Kaowao Newsgroup Monversion

လိက္လညာတ္

တၜအဝႝုပှာန္ ဍဳင္ပါေကႆတာန္ ထ႐ုိဟ္လုီလာ္

ည႘ည႘ဆာန္

မာတ္ခ်္ ၂၃၊ ၂၀၀၉

လၲဴစုိတ္ဓါတ္ မွာဇန္ညးဍဳင္ကြာန္တံ ကုႝဏာသၢဳတ္သြာတ္ တှဟ္နေသၢာံတဝ္ေစှဟ္ပၜန္ဂတး ဖဲါပတိတ္ေထာံတၜအဝႝုပှာန္ သမၼတမူယွာရာတ္ဂွ္ နကုႝညးဍဳင္ကြာန္ ပါေကႆတာန္ ေထက္ကုႝဒးေရွ္ေသွ္သၸသမၲီ သုီကုႝဒးေကတ္ဂုဏ္စရာဲဗြဲမေလာန္ ေရာင္။ ပႜဲမခ်႘ဒရာင္ လုပ္ေပဲါဗတုိက္ နဲၐုိဟ္လလမ္ ဍဳင္ပါေကႆတာန္ဏံဂွ္ နကုႝဂေကာံမေဆင္စပ္ဂမၜဳိင္ မပၲံကုႝ ညးေရင္ တၜဳင္ပတဲုဖုႝေသှာဝ္(Lawyers)၊ နာဗစာ(Judges)၊ မွာဇန္ညးဍဳင္ကြာန္၊ အၥာပ႐ုိင္ ေကုာံ ဂေကာံခ်ဴေသှာဝ္(Legislators) စတမ္ ကဆံင္မှိဟ္နာနာဝြံ သြက္ေသှာဝ္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ ေသၢာံမံက္ဂတဝ္တုိန္ အပႜဲဍဳင္ပါေကႆတာန္မာန္ဂွ္ ပတိတ္တမ္႐ုိဟ္ ကုႝပေရင္ည႘သာသဿဟ္န္တဲု လုပ္ကၜဳင္ေပဲါဗတုိက္ မြဲကေရာံမြဲစြံဂွ္ ဂြံဆႝုညာတ္ေကတ္ နဒဒွ္သာဓက မျပာကတ္မြဲရ။

ေလာန္ကၜဳင္သှာံျခာဟြံလအ္ ကၜာတၜအဝုႝပှာန္ ဟြံထ႐ုိဟ္ဏီဂွ္ နကုႝညးဍဳင္ကြာန္ပါေကႆတာန္ ဒဒွ္ရ ညးတံဟြံမြဲပဿိက္ကုႝ ေသှာတ္တၜအဝႝုပှာန္၊ ညးတံေစွ္စုိတ္ႏြံပဿိက္ကုႝ ေသှာတ္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ဂွ္ ဓမံက္ထၞးကၜဳင္ဆႏၵညးတံ မြဲကေရာံမဲြစြံ ဗြဲမေကာံ ကေလာံအုိတ္ရ။ မြဲလၸာ္ဂွ္ ညးထံက္ဂလာန္ကုႝအထက္အပင္ ကု အလုႝအသ႘ပှာန္တံေလဝ္ အတုိင္မဂြံလဝ္အေခါင္အဝႝုေတဿင္ (Superpowers)ဂွ္ေဟင္ ရပ္ေကၜင္ကၜဳင္မံင္ ညးခ်႘ဒရာင္လုပ္ေပဲါဗတုိက္တံကုီေလဝ္ လၲဴစုိတ္ဓါတ္ညးဍဳင္ကြာန္ ပါေကႆတာန္တံ ပဿိက္မိက္ဂြံဖအုိတ္ဖအးေကၜံ ေသှာတ္တၜအဝုႝပှာန္ဂွ္ ရပ္ထိင္၊ ဗေဒံါ၊ ဖအုိတ္ေကၜံဟြံဂြံသက္သက္ရ။

အေဃာမလုပ္ေပဲါဗတုိက္ဂွ္ ဒးဒုင္ဇုီကပိုက္မံင္ကုႝ အရာမၵးေအာန္စုိတ္မြဲဂွ္ စှးဒကုႝအထံက္အပင္အ႐ုီအဗင္ ကု ပေရင္မ႐ုန္ ဂၥါန္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ဂွ္ ကုႝမံင္အထံက္အပင္ကုႝတၜအဝုႝပှာန္ေလဝ္ ႏြံကၜဳင္မံင္ရ။ လၲဴအကာဲအရာႏြံကၜဳင္ဒဿံင္ဗုီဗုီဏံကၜာေလဝ္ နကုႝညးဍဳင္ကြာန္ပါေကႆတာန္တံ ဗတုိက္ထ႐ုိဟ္ ဖဲါပတိတ္ေထာံ ေသှာတ္တၜအဝႝုပှာန္မာန္ကၜဳင္ရ။

နကုႝသၠဳိပ္ပှာန္ မူယွာရတ္ဂွ္ ဟုီႀကဳီႀကဵဇဵကၜဳင္မံင္ “ဗတုိက္ထ႐ုိဟ္အာ ေသှာတ္ပလုီပလာ္ ပကုီပရာပ္(terrorism)ေရာင္” တဲု ဖံက္ပကဝ္ဏာအေခါင္အရာညးဍဳင္ကြာန္ ပါေကႆတာန္တံရ။ ဆဂး ယဝ္ဒးဟုီဂလာန္ မဍာံေဇတ္မၢး ပေရင္ကေမၜာန္ ဗတုိက္ထ႐ုိဟ္ေသှာတ္ဝါဒ႘ ပလုီအလာ္ပကုီပရာပ္ဟုီဂွ္ ဒွ္ကေမၜာန္ဍဳင္ပါေကႆတာန္မြဲဍဳင္ဓဝ္ေလဝ္ဟြံေသင္၊ ဒွ္မံင္ကေမၜာန္ ဍဳင္ဇုိင္ဝုတ္ဒုိဟ္ ဍဳင္ပါေကႆတာန္တံသဿးေလဝ္ဟြံက သုီဒွ္ဒဿံင္ကေမၜာန္ဍဳင္ဂမၜဳိင္ အပႜဲဂၜးကဝ္ပု႙ေရာင္။

ထၞးဟုိတ္ဗတုိက္ထ႐ုိဟ္ေသှာတ္ပလုီပလာ္ ပကုီပရာပ္တဲု သုီပလုီပလာ္ဏာ စက္ယန္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ အလုံမြဲဍဳင္ ပါေကႆတာန္ဏီရ။ မြဲအခိင္ဓဝ္ ထၞးဟုိတ္ႀကဵဇဵကၜဳင္မံင္ ဒက္ပတန္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ေရာင္တဲု ပႜဲအခိင္မဗတုိက္ထ႐ုိဟ္ ေသှာတ္ပလုီပလာ္ ပကုီပရာပ္ဂွ္ေဟင္ ညံင္အဝႝုၾသဇဵပှာန္ ေသၢာံေဇှာ္သၜဳင္ဂွ္ မူယွာရာတ္ တဿ ာတ္လဒုႝကၜဳင္ဒဿံင္ ပေရင္ခ်႘ဒရာင္ ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ နဲနာနာသာ္ပၜန္ရ။

အခိင္မလုပ္မံင္ေပဲါဗတုိက္ ဖဲါပတိတ္တၜအဝႝုပှာန္မူယွာရတ္ဂွ္ေဟင္ “ေသှာဝ္တၜအဝႝုဂွ္ သာတဲု ေကၜာန္ပတိတ္ကေပါတ္ဗှိက္ မာန္ဂိၜဳင္ႏူကုႝ ေသှာဝ္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ဏီေရာင္” ဂွ္ လၸာ္ညးထံက္ဂလာန္ ကု တၜအဝႝုပှာန္ မူယွာရာတ္ ထၞးကၜဳင္ဟုိတ္သာ္ဝြံေလဝ္ ႏြံပၜန္ရ။ လၲဴမထၞးကၜဳင္ ဟုိတ္သာ္ဏံဂွ္ နကုႝညးဍဳင္ကြာန္ပါေကႆတာန္ ဒးဒုင္ဇုီကပုိက္ကၜဳင္ ဗြဲမဂိကတာန္တဲု ပြသာ္ဝြံဂွ္ သုီပလုီေကၜံမံင္ ဘဝညးတံေရာင္ဂွ္ေလဝ္ ညးတံပေတွ္ေကတ္လဝ္အုိတ္ရ။ ဒွ္သာ္ဂွ္တဲု နကုႝညးဍဳင္ကြာန္ ပါေကႆတာန္ ဒစႝုဒစး ပၜန္ုဂတးကၜဳင္ရ။ အတုိင္မပၜန္ဂတးကၜဳင္ဂွ္ေဟင္ ညးတံဂြံကၜဳင္ေပဲါအံင္ဇှးရ။ ဟုိတ္ဒွ္သာ္ဂွ္ရ နကုႝညးဍဳင္ကြာန္ ပါေကႆတာန္ေလဝ္ လၲဴမဂြံကၜဳင္ေပဲါအံင္ဇှးဂွ္ ညးတံသၸစဿတ္သမၲီ ပတူပတုိန္ တုိင္တဿံဝင္တဲု မြဲအခိင္ဓဝ္ သုီမေကတ္ဏာ ခန္လၛတ္ ပႜဲဂၜံႀသဳိဟ္ေကာန္တဿံညးတံဏီရ။

ခန္လၛတ္ပၲန္ငၛဳတ္မးဟြံမာန္ မဂြံဆႝုေကတ္ ပႜဲဍဳင္ပါေကႆတာန္မြဲဂွ္ ညးမဖဲါပတိတ္ေထာံ နာဲဗၥာ Ifterkhar Chaudhury သၠဳိပ္ပှာန္မူယွာရာတ္ဝြံ လကၠရဵအုိတ္ ဒးအုပ္ဏာနိဂုီ နကုႝပြမေဆာံေလင္ေဟာံၿဗဳီေဇှာ္ကုႝျဇဟတ္ရ။ ပေရင္လုပ္ေပဲါဗတုိက္ စ႘ေရင္ကုတ္ဒန္ေသှာဝ္ဗြဲမသၜးပြး(the struggle for the independence of the judiciary) ေကုာံ ေသှာဝ္ဥပေဒအုပ္လဒန္ (the rule of law)ဂွ္ ဒွ္တုိင္ပၠဵရန္တဿံတုပ္မြဲ ပဲါစြံလဝ္တှဟ္ျခာဟြံဂြံရ။ ပေရင္ဒစုႝဒစးတံ ပံင္ပစပ္ဂြံကၜဳင္အဆက္ နဒဒွ္ဂေကာံ ဆက္ေစၜာံေဇှာ္မြဲတဲု သုီဒးလုပ္အာေပဲါဗတုိက္ နကုႝဗုီျပင္ပၜန္ဂတး နဲဆီပၚဍာ္ေဇြာဝ္ဏီရ။

ပြမူယွာရာတ္ ဒးဒတုံျပဟ္ က်ၿဗဳီအာလဿဳဟ္ဂွ္ ေထက္ကုႝဒးကႜဳဟ္ေမၜံ စအုိန္ဇရ စပ္ကႝုပြမဖံက္ပကဝ္ဏာ အေခါင္အရာ ညးဍဳင္ကြာန္ လၲဴနဲဗ်ဴဟာ ဗတုိက္ထ႐ုိဟ္ ေသှာတ္ပလုီပလာ္ပကီုပရာပ္ ညးေတံရ။ နကႝုနဲမဟာဗ်ဴဟာဝြံေဟင္ ထေဍင္ရပ္ ညးဒစႝုဒစးမလုပ္ေပဲါဗတုိက္ ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘တုဲ သုီကၜတ္ပေလံေထာံ၊ ဂစုိတ္မှိဟ္မၛးဗြိဳင္ေသှာဝ္၊ ပ်ဲပ်ာံၐုင္တက္ စတမ္နဲသၸမာန္ ဗြဲမဂၜဳိင္ေဟင္ ပႜဳႝပႜဳိက္ဖံက္ပကဝ္ကၜဳင္ အေခါင္အရာမှိဟ္ရ။

ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ဟုီဂွ္ ဒွ္သဇိုင္ဒဿံင္ညးဍဳင္ကြာန္ ေသၢာံညိင္ဝပ္မာန္ နကႝုဒပ္ဗၜာဲသဿိင္၊ ဂေကာံမဂၜဳိင္ဂၜာဲဓမံက္ပတိုန္ ပေရင္ဍာံစဿတ္၊ ဂေကာံေသှာဝ္ဓဝ္ စတမ္တအ္ဝြံ ဒးဒွ္ဗုီျပင္သှာဲဒါ စက္ယန္ညးဍဳင္ကြာန္ေရာင္ဂွ္ ဒွ္ဂလာန္ဗၠန္ ပေရင္အံင္ဇှးတမ္မူလ ညးဍဳင္ကြာန္တံရ။

အရာဝြံ ဒွ္တင္ပဿိက္ေဇှာ္မြဲရ၊ ၐုိန္ဂွ္ေလဝ္ တင္ဒတူလုိင္ ညးမလုပ္ေပဲါဗတိုက္တံဂွ္ ညးတံဆက္ကႝုအာပညာ သြက္ေသၢာံ တဝ္ေစှဟ္ကႝုတၜအဝႝုပှာန္ပၜန္ရ။ အရာမတဝ္ေစှဟ္ကႝုတၜအဝႝုဂွ္ ဆၐုိတ္ထၞးမံင္ဆႏၵ ပႜဲဂၜံင္ဍာန္ဂွ္ဟြံ႐ုံဂပ္၊ လၲဴတၜအဝႝု မလုိန္ ဗပိုန္ပႜဳႝပႜဳိက္ဂွ္ သုီဒးေကႅင္တဝ္ေစှဟ္ေရာင္။ အခန္က႑ ညးလုပ္ေပဲါဗတုိက္ဂွ္ ဒုင္သဇုိင္ကႝု ပေရင္ခ်႘ဒရာင္ညးတံတုဲ ညံင္ေသၢာံေရင္တၜဳင္အာ အတုိင္ေသှာတ္ဗၞတ္ႏြံႏြံဂွ္ ကႝုဏာသမၲီ ကု ညးမခ်႘ဒေရာင္ လုပ္ေပဲါဗတိုက္တံအုိတ္ရ။

နဲကဲညးဍဳင္ကြာန္ ပါေကႆတာန္တံ ေသာင္ကႅးဏာ ပဋိပကၡတၜအဝႝုပှာန္ဂွ္ နကႝုဍဳင္အာယွဂမၜဳိင္ ေထက္ကႝုဒးသၸအစာံ ေရာင္။ ညးမြဲမြဲဂွ္ ယဝ္ဒွ္ကၜဳင္သံသယ ဖဍဳိန္ေထာံစိုတ္တုဲ ဗတုိက္ဗေဒါမ္ေဖ်ံ တၜအဝႝုပှာန္ဟြံေလာဲ၊ ဗတုိက္ဖဲါပတိတ္ဟြံမာန္ ယဝ္ပေတွ္ေကတ္လဝ္သာ္ဂွ္မၢး လဿဳဟ္ဒဒွ္ရ ဗတုိက္ဗေဒါမ္ေဖ်ံတၜအဝႝုပှာန္ မူယွာရာတ္မာန္ဂွ္ နကႝုညးဍဳင္ကြာန္
ပါေကႆတာန္ ထၞးဏာသက္သ႘ ဟြံေသင္ရဟာ။ ဟုိတ္ဒွ္သာ္ဂွ္တုဲ ဍဳင္ဂမၜဳိင္အပႜဲဂၜးတိဏံ ေ႐ွ္ေသွ္ပတိုန္ဂုဏ္စရာဲ ညးဍဳင္ကြာန္ပါေကႆတာန္တုဲ ကုညးမလုပ္မံင္ေပဲါဗတုိက္ သြက္ေသှာတ္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ ညးဍဳင္ကြာန္ပါေကႆတာန္ မြဲဟာန္ေကုာံညးဍဳင္ကြာန္ အပႜဲဂၜးကဝ္ဂွ္ ေထက္ကႝုဒးကႝုအာ အ႐ုီအဗင္ သုီစိုတ္သုီစ႐ိုတ္ ဗြဲမျမဟ္ၿမဵေရာင္။

ျပဟ္ဟ္ဏံ ဍဳင္ပါေကႆတာန္ ဒးဒုင္ဆႝုဂဗမံင္ကႝုအခက္အခုဲမြဲဂွ္ သြက္ဒးေကႅင္ဗေပင္ကႝုတာလ်ဳိင္ ကုနာဲဗၥာ(Judges) မူယွာရာတ္ မဖဲါပတိတ္ေထာံလဝ္တံကုီ သုီကႝုနာဲဗၥာတှဟ္ဟ္တံရ။ နကႝုအလႝုအသ႘မတုိန္တဿိေလဝ္ ႏူမူယွာရာတ္ ႏုက္တိတ္ တုဲ ပြဳိင္(၃)တၛဲေဟင္ ေကႅင္ထၞဳတ္ကႝုတာလ်ဳိင္ ကုနာဲဗၥာဂမၜဳိင္ ေကုာံ ႐ုင္ဗၥာ(ဝါ)႐ုင္ေသှာဝ္ဓဝ္(Judiciary)ပၜန္ေရာင္ေလဝ္ ဒးကႝုကၜဳင္ဂတိပါင္ရ။

ပႜဲအခါမပၜန္ဂတးမံင္ဂွ္ နကႝုဍဳင္သၟာင္ဂမၜဳိင္ ပတိတ္ကၜဳင္လိက္လေလာင္ၾတး လညာတ္လစြံစုိတ္ညးတံကုီ၊ သုီကႝုလညာတ္ ပညာ ေသှာဝ္ဥပေဒအုပ္လဒန္(Rule Of Law) စတမ္သာ္ဝြံ ကႝုကၜဳင္အ႐ုီအဗင္ကုီရ။ ေတဿင္မြဲဂွ္ ပႜဲအရာမဖဲါပတိတ္တၜအဝႝု ပှာန္ဂွ္ ဂေကာံေသှာဝ္ဓဝ္ဂမၜဳိင္၊ ဂေကာံမလုပ္မံင္ေပဲါဗတုိက္ သြက္အေခါင္အရာညးဍဳင္ကြာန္တံ ဂြံဒွ္ျဇဟတ္မြဲ ည႘သာသဿဟ္န္ ကုညးဍဳင္ကြာန္တံဗြဲမလာန္ရ။ ပံင္ပစပ္ကႝု အကာဲအရာမကၲဳႝဒွ္မံင္တံတုဲ အၾကာဒးဒုင္ဒဿံင္ဘဲ လလုိန္ဗပိန္ဂွ္ ပေရင္ၿပံင္သၜာဲ သၨဳိင္ ညံင္ေသၢာံကၲဳႝဒွ္ကၜဳင္မာန္ ညးမ႐ုန္ဂစာန္ခ်႘ဒရာင္ ညးေရင္တၜဳင္ပတုဲဖႝုေသှာဝ္တံ စဿ႘ညာတ္ကၜဳင္မံင္ေရာင္။

အၾကာအခက္အခုဲနာနာသာ္ ကၲဳႝဒွ္မံင္ဂွ္ အတုိင္မစဿ႘ေကတ္လဝ္ ပေရင္အံင္ဇှးလၸာ္ခိုဟ္မံက္ကၜဳင္မာန္ဂွ္ ဝါတ္ဂါတ္တဵဗြဲမလာန္ ရ။ ႏူမဂြံကၜဳင္အထံက္အပင္နာနာသာ္တုဲ မြဲကဆံင္ ပဿိက္ဆႏၵ လုပ္ေပဲါဗတုိက္ပေရင္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ အၾကာညးဍဳင္ကြာန္တံ ေသၢာံမံက္တိတ္မာန္ဂွ္ ဒးေကတ္ကၜဳင္အခိင္ဗြဲမလအ္ရ၊ လဿဳဟ္မၢး ပေရင္အံင္ဇှးေဇှာ္ေဇှာ္မြဲ ကၲဳႝဒွ္တုိန္တုဲ သၨဳိင္႐ုိဟ္ကှက္ ပဋိပကၡမကၲဳႝဒွ္မံင္ပကတိတံဂွ္ နကႝုညးဍဳင္ကြာန္တံ ေကတ္တာလ်ဳိင္ ေသာင္ကႅးမာန္ကၜဳင္ရ။

လိက္ဂြံ ကၜာဲေစၜာံနင္ ႏူလိက္ပေရင္ "A Dictator is Defeated” Mr Basil Fernando, Director of Asian Human Rights Commission" မခ်ဴလဝ္ေရာင္။

ည႘ည႘ဆာန္