ်ဟ္ဍာ္ပါင္ဂွ္  စှယဲပရာတ္လုပ္အာပႜဲစှစ မာန္ရ၊  စှစမှဳံကုႝစဿယဲဂွ္ မှိဟ္မြဲစဒးမၢး မြဲကဆံင္ႏူပါင္ဂွ္ လုပ္အာဂၜံင္ယြဳီတဲု ေကၜါအ္ ဂြံယဲရ။
* မှိဟ္ဂမၜဳိင္ ၾကာတ္တဲ (ဝါ) ဂလံက္တဲပႜဲဍာ္ၾကာတ္တ (ဝါ) ဍာ္ကလံက္တဲပႜဲ မြဲေခၚဓဝ္ (ဝါ) မြဲၿဗံက္ဓဝ္ဂွ္မၢး ယဲေကၜၚအ္အာညးမြဲကုညးမြဲမာန္ရ။
* ပႜဲကုႝစပုင္ စစှဂွ္ မှိဟ္ဂမၜဳိင္ေသာတ္သြ တုက္စစှ နကုႝဇန္မြဲတှဳင္ဓဝ္မၢး စဿယဲႏူပါင္ မှိဟ္ယဲဂွ္  စုိပ္အာပႜဲဇန္တဲု ႏူဂွ္စုိပ္အာပါင္မှိဟ္တှဟ္တံတဲု  ယဲေကၜာအ္ညးသၠအ္ မာန္ရ။
* ဆုႝလက်ွန္ယဲမၢး ကုႝပရုိင္ အာတ္မိက္အရုီအဗင္   ပႜဲညးတာလ်ဳိင္ပေရင္ ထက္ယုက္တံညိ။ 

(၆) ဒွ္ယဲဆာံေဇှာ္မၢး ဗုီလုႝဂြံမံင္စံင္ေရာင္
 ဂြံကေလင္ခုိဟ္ျပဟ္ဟ္ သြက္ဟြံဂြံေကၜာအ္ညးတှဟ္ဂွ္ စပၲံႏူယဲ စုႝကုႝ ၁၀ တၛဲ။ 
* မံင္ပႜဲသၛိဇကုညိ။ 
* လၸအာရုင္ ဘာ ကေမၜာန္ညိ။ 
* ဝင္ပဲါပြမအာတရဵ။ 
* စုတ္လဝ္ယာတ္စုႝကဿာတ္ မုဟ္ ပါင္ညိ။ 
* ဇဿာပ္ပ္ခႜက္ ဂအွ္  စကာယာတ္ဗု ဟြံေသင္မၢး စကၡဴဇုိတ္စ(စကၡဴေတတ္ယွဴ) ညိ။          တဲုမၢး ၾကာတ္တဲ  နကုႝဗံင္ညိ။ 
* စှဒွ္အာဟာရ  ေသၜက္လဲာေလာဲဂွ္စညိ။ 
* သုင္ကုႝစှဍာ္ဍာ္ဂၜဳိင္ဂၜဳိင္ညိ။ 
* ဒွ္မာန္မၢး မံင္စံင္ညံင္ေသၢာံဂြံ က်ာဗါ အးဇၛး ဍဳိက္က္ေပင္င္ဂွ္ ဖန္ညိ။ 
* ယဲဂၜဳိင္ (သၠါတ္) မၢး အာဝ႘ပႜဲဌာနပေရင္ထက္ယုက္ခ်ဳိတ္တ္ပၜဳိတ္တ္ညိ။
 
(၇) ဗုီလုႝဂြံဝ႘ဝတ္  မှိဟ္ယဲဆာံေဇှာ္ ပႜဲသၛိေရာ။
* အတုိင္ေသှာတ္မံင္တှဟ္ျခာ  (Quarantine)  ဂွ္ေဒၢတ္ဗက္ညိ။ 
* မှိဟ္ယဲဂွ္  စြံပႜဲဗၵမ္က်ာလုပ္တိတ္ခုိဟ္ဗြဲမတှဟ္ျခာညိ။ 
* ဗၵမ္တှဟ္ျခာဟြံမြဲမၢး  မှိဟ္ယဲဂွ္ ဒးစြံေဇၛာဲကုႝမှိဟ္ပႜဲသၛိ ခရာ ၆ ေပေရာင္။ 
* မှိဟ္ယဲဂွ္  စုတ္လဝ္ကုႝယာတ္စုႝကဿာတ္မုဟ္ပါင္ညိ။ 
* မှိဟ္ဝ႘ဝတ္မှိဟ္ယဲကုႝဒွ္မြဲဓဝ္တဲု  ကုႝစကာယာတ္စုႝကဿာတ္မုဟ္ပါင္ ေကုာံထုိင္တဲညိ။ 
* မှိဟ္ယဲဂွ္  လၸကုႝဆုႝဒဗကုႝ  ကဿဳဲညိ။ 
* မှိဟ္ယဲခႜက္  ဂအွ္မၢး  စကာစကၡဴေတတ္ယ်ဴ ယာတ္ဗုညိ။ စကာတုဲမၢး ေထာအ္ ပေထာအ္ဗြဲမခ်ဳိတ္ပၜဳိတ္ညိ။ 
* ခ်ဟ္ဍာ္ပါင္  ပႜဲခဿာဲတဲ၊ ထုိင္ပဠာတ္သေတတ္မှဳံကုႝဂဥဳဲဂစုိတ္စဿ(Antiuptics)ညိ။  
* မှိဟ္ကၧံင္ကေပါတ္မှိဟ္ယဲ  ဒးစုတ္ယာတ္စုႝကဿာတ္မုဟ္ပါင္  ထုိင္တဲ ယာတ္စုႝႀသဳိဟ္ညိ။ တုင္ပႜဲဂဥဳဲဂစုိတ္စဿတဲုကၧံင္ညိ။ စဲတၛဲ ေတက္တဲု ကေလင္
* ယဝ္ရဒးစဝ္ဍာ္ေကတ္တ္မၢးေလဝ္  စဝ္ဍာ္ၾကာတ္ဒုႝဗံင္အး။ 
* တဲၾကာတ္တဲုဂွ္ လၸရပ္ကႜဳိပ္ပၚ ဒးကေလင္ကဿာတ္ဍာ္နကုႝတင္တဲရ။
 
(၁၁) နဲကဲစုတ္ယာတ္ စုႝကဿာတ္ဇဿဳဟ္ပါင္
ပြမစုတ္ယာတ္ စုႝကဿာတ္ဇဿဳဟ္ပါင္ဝြံ                             
(၁)ဒွ္သြက္ဂြံဒှာဇကုဇကု  သြက္စဿယဲႏူညးတှဟ္  ဟြံဂြံလုပ္ပႜဲဂၜံင္ယြဳီဇကု၊
(၂)ဒွ္သြက္ဂြံစုႝဒှာစဿယဲ  ႏူမှိဟ္မှဳံကုႝယဲ  ညံင္ဟြံဂြံတိတ္ျပးအာ။ 
* ယာတ္စုႝကဿာတ္ဇဿဳဟ္ပါင္ဂွ္  စုတ္ဠဳင္င္ညိ။ 
* အေဃာစုတ္လဝ္ဂွ္  လၸလုက္  လၸရပ္ညိ။ 
* စကာယာတ္စုႝဇဿဳဟ္ပါင္တုဲမၢး  (ပၲိတ္တဲုမၢး)  ၾကာတ္တဲညိ။ 
* ယာတ္စုႝဇဿဳဟ္ပါင္စကာမံင္ဂွ္  ဍဳက္အာမၢး သၜာဲေထာအ္ညိ။ 
*  ဒွ္ယာတ္စုႝကဿာတ္ဇဿဳဟ္ပါင္ စကာဂြံမြဲဝါဓဝ္မၢး စကာတဲုမၢး ေထာအ္ကုႝခ်ဳိတ္ပၜဳိတ္ညိ။ 
* ယာတ္စုႝကဿာတ္ဇဿဳဟ္ပါင္ဝြံ  ရာန္ႏူဖ်ာ ႏူေဆင္ဂြံကုီေလဝ္  ပႜဲသၛိဇကုေလဝ္ ဇိင္နကုႝယာတ္ပိက္တုဲ စကာဂြံရ။