ဂၜံင္တရဵ ပေရင္ပတဝ္ကႜဳိပ္၊ ဒီမဝ္ကေရဍဳင္ဗဿာဝြံဇီုလပိုက္မံင္ေကာန္ဍဳင္ကြာန္တံဗဲြမေလာန္ေရာင္။ (၁၅)သှာံျပင္ကၜဳင္ကီုေလဝ္ ပေရင္မခ်ဴဓဇက္ေသှာဝ္ဥပေဒတံဂ္ွ ေသာင္ကလးကုႝပေရင္အေခါင္အရာမှိဟ္ အပဲႜဍဳင္ဟံြမာန္ဏီရ။ ျပသှာေကာန္ဍဳင္အရင္တံဂ္ွ ပုႝတဲုယႈက္ထုဲကၜဳင္ရ။ ေကာန္ဍဳင္ကြာန္ဟံြမဲြဒုဟ္ဒန္ လဿိဟ္မှိဟ္ပိျပေကာတိကိုဋ္ျပင္င္တံ ဒးအာစိုပ္ဘဝဍိဳက္ အၾကာဍဳင္ပြ႘ပြဴဇုိင္ဝုိတ္ဒုိဟ္တံ ဗဲြအဆံင္သဝ္ဝ္ကီုရ။

ကိဿန္ဍဳင္ပံင္ေကာံဗဿာ (Union of Burma) ဒုင္ေကတ္ယဿဳတဲု သှာံ (၁၉၄၈) ေတံလက္ထက္ထရာပ္လ႘ ဒ္ွညးအုပ္ကာ ဂေကာံကုလသမဂၢ (အလန္ပထမ)ဂ္ွ လေလာင္ၾတးကၜဳင္ကိဿန္ဍဳင္ဗၜးၐးရ။ ကေပါတ္ႀကိယ်ာပှာန္ အီုႆီုတံဂ္ွ ရာန္ကၜဳင္ႏူကုႝအေမရိကာန္၊ ေသြတ္ျဇာလာန္၊ ေဟာလာန္ ေကုာံဍဳင္ယူရာပ္လၛဳႝတံရ၊ ကာလအခိင္ ဟံြလအ္ဂ္ွေဟင္ ပၜန္ဂတးအပဲႜဍဳင္အကၲဳႝဒ္ွတိုန္ရ။ ပေရင္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ဒပ္ပှာန္အာဂတဂ္ွ ဖန္ဗဒ္ွကၜဳင္ ပေရင္ဟံြညိင္ဝတ္တံတဲု ျပသှာေသာင္ပေရဟံြမာန္ဂ္ွ ေသွ္ၐက္ကၜဳင္စုႝကုႝတဲၛဏံရ။ ေသှာဝ္ဥပေဒတိဿဂ္ွ အလုႝအသ႘ပှာန္နအဖတံ ထၞးလဝ္ဗီုျပင္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘သမၼတပၜတရဵ (Presidential  Democraငy) ညံင္င္ကီုရ။ ၐိုန္ဂ္ွကီုေလဝ္ အၾကာအခိင္ပတဝ္မံင္ကႜဳိပ္- ဂံြဓမံက္ေကတ္ အေခါင္အရာတံဂ္ွ ျဇဟတ္ဆက္ေဆာံဍဳင္သၟာင္ (ဍဳင္ပည႘ပညပ္) တံဍိဳန္လ်ကၜဳင္လၲဴဍဳင္ဗဿာရ။ အနာဂတ္ဍဳင္ဗဿာဂ္ွဓမံက္ထၞးလဝ္ ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ဗီုၿပင္တိဿမဲြရ။ ဆဂး မူဝါဒ မရပ္စပ္လဝ္လဿဳဟ္ဝြံဂေကာံဂ္ွ မႏံြမံင္ၿဇဟတ္လၸၚဍဳင္တဲပဲါ ဍဳင္ေကာန္မ်ဴေနတ္တံေရာင္။

အခိင္ (၁၉၄၈-၁၉၈၈) ေတံဂ္ွ ၿဇဟတ္ပှာန္ ကေပါတ္ႀကိယ်ာပှာန္ဍဳင္ဗဿာဝြံ ဖန္ဗဒ္ွပေရင္ကၲဵကၲာန္၊ ပေရင္ဟံြၐိုဟ္လလမ္ အပဲႜဍဳင္မာန္ရ။ ဘပဠ ဍဳင္ဇုိင္ဝုတ္ဒိုဟ္ ရဲပေရင္ၐိုဟ္လလမ္ဂံြလီုလာ္အာ အပဲႜဂၜးကဝ္ဂ္ွ ဖန္ဗဒ္ွဟံြမာန္ရ။ သှာံ ၁၉၈၈ ေတံဟိုတ္ႏူ (ဗိုလ္ေနေဝန္) ပန္ဂစိုတ္ေထာံေကာန္ဍဳင္ကြာန္ အာတ္အေခါင္ဒ႘မဝ္ ကေရၿဇ႘ဂ္ွတဲု ဍဳင္ဗဿာ ဝြံသၵးဒုင္ကုတ္ထပိုတ္ေထာံအဆက္ကုႝ ဍဳင္မသြံမံင္ကုႝကေပါတ္ႀကိယ်ာပှာန္တံရ။ အလုႝအသ႘မထပ္တိုန္ကၜဳင္တိဿတံ ဒက္ကၜဳင္မိႆဟာဲကုႝ ဍဳင္မႏံြဝါဒလၸာ္တဲပဲါတံရ။ ပခိုင္ကၜဳင္ကေပါတ္ႀကိယ်ာပှာန္ လြဟ္ဂတာပ္ေခတ္တံရ။

ေပဲါ႐ုဲမာဲသှာံ (၁၉၉၀) ေတံ ေဗာ္နဝတဂ္ွမာဲပိုတ္အာကုႝ ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္အပဲႜဍဳင္တံရ။ ဟံြပအပ္အဝုႝကုႝေဗာ္ဇှးလဝ္မာဲဂမၜဳိင္တံရ။ လေလာင္ႀတးပလီုပလာ္ေထာံ ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္လၛဳႝ၊ ရပ္စုတ္ဏာ ထံင္ကုႝသၠဳိပ္ဇှးလဝ္မာဲလၛဳႝလၛဳႝတံတဲု ညးအုပ္ကာဂေကာံကုလသမဂၢ ဟာေဝယ္ေပေရ(သ္)ေဍေခြ ယ်ာ(အလန္ပဥၥမ) ဂ္ွသ႘က႘ၜပၲဳိန္ထၞးကၜဳင္ ပေရင္ဍဳင္ဗဿာဂ္ွ သြက္ဂံြသ႘က႘ၜေကတ္ကႜဳိပ္ပိဖဵတံရ။ ဒ္ွသာ္ဂ္ွကီုေလဝ္နဝတ၊ နအဖတံဝြံ ဖဍဳိန္ေဖ်ံဏာၿဇဟတ္ေဗာ္စှးလဝ္ဂမၜဳိင္ ေကုာံဂေကာံရပ္လြဟ္တံ အပိုင္အၿခာကာလလအ္လအ္ဏံ မာန္ကၜဳင္ရ။

ပၛံက္အုပ္ဓုပ္ဌာန္ဂတဏံ (၂၅)ကႜဳိပ္ကၜံဂ္ွ ဟံြဒး႐ုဲမာဲမဲြသာ္ ဒပ္ပှာန္တံလုပ္ေကတ္ဒှာဲ မၛးဂေကာံေဒံါပန္ ေပှာ္တံ  ေဗာ္ဇှးလဝ္မာဲတံ ဒုင္တဲဟံြမာန္ရ။ ဂေကာံအပဲႜဍဳင္ဂမၜဳိင္တံ အာတ္မိက္မံင္ သြက္ဂံြပေလဝ္ပေလတ္ကုႝ ေသှာဝ္ဥပေဒဂ္ွ ဒပ္ပှာန္တံဟံြပေလဝ္ပေလတ္ကုႝဏီရ။ ရန္ကုႝမာဲေကာန္ဍဳင္ကြာန္တံတဲု ကႜဳိပ္သၠဳိပ္ဇှးလဝ္မာဲလၛဳႝတံဂ္ွ ဒပ္ပှာန္တံဆက္ထိင္ဒဝ္လဝ္ေရာင္။

ဗီုျပင္ပေရင္ကေမၜာန္၊ ပေရင္အာကႜဳိပ္၊ သြာင္ဂၜးကဝ္၊ ကုလသမဂၢတံ ၿပံင္သၜာဲကၜဳင္ေလဿင္င္ကီုေလဝ္ မူဝါဒကီု မှိဟ္အာကႜဳိပ္အလုႝအသ႘ဍဳင္ဗဿာကီု ဗုိန္ခိုင္မံင္ညံင္ရဵတဿအ္တိုင္ဖိုဟ္ရ၊ ဂေကာံကုလသမဂၢ ေရင္တၜဳင္ ဂၥာန္ကုႝတဲု အပဲႜဂၜးကဝ္ ဍဳင္ဟံြညိင္ဝတ္လၛဳႝတံ ၐိုဟ္လလမ္အာႏံြရ။ ၐိုန္ဂ္ွကီုေလဝ္ လၲဴၿပသှာဍဳင္ဗဿာ (ဝါ) ၿပယာဲအ လုႝအသ႘ပှာန္ဗဿာဂ္ွ ေသာင္သြဟ္ကုႝဟံြမာန္ဏီရ။ တင္ဝြံ ဟိုတ္ၿဇဟတ္ဒစုႝဒစး ဝါဒတဲပုင္ကုႝတဲပဲါ ဍဳင္ဂၜးကဝ္တံ အဆံင္ပှးႀကပ္တုပ္အာေရင္သၠံေရာင္။

တၜဳင္လအာ ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ဍဳင္ဗဿာဂ္ွ ဆက္တဲုဒပ္ပှာန္တံ ေကတ္အာဒှာဲ မၛးဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ဂ္ွ ဒုင္သၸမှိဟ္လ ေဒါဝ္ဂေကာံအပဲႜဍဳင္ဟံြမာန္ေရာင္။ ထၞးမံင္သက္သ႘အပဲႜပေရင္အုပ္ဓုပ္ပိုင္ၿပ႘ အယုက္ညးဍဳင္ကြာန္(သက္ဦးဆံပိုင္စနစ္- ေသှာတ္သဿိင္တၜပုိင္ၿပီလမ်ဳီေကာန္ညးဍဳင္ကြာန္- ေအဝ္ဒ႘တာ) ဗီုေအဂၤလိက္မၢး (AUTOCRCY) ရ။ နဲကဲတံဝြံ ဗဲြေတဿင္ဂ္ွဂေကာံေဒံါပန္ေပွာ္၊ ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္အပဲႜဍဳင္တံ ဇီုလပိုက္ကၜဳင္တဲု ဒးဒုင္သၸလဝ္ပရန္ရ။ အယုက္ေကာန္ဍဳင္ကြာန္ဂမၜဳိင္တံ ႏံြမံင္အပဲႜတဲအလုႝအသ႘ေရာင္။

သှာံေလာန္ကၜဳင္ေတံ သၠဳိပ္ပှာန္ေဇှာ္ဗဿာယႈ႙မာန္တံ ညးစှးမဲြဂေကာံ အာစိုပ္ဍဳင္ကဝ္ရ႘ယ်ာသဿဝ္က်ာကီုရ။ ပေရင္တရဵညးတံဝြံ နကုႝအစ႘အဇန္ပေရင္ပှာန္ ဒွ္တဲု သြက္ေသၢာံဒက္အာ မဟာမိတ္ကုဍဳင္ကဝ္ရ႘ယ်ာသဿဝ္က်ာကီုရ။

ဍဳင္ကဝ္ရ႘ယ်ာသဿဝ္က်ာကုႝ ဍဳင္ဗဿာတံဂံြ သြက္ဂြံပံင္ေတာဲအာ ပေရင္ပှာန္တံဂ္ွသၠဳိပ္ပှာန္ဗဿာယႈ႙မာန္ကုႝသၠဳိပ္ပှာန္ ကဝ္ရ႘ယ်ာသဿဝ္က်ာ(Kim- Kyok-Sik)ေခမ္ - ဂ်တ္ေသတ္(ခ္)တံတုပ္စိုတ္ ခ်ဴကၜဳင္စဿတ္တဲေရာင္။ ဒှာဲဘာပၠတ္ေပၠင္ပှာန္ေကုာံ ဒပ္ေတဿင္ဍဳင္ဗဿာဂ္ွ ဍဳင္ကဝ္ရ႘ယ်ာသဿဝ္က်ာတံ ဘိုင္အာကႜဳိပ္ထၞးကုႝဗီုၿပင္တဲု အႀကာပေရင္ပှာန္က်ာ ကႜဳိပ္သၠဳိပ္ကဆံင္လၲဴ ၐါဍဳင္ဏံဂ္ွ သြက္ဂံြေဗၲာန္အေရဝ္ဘာသာေရင္သၠံဝြံ သ႘က႘ၜကၜဳင္ရ။

အလုႝအသ႘ပှာန္ဗဿာဝြံ သီုကုႝရာန္နင္ကေပါတ္ႀကိယ်ာပှာန္ ဇေရင္ဍဳင္ကဝ္ရ႘ယ်ာသဿဝ္က်ာကီုရ။ အပဲႜတံဝြံ လြဟ္ေသှာဝ္တရဵဇေမၛာဲ (Scud-d) တရဵခရာ (၇၀၀) က႘လဝ္မ႘တာ (Scud-e) (၁၅၀၀) က႘လဝ္မ႘တာရ၊ လြဟ္တံဝြံ သြက္ဂြံဘပဠဏာ ဍဳင္ဝုတ္ဒုိဟ္တံမာန္ေရာင္ အပဲႜပ႐ုိင္လၛဳႝတံခ်ဴဓမံက္လဝ္ကီုရ။

ဂိတုေလာန္ကၜဳင္ဟံြလအ္ဏံ ပၜန္ဂတး ဒယွ္တွ္အပဲႜဂၜးကဝ္ (တေမဝ္) ေဒါမ္ကဿိဳင္အာ သီု႐ုိဟ္ကှက္ နတဲအလုႝအသ႘ဍဳင္သိရိလကၤာရ။ ပၜန္ဂတးဝြံ မေဒါမ္ကဿိဳင္အာအပဲႜပၛံက္ရာဇာဝင္ေခတ္တိဿ (၂၁) ဗြဝ္ကၜံဏံတဲု ခန္လၛတ္ပေရင္ဒဒ္ွဝြံ ဒးဂှဟ္စိုတ္ကုႝအလုႝအသ႘ပှာန္နအဖတံ ဂံြဍဳိက္ကုႝၿဇဟတ္ပှာန္ အပႜဲဍဳင္တံဒ္ွကၜဳင္မာန္ေရာင္။

ပေရင္အာတ္မိက္အလုႝအသ႘ပှာန္တံဂ္ွ ယဝ္ဂေကာံေဒံါပန္ေပွာ္ဂမၜဳိင္တံ ဘိုင္ခ်ပ္ပါလုပ္ အပဲႜေပဲါ႐ုဲမာဲတိဿ (ဝါ) ဒပ္မင္မဲြပယ်ဳႝဟံြမာန္မၢး ပှာန္အပဲႜဍဳင္ႀကက္ေကႅင္ဂုႝတုိန္မာန္ရ။ အခန္ဒစုႝဒစးကုႝေသှာဝ္ ဥပေဒပှာန္ မခ်ဴဓဇက္လဝ္ဂ္ွ ဂေကာံအပဲႜဍဳင္တံ ေကၜာန္ဗဒ္ွ ပေရင္ကလိုက္ကဿဳႝတိုန္ ညးဍဳင္ကြာန္တံေဇှာ္ကုႝၿဇဟတ္မၢးေဟင္ ပေရင္အိုႆီုတံဂံြသ႘က႘ၜေကတ္ဂ္ွ ဂၜံင္ဍာန္မံက္မာန္ရ။

ဟံြေသင္မၢး အလုႝအသ႘ပှာန္ ဝြံမဟာမိဟ္ခိုင္ဗိုန္အာ ကုဍဳင္ကဝ္ရ႘ယ်ာသဿဝ္က်ာဂ္ွတဲု ႏူဂ္ွမဲြကဆံင္ဂၥာန္ လြ႘ကၜဳင္ ညံင္ေသၢာံေကၜာံကႜကုႝ ဍဳင္ေဝတ္ဏာံ၊ ပါလာက္သၲာင္၊ အ႘ရာန္၊ ဍဳင္မဒစုႝဒစး မံင္ေသှာဝ္ဂၜးကဝ္(ဍဳင္သၵး ရပ္လဝ္ဇုက္ သဿဝ္တဲဍဳင္ႀကဳက္၊ ႐ွယ်ာ)တံဂ္ွ ဒ္ွကၜဳင္မာန္ရ။ ၿဇဟတ္မဟာမ္ိတ္အလုႝအသ႘ပှာန္ ေဇှာ္အာမၢး ဂေကာံေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ အပဲႜဍဳင္တံ ၿဇဟတ္ေဍာတ္ေစွ္အာေရာင္၊ ၐိုတ္လုႝအလုႝအသ႘တံ ၐက္ေၐတ္မံင္ ပဲႜအေခါင္အရာမှိဟ္ကီုေလဝ္ ဂေကာံပည႘ပညပ္တံ ေသာင္ပေရကုႝဝါတ္ဂါတ္ေလာန္ေရာင္။

ဍဳင္ဗဿာညံင္ဂံြဒ္ွဍဳင္ၐိုဟ္လလမ္မဲြဂ္ွ ကုလသမဂၢႏံြမံင္ပိဿက္ရ။ ဒ္ွသာ္ဂ္ွကီုေလဝ္ အလုႝအသ႘ဍဳင္ဗဿာဂ္ွ ဒတူ လိုင္မံင္ လၸၚဝါဒတဲပဲါတဲု ေသာင္ပေရကုႝဟံြေလာဲရ။ ဂေကာံကုလသမဂၢဂ္ွ ထိင္ဒဝ္မံင္ပေရင္ၐိုဟ္လလမ္ဂၜးကဝ္ရ၊ ဆၢး ဍဳင္မပတဝ္မံင္ပှးကုႝ ဍဳင္အေမရိကာန္၊ ဍဳင္ႀကဳက္ကုႝ ဍဳင္႐ူယွာတံ ဆက္တဲုလြ႘ၐံင္မံင္ေကာန္ကြးပရမ္မၢး သြက္ဍဳင္တံဂံြၐိုဟ္လလမ္အာ၊ ဂံြဒ္ွဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘မာန္ဂ္ွ လဇုဲလဇအာဗဲြမေလာန္ေရာင္။ ၿပသှာပေရင္တံဝြံ ဂေကာံမှိဟ္ဍဳင္ဂၜးကဝ္တံ၊ ပၚတကးအာမာန္တဲု ပဋိပကၡဟံြညိင္ဝပ္မဲြ၊ ဇီုလပိုက္အာကုႝပေရင္ဂီုကၜဳီဂၜးကဝ္(ဝါ) ပှာန္ဍဳင္တံကၲဳႝဒ္ွအာမာန္ဟာ သၵးခ်ပ္ဗၥာကၜဳင္ရ။