Kaowao Newsgroup Monversion

လိက္လညာတ္

နဲကဲဗေပင္ေကၜင္ကႜဟ္ေကာန္ငၛာ္

ဗညာလၢန္အိန္(ကြာန္လွာ)

ေမ ၅၊ ၂၀၀၉

(အဆက္ႏူ ဂိတုေမ- ၁ ေတံ)

သြက္မှးတအ္ဂြံတီ ကိစၥေဇှာ္ဂွ္မုဂွ္ေရာ၊ မှးတံဒက္ပတန္ ေကၜင္ကႜဟ္ေကာန္ငၛာ္မှးတံဂွ္ နဲကဲႏြံမံင္နာနာသာ္ရ။ နဲကဲႏြံမံင္ နာ နာသာ္ဏံဂွ္ မှးတံဒက္ပတန္အာ ေကၜင္ကႜဟ္ ေကာန္ငၛာ္တံမာန္ရ။ အခိင္ကာလ မှးတအ္ဟုီအေရဝ္ကုႝ ေကာန္ငၛာ္မှးတံ ဗွ္လိက္၊ လဵပုမ္၊ ေဝင္၊ ဒေယွ္ဂြက္၊ ထမက္ ေကုာံဗၥဖ်ဳင္စှ အာဟာရထတ္ယိုတ္ ဆာန္တုဲယိုက္ဆုင္တံဂွ္ ဗြဲစဿတ္မှးတံ ဗေပင္ ကုႝေကၜင္ကႜဟ္ ေကာန္ငၛာ္မှးတံ နဲကဲခိုဟ္ဟ္သုီဖအိုတ္ရ။

တှဟ္နေသၢာံကုႝအ႐ုီဗင္ ကုေကာန္ငၛာ္မှးတံ ဂြံေဇှာ္တဵတက္တိုန္ နကုႝဂၜံင္တရဵ ထတ္ယိုတ္ဂွ္ ပႜဲလိက္ဝြံ ဓမံက္လဝ္႐ုပ္ရဵႏြံရ။ ဇဿပ္ေကာန္ငၛာ္ ဒးစိုတ္ႏြံပဿိက္ ေကင္ကုႝဂဗလဝ္ နာနာသာ္တအ္ဂွ္ေလဝ္ လဖဝ္ထၞးလဝ္ ပႜဲလိက္ဝြံရ။ ေကာန္ငၛာ္ ယဝ္ရသၜးဂဝ္ဂှဵ
(သၜးပဋိသႏၶိ) ဟြံေပင္ဂိတုတုဲ ကုီ(ဝါ) အဝဲအဂၤ ဟြံဍဳိက္ေပင္ကုီမၢး သြက္ေသၢာံဗေပင္ ေကၜင္ကႜဟ္ေဍံတံ ကိစၥေဇှာ္တဵ ဗြဲမ ေလာန္ မှးတံဒးေကတ္ ကသပ္ခ်ပ္ဂှန္ကုႝ မှိဟ္ရံင္ကေလင္ ဗေပင္ ေကၜင္ကႜဟ္ေကာန္ငၛာ္မှးတံဂွ္ ဗြဲေတဿင္ ညးတံေသာင္ ကလး ထၞးကုႝ မှးတံမာန္ေရာင္။

ကၜာေကာန္ငၛာ္မှးတံ ဟြံဂြံသၜးပဋိသႏၶိ

ပတံႏူစဂြံကၜဳင္ပဋိသႏၶိ (ယဲဒုိက္) ဂွ္ေရာင္ ကႜဟ္ေကာန္ငၛာ္ စေဇှာ္ေမာဝ္ကၜဳင္ရ၊ သြက္ေသၢာံကုႝ အ႐ုီဗင္ ေကၜင္ေကာန္ငၛာ္ဂွ္ စဿေသဲ(cell) မှဳံကုႝဗ႘လ႘ယာန္တံ သြက္ေကာန္ငၛာ္ ဂြံထတ္ယုိတ္ ဂြံေဇှာ္ေမာဝ္ ေဖာအ္ေျဗဝ္ကၜဳင္ဂွ္ ကေမၜာန္ေဍံ ေဍံေကၜာန္ မံင္ေကတ္တ္ရ။ အခိင္ဂြံကၜဳင္ယဲဒိုခ္ အလုႝဇကု ဇကုဒးမင္မြဲဒး စြံသတိ ပေရင္ထတ္ယိုတ္ေရာင္။

အလုႝဇကု ဇကုမင္မြဲစြံသတိ ေကၜင္ကႜဟ္ေကာန္ငၛာ္ဂွ္ဗေပင္

အခိင္ဇကု ဂြံလဝ္ယဲဒိုခ္ဂွ္ သြဝ္ေကၜင္ကႜဟ္ ေကာန္ငၛာ္မှးတံ ဂြံထတ္ယိုတ္ ဂြံေဇှာ္ေမာဝ္ ေဖာအ္ေျဗဝ္ကၜဳင္မာန္ မုမှးတံ ဂပ္ဝ္ ဒးေရင္ကၜဳင္ေရာ? စစှေသှဝ္ေကဝ္လတ္တ္၊ သတ္ဆုသတ္ဒုန္၊ မသတ္ဆု၊ မပၲံပုင္ေၾသာံဂန္၊ ဍာ္တွ္ထဝ္ဗါတ္၊ ေဝင္ပေရင္ ထတ္ယိုတ္ (exercise) ႐ုိဟ္တၛဲ (မြဲတၛဲမြဲနာဍ႘) ကြာ္ဂၜံင္႐ုိဟ္တၛဲဂွ္ေလဝ္ ဒွ္ပေရင္ထတ္ယိုတ္ ခိုဟ္မြဲကုီေရာင္။ အာစမ္ၐတ္မံင္ ကုႝဒံက္တာ အခိင္မွာန္န္ စှဂဥဳဲထတ္ယိုတ္ ပ႘တာေမန္(Vitamins) ေလဝ္လံင္ဗက္ကုႝ၊ အနိဠာရုီ ထဿတ္ဂြအ္ကၜဳင္လၲဴမှး ကာလ ဒးဒုင္စသိုင္ ယဲစိုတ္မၢး ဒးေကတ္ အ႐ုီအဗင္ မှိဟ္ထိင္ကုႝစိုတ္။ ေကာန္ငၛာ္ အပႜဲဂဝ္ဂှဵမှးဂွ္ ႏြံပဿိက္ကုႝ ဓရ္ၐိုတ္လလံကုီ။ ႏြံပဿိက္ မကုႝ ပြဴ႘ပြဴသၟးဇၛးတုဲ သဿဴပသပေသာန္တံဂွ္ ဂပ္ဝ္ဒးေဝင္ပါဲ တင္ေစှာန္ထၞးလဝ္ လၲဴေတံပန္တင္ဝြံ ဒွ္အ႐ုီအဗင္ကု ေကာန္ငၛာ္မှး တံ တှဟ္နေသၢာံဒက္ပၲန္အာ ပေရင္ထတ္ယိုတ္ ေကၜင္ကႜဟ္ေဍံတံတုဲ ဂပ္ဝ္ဒးေဒၢတ္ဗက္ေရာင္။ အခိင္ႏြံကုႝယဲဒိုက္ဂွ္ တင္ပိ တင္ေစှာန္ထၞးလဝ္ သဿဝ္ေတံဒးေဝင္ပါဲေရာင္ ယဝ္ဟြံေဝင္ပါဲမၢး ေကၜင္ကႜဟ္ေကာန္ငၛာ္မှး ႏြံဒဿံင္ပႜဲဂဝ္ဂှဵဂွ္ လီုလၚအာဒွ္မာန္ ေရာင္။
၁။ သုင္အရက္သုရာ
၂။ သုင္ၐံက္
၃။ သုင္ဘိင္ဘင္မပၲံကုႝ marijuana Cocaine

ေကာန္ငၛာ္ႏြံဒဿံင္ပႜဲဂဝ္ဂှဵမှးဂွ္တီမံင္မှးရဂး

ေကာန္ငၛာ္ အခိင္ႏြံဒဿံင္ ပႜဲဂဝ္ဂှဵမိဂွ္ ေဍံတီမံင္မှး တုဲတုဲရ၊ ကာလမှး ဒုင္စသိုင္ ေကာန္ငၛာ္ဆုဲအာ ဆုဲကၜဳင္ပႜဲဗုင္ဂှဵဂွ္ မှးဇြိတ္ သေပါတ္ဗုင္မှးမၢး ေကာန္ငၛာ္ေဝင္မံင္ “ထဲေအာပ္” hide and seek ကေရာံမှးတုဲ တိတ္အာႏူတဲမှးတုဲ ကေလင္စိုပ္ကၜဳင္ပၜန္ ဆုဲအာဆုဲကၜဳင္ရ။ ပ႐ုိင္ဝြံ ဒးအမ္သဝ္တဵဗြဲ မေလာန္ေရာင္။ ဟုီအေရဝ္ တက္က်ာကုႝ ေကာန္ငၛာ္မှး ႏြံဒဿံင္ပႜဲဂဝ္ဂှဵမၢး ဗြဲကိုပ္ကၜာ ဒုင္စသုင္ဟြံေလပ္ ဒွ္ဂြံေရာင္၊ ဆၢးေကာန္ငၛာ္မှး မိင္မံင္ရမ်ာင္မှးဂွ္ ဒွ္ဍာံဍာံရ၊ ဒြက္ဇကုဒးစိုတ္ဂွ္ ႐ုဲစွ္ေကတ္တုဲ ဒေယွ္ကုႝ ေကာန္ငၛာ္ မံင္ပႜဲဂဝ္ဂှဵ ႐ုိဟ္ဒဒွ္တၛဲညိ၊ ကာလေကာန္ငၛာ္မှး သၜးပဋိသႏၶိတုဲ သၸစမ္ရံင္သတိ ေကာန္ငၛာ္ဂွ္မဂး ဗုီလုႝေဍံပတုပ္ဗက္ ရမ်ာင္မိမေဍံ၊ တှဟ္ျခာ ႏူရမ်ာင္ညးတှဟ္ဂွ္ ဂြံဆုႝေကတ္ရ။ ကေလင္ဒေယွ္ဒြက္မှး ေကင္ဒေတွ္လဝ္ အခိင္ေဍံႏြံမံင္ ပႜဲဂဝ္ဂှဵ ေတံပၜန္မဂး ေကာန္ငၛာ္ဂွ္ ကလင္ဆိုတ္တ္ပၜဳိတ္တ္တုဲ ေဍံမံင္ညိင္ဝတ္္ သၛိတ္ျဇအာရ၊ ဒက္ပၲန္အာ ေကၜင္ကႜဟ္ေကာန္ငၛာ္မှး ႏူစဂြံလဝ္ ပဋိသႏၶိအုိတ္ညိ၊ ပေရင္ဆက္ေဆာံကုႝ ေကာန္ငၛာ္မှးဂွ္ေလဝ္ မှးကုႝေကာန္ငၛာ္မှး ပပၲံႏူႏြံဒဿံင္ ပႜဲဗုင္ဂှဵဂွ္ ဒက္ပၲန္အာ ပေရင္ဆက္ေဆာံ ကလိတ္ကေလါတ္အိုတ္ညိ။

မတ္ေကာန္ငၛာ္မှး ညာတ္ဟြံညာတ္ ပသတိဆိုတ္တ္ပၜဳိတ္တ္

မုအၥာသိပၸံတံ တီလဝ္ဂွ္ေရာ? ေကာန္ငၛာ္သၜးပဋိသႏၶိတုဲ ဗြဲကိုပ္ကၜာ အပႜဲၐါပိဂိတုဂွ္ ေကၜင္ကႜဟ္ေကာန္ငၛာ္ စပ္ဖ်ပ္ကုႝ အ႐ုီမတ္ ဂွ္ ဆက္ဖ်ပ္ေကၜာန္မံင္ ကေမၜာန္ေရာင္၊ အာ႐ုီမတ္ စပ္ဖ်ပ္ကုႝ အာ႐ုီမတ္ဂွ္ ေကၜာန္ကေမၜာန္ စုႝကုႝေကာန္ငၛာ္မှး ညာတ္ကၜဳင္ ဗြဲမကၜးဖႜးရ၊ အပႜဲဘဝေကာန္ငၛာ္ သှာံပထမဂွ္ မတ္ဒးညာတ္ ဗြဲမကၜးဖႜးေရာင္၊ ျပသှာ ညံင္ရဵမတ္ေကာန္ငၛာ္ ဍာ္တွ္ဂၜဳထုီမံင္ အပႜဲမတ္ မတ္ေပဲ ဟြံေသင္မၢး မတ္မြဲဒိုဟ္ဂွ္ဟြံညာတ္ မပၲံသာ္ဝြံ ကၲဳႝဒွ္ကၜဳင္မၢး ေကၜင္ကႜဟ္ေဆင္စပ္ကုႝ အ႐ုီမတ္ေကာန္ငၛာ္ဂွ္ ဟြံေကၜာန္ကေမၜာန္ စုႝဒှာလဝ္ဒွ္ဂြံရ။ ျပသှာမတ္ ဗြဲမဂၜဳိင္ဏံဝြံ ရပ္စပ္ လြ႘ပရာကုႝမာန္ေရာင္။ လေဆာဝ္လေဆာဝ္ဆအယာံ မာတ္ သုင္ေစာဲႀကိယာကဿာတ္မတ္ ေဒၛာဝ္မတ္ တံဂွ္ ဗၜးအာမာန္ရ။ ယဝ္ဟြံဗၜးမၢး ကာလဒးကေရက္ေလဝ္ ကေရက္ေရာင္၊ သုင္ေစာဲအာ နဲကဲနာနာကုီေလဝ္ ယဝ္ဟြံဗၜးမၢး မတ္ေကာန္ငၛာ္မှး ေဟာံၿဗံအာ ဒွ္မာန္ေရာင္။

မုမှးဒးသၸေထက္

မတ္ေကာန္ငၛာ္မှး ညာတ္ဟာဟြံညာတ္ဟာ ဟြံတီဆိုတ္တ္ပၜဳိတ္တ္ ဒွ္သံသယမၢး ေကာန္ငၛာ္ သၜးပဋိသႏၶိတဿိတဿိ လဂါံပထမ အာဆုႝကုႝ ဒံက္တာဂွ္ ခို္ဟ္အိုတ္ရ။ ရပ္စပ္ျပသှာ ဗြဲမဂတာပ္အခိင္ဂွ္ ခိုဟ္ႏူလၨဳဲလၨဏီရ။ စုႝကုႝဆိုတ္ပၜဳိတ္ ဒံက္တာစမ္ၐတ္အာ မတ္ေကာန္ငၛာ္မှး ဂၜဳိင္င္ကုႝဝါေရာင္၊ ဗြဲေတဿင္ ေကာန္ငၛာ္အၾကာ အယုက္(၆) ဂိတုစမ္ၐတ္မၢး ခိုဟ္အိုတ္ရ။ ေကာန္ငၛာ္ ေပင္ အာအခါ ကလိဂြံမြဲသှာံမဂး ဒံက္တာကေလင္စမ္ၐတ္ “a corneal light reflex test ပၜန္ေရာင္၊ စပ္ၐတ္ဏံဝြံ မတ္ေကာန္ငၛာ္ မှး ဟြံတပ္ေၐဲမံင္ ေပမံင္ယဝ္ဒွ္မၢး ဒံတ္တာပတပ္ကုႝ နဲကဲေရာင္၊ သြက္ေသၢာံကုႝအ႐ုီဗင္ ကုေကာန္ငၛာ္မှးဂွ္ ပႜဲမှးနဲကဲေတဿင္ တဿဟ္ တှဟ္ဟ္ႏြံမံင္ကုီဟာ၊ သၨဳိင္ေဍံဂွ္ ေကာန္ငၛာ္မှး ဆုႝမံင္ပႜဲသၛိ အၾကာသၛိတံဂွ္ ဒွ္အ႐ုီဗင္ကုေကာန္ငၛာ္မှးလ်းမတ္ေသၢာံ တဵတက္တုိန္အာမွာန္န္မဒွ္ရ၊ ကာလေကာန္ငၛာ္မှး ဗုႝမံင္မှးအီကုီ တှံဆုသြဝ္မံင္လၲဴက်ာကုီ ပေဠာံမှးက်ဳိင္က်ဝ္လၲက္လဝ္ တံဂွ္ကုီ ကၜဳင္ဒံင္ဟလာ္ ၿဂဳိပ္ကြာ္မံင္တံဂွ္ကုီ သဗၺမအိုတ္သုီဂွ္ ဒွ္ဗဟုသုတ ေကာန္မှးဂြံဆုႝဂဗ သြက္လ်းမတ္ေဍံတံ ဂြံေဇှာ္ ေမာဝ္တဵတက္ တိုန္အာမဒွ္ေရာင္။

တၛဲဂတးေတံဆက္ဗွ္အာပၜန္ညိအဵ (ေအဝ္ဒ႘တာ)

ဗညာလၢန္အိန္(ကြာန္လွာ)