Kaowao Newsgroup Monversion

လိက္လညာတ္

ပေရင္ေကာန္ဂကူမန္လတူဍဳင္မာဆံက္

ဥကၠာမန္

ေအဗရဵ ၂၇၊ ၂၀၀၉

ကံကုသုႝမန္ကုႝမန္ ညးမြဲေကုာံညးမြဲဂွ္ ေဍံဆက္စပ္ေဆင္စပ္မံင္ ညးသကအ္ဖအုိတ္တုဲ ဂကူမန္တန္တဵ ေသၛာဲကုီၾကပ္ကုီ သၜဳင္ကုီသဝ္ကုီဂွ္ ၿဇိဳဟ္ကုီဍာကုီ ေလာဲကုီဝါတ္ကုီ ဟြံဒးရုဲတုဲ ဒဒွ္ဂကူမန္သုီဖအုိတ္ဂွ္ မန္တံဒးတီလဝ္သုီဖအုိတ္ရ။ ဆာန္မန္ ဍာံေတွ္ ကေမၜာန္ေကင္ကာမန္ သုီဖအုိတ္ ဒးတီလဝ္ေထက္ရ။ ဂကူမန္ဍဳိဟ္ေတွ္ မန္ရဂြံဒုင္စသိုင္၊ ဂကူမန္ဒုိဟ္ေတွ္ မန္ရ ဒးဒုင္ စသုိင္တုဲ ဇဿာပ္မန္ဒုိဟ္ဟ္တံဂွ္ မန္ဍဳိဟ္ဟ္တံ ဒးေဝတ္ေဗၲာန္ေစှာန္ထၞးကုႝဂွ္ ဒးဒွ္ေလဿင္ကေမၜာန္မန္မြဲရ။ ကေမၜာန္ ဂကူမန္ဂွ္ ေဆင္စပ္ကုႝဂကူမန္ဂၜဳိင္အုိတ္၊ ဂကူမန္ဒွ္ဒဒုိက္ကုီ ဒွ္တသုိက္ ကုီဂွ္ ေဍံေဆင္စပ္မံင္ကုႝဂကူမန္ရ။ ဟုီသာ္ဏံေတွ္ ကံကသုႝမန္ၐါျပကာဂွ္ ခုိဟ္ကုီပေရံကုီဂွ္ မန္ေဟင္ရ ဒးဒုင္စသုိင္။

ဟုိတ္ဒွ္သာ္ဂွ္ရ လတူဏံ ဗုီအကာဲအရာေကာန္ဂကူမန္ မႏြံလတူတိဍာ္ပယ်ဳႝမြဲဒှာဲ ဒဒွ္ပေရင္မန္ဍဳင္မာဆံက္ဝြံ ပတုိန္ထၞးဏာ ညိကုီရ။

ဍဳင္မာဆံက္ဝြံ အပႜဲကုႝအရာကူသာန္သြံရာန္စ အၾကာဍဳင္မန္ဗဿာကုႝဍဳင္ေသံဂွ္ ဒွ္ဒှာဲအဓိကမြဲရ၊ ဒွ္ဒှာဲသြက္ကႜဳိပ္သၠဳိပ္ ေကေအန္ ယူတံ ေဖ်ံသၨဳိင္ဇူဒမ္မြဲဒှာဲရ။ ဒွ္ဒှာဲဂေကာံေကုာံ ေဗာ္ခ်႘ဒ ရာင္သြက္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘တအ္တီု မြဲဒှာဲရ။ ဒွ္ဒှာဲသြက္သဿာကေမၜာန္ဍဳင္ပု႙ တံ ကၜဳင္ေကၜာန္စ သြက္ဗုင္ဂှဵ မြဲဒှာဲကုီရ။ ပရုိင္ပရင္ဒဒွ္ ပေရာပရာဒဒုိက္လတူဍဳင္မာဆံက္ဝြံ ဇဿာပ္တၛဲကၲဳႝဒွ္မံင္ဂွ္ ဇဿာပ္ညးမဗွ္ လိက္ပရုိင္ ကလင္ပရုိင္တံ တီမာန္မံင္သုီဖအုိတ္ရ။ ဣဝြံ လေဆာဝ္ေတွ္ ပရုိင္အၥာပရုိင္တံ ဟြံတီေလဝ္ ႏြံမံင္ေပင္ထာတ္ရ။

အၾကာၾကာဏံဂွ္ ညးမစာန္မံင္ သြက္ဗုင္ဂှဵမန္ပု႙ေလဝ္ ပါလုပ္ဒဿံင္ကုီရ။ မန္ညးမေကၜာန္ ဒဿံင္ပေရင္ပုိန္ျဂပ္ ေဖ်ံသၨဳိင္လတူ ဍဳင္မာဆံက္ ဟြံေအာန္ႏူကုႝ ၅၀ တၜ၊ ေကာန္ဂကူမန္ ေကၜာန္တၛဲစတၛဲဂွ္ ဟြံေအာန္ႏူကုႝ ၁၅၀ အိန္ထံင္၊ သဿာကေမၜာန္ေကၜာန္ ပႜဲရုင္စက္ ဟြံေအာန္ႏူကုႝ လၛီတုဲ ေကာန္ဂကူမန္ ညးရန္တဿံအာဍဳင္မၛး မှဳံမံင္အပႜဲဗဒုိပ္ဟံင္ျပာ္ကေရင္ ၃ ဒှာဂွ္ေလဝ္ ဟြံေအာန္ ႏူကုႝ ၅၀၀ ကုီရ။ မန္မႏြံလတူဍဳင္မာဆံက္ဗြဲမဂၜဳိင္ဝြံ ေသၛာဲျခာမံင္ႏူကုႝ ပေရင္ေကာန္ဂကူတုဲ ဗြဲမဂၜဳိင္ ဂြံတီေကတ္ စပ္ကုႝပေရင္ ခ်႘ဒရာင္ေကာန္ဂကူဂွ္ ေအာန္မံင္ေကြံေကြံရ။ အဆက္ညးတံႏြံကုီ၊ ဆဂးဗုီညးကုႝညးဂွ္ ဂြံဆုႝေကတ္ရ၊ လဵသုီဖအုိတ္ေတွ္ ဒွ္ညးပံက္ထၞးဒ႘ဇကုေတွ္ ဖအုိတ္ဂွ္ လၸဟုီေတွ္ခုိဟ္ေရာင္ညာတ္ရ။

မန္လတူဍဳင္မာဆံက္ဏံဝြံ ညးတံထုဲမံင္ကုႝပေရင္အိန္ထံင္ ဗုင္ဂှဵ ၾသန္ၐဲမူညးတံတုဲ ပေရင္ဂကူဂွ္ ညးတံကုႝအခိင္္ဟြံမာန္တုဲ ညးတံထုဲမံင္ဒှာဲဏံ ဗဒါဲ ၃၀ သှာံ ၄၀ သှာံရ။ ဗုီညးညးမံင္တုဲ ပေရင္ေကာံကေလာံ ဗုီျပင္ေစွ္ေစွ္ဂွ္ေဍံဟြံမြဲ၊ နကုႝပေရင္ မိတ္ သဟာဲပူဂုႝညးတံ ေဟင္ ပံင္ဖက္ဆက္ေဆာံမံင္ညးသကအ္တုဲ စပ္ကုႝပေရင္ခ်႘ဒရာင္ေကာန္ဂကူဂွ္ မူေလဝ္ ဟြံေကင္ေကၜာန္ ကၜဳင္မြဲသာ္ကုီရ။

အပႜဲကုႝစဿတ္တၛဲ 17 ဂိတု အံက္တဝ္ပါ သှာံသကၠရာဇ္ခေရတ္ ၂၀၀၅ ဂွ္ ပူဂုႝဆာန္ဂကူတံ ပံင္ေကာံညးသကအ္တုဲ ဒက္ပတုိန္ ကၜဳင္လဝ္ ဂေကာံမှဳံယဿဳ “စႏၵက္ဓဝ္ည႘သာ ေကုာံရုီဗင္မင္မြဲ ေကာန္ဂကူမန္” (MNLCA) လတူဍဳင္မာဆံက္မြဲရ။ ဂေကာံဏံဝြံ စုႝကုႝလဿဳဟ္ ၐုိန္ရဂ်ဳိင္တဵမံင္ကုီ ေလဝ္ စုႝကုႝဂြံဒွ္ဗုီျပင္ခ်ဳိတ္တ္ပၜဳိတ္ နဲကဲေစွ္ေစွ္ဂွ္ေဍံဟြံဒွ္ဏီကုီရ။ ဟုိတ္ႏူကုႝတင္အခက္အခုဲ နာနာတုဲ ၐုိတ္ေထက္ကုႝေဍံဒးေဖာအ္ေျဗဝ္ဂွ္ ေဍံဟြံေဖာအ္ေျဗဝ္ကၜဳင္ဏီရ။ ဆဂးပေရင္ခ်႘ဒရာင္ ေကာန္ဂကူ မပၲံကုႝ ေကၜာန္ တၛဲေကာန္ဂကူ ႏူကုႝ ၅၉ ဝါ၊ ၆၀ ဝါ၊ ၆၁ ဝါ၊ ၆၂ ဝါမာန္ကၜဳင္ကုီ၊ တၛဲဍဳင္ဟံသာဝတ႘လုီ၊ တၛဲပၜန္ဂတးမန္၊ တၛဲနာဲယကၡကုႝ နာဲဆီဂကူဒးထံင္၊ ပေရင္ခ်႘ဒရာင္ ေကာန္ဂကူသာ္ဏံၐုိတ္ေထက္ႀကဳိက္ႏြံ၊ တုဲပၜန္ေကာန္ငၛာ္ကုီ မိမေကာန္ငၛာ္တံကုီ ဒွ္ဒဒုိက္ ဂိယဲ ကုီေတွ္ အာပၜံင္မံင္ကုႝရုင္ဂဥဳဲကုီ၊ ေကာန္မန္ေကၜာန္မံင္ ပႜဲရုင္စက္တံ ဒွ္ျပသှာကုႝဂကူတှဟ္ဟ္မၢး အာဘုိင္ေသာင္ကလး ပည႘ပညပ္ကုႝတံႏြံ၊ မန္အာကၜဳင္ဆုႝဂဗကုႝ ဗၜာဲသဿိင္ေဍံရပ္ဏာမၢး ေဍံအာတ္ အရုီအဗင္စုိပ္ေတွ္ အာႏုက္ပတိတ္နင္ႏူကုႝ ရုင္အခ်ဳက္တုဲ ဗစုိပ္ကုႝဒှာဲညးတံမိက္ဂြံအာဂွ္ကုီ၊ တုဲပၜန္ညးဒွ္ဒဒုိက္ ႏူအပႜဲဍဳင္ကုီ စဵကၜဳင္ႏူဍဳင္ေသံကုီ၊ ညးဒးကၜဳင္အခ်ဳက္ကုီ၊ ကာလလေဆာဝ္ ဆုႝဂဗကုီ အာတ္အရုီဗင္စုိပ္ကုီမၢး ေကာ္ကုႝဇူအပႜဲကုႝရုင္တုဲ အာမၢး သုီဒးေစက္ဏာကုီစရိတ္ဂၜံင္ ညိညႏြံတုဲ ႏူကုႝသကၠရာဇ္ 2006 ဂိတု ေဂ်ာန္ဂွ္ စပတိတ္ကၜဳင္ လိက္ေလဿင္ဗညာဓရာမ္ နကုႝဘာ သာမန္/ဗဿာ စုႝကုႝစုိပ္ ဂိတု ဂ်ဴလာင္ ၂၀၀၇ ကုီရ။ ဟုိတ္ႏူကုႝတင္အခက္အခုဲနာနာတုဲ လိက္ေလဿင္ဂွ္ဒးေဒါံလဝ္ရ။

ပႜဲကုႝစဿတ္တၛဲ ၂၅ ဂိတုေမ သကၠရာဇ္ခေရတ္ ၂၀၀၆ ဂွ္ ႏူကုႝဂေကာံမန္မာဆံက္ ကႜဳိက္ကႜဳုိပ္တုဲ ပံက္ပတုိန္လဝ္ဘာ မှဳံယဿဳ “သုခဟံဟာ” နကုႝရမ်ာင္ကေၿမဲ “ဇဿာပ္ေကာန္ငၛာ္ ညံင္ဂြံလုပ္လိက္သၨဳိင္” တဲု တင္ရန္တဿံ (၁) ဇဿာပ္ေကာန္ငၛာ္ ညံင္ဂြံကလိ္ဂြံ အေခါင္အရာ ေဗၲာန္လိက္သၨဳိင္ကုႝ ညံင္ဂြံေလပ္လိက္သၨဳိင္မာန္၊ (၂) ဇဿာပ္ေကာန္ငၛာ္ ညံင္ဂြံကလိဂြံ ေဒၢတ္ပဋိပတ္ စုိတ္စရုိတ္ သၜဳင္သၜဳင္ၿပဲၿပဲမာန္။ (၃) ဇဿာပ္ေကာန္ငၛာ္ ညံင္ဂြံကလိဂြံ ပေရင္မိပ္ၿဇိပ္ရာင္ဆာဲတုဲ ညံင္ဂြံဒက္ပတုိန္အာ ဘဝမှဳံကုႝငၛဳဟ္မးမြဲ မာန္တုဲ ပံက္ပတုိန္ကၜဳင္လဝ္ရ။ ဘာဝြံေဗၲာန္မံင္ဘာသာ မန္/ဗဿာ ဂှန္၊ အဂၤလိက္၊ ပထဝ႘၊ ဝင္ ေကုာံ ဘာသာတှဟ္ဟ္တံ ပါလုပ္တုဲ စပ္ကုႝပေရင္ေယန္သှာင္ေလဝ္ ေဗၲာန္ေဖ်ာန္ ေလွ္ဒေယွ္လဝ္ႏြံကုီရ။

မာဆံက္ဝြံ ဂကူစုင္တုဲ ဂေကာံပေရင္ ဍဳင္ကြာန္ေလဝ္ဂၜဳိင္ ပေရင္တှဟ္ဟ္ေလဝ္ဂၜဳိင္တုဲ သၻင္ကှာေလဝ္ဂၜဳိင္ဗြဲမေလာန္ရ၊ ဟုိတ္ဂွ္ရ ကာလညးတံ ေကၜာန္သၸစမြဲမြဲသာ္ေတွ္ ဘိက္ပဿိင္ကၜဳင္ေယန္သှာင္မန္မၢး ေကာန္ငၛာ္ပု႙တံ အာေလွ္ မံင္လဿဳိန္ရ။ ဟိုတ္ဂြံေလွ္ထၞးစ႘ပ်း ေယန္သှာင္ဇကု အၾကာညးတှဟ္ဂွ္ ဒွ္ဂုဏ္ဖုႝေဇှာ္ေဇှာ္မြဲေရာင္ ညာတ္ရ။ ညးတှဟ္ဟုီကၜဳင္ “မြန္အက” ေကာင္းတယ္။

တုဲပၜန္ႏူကုႝစစဿတ္တၛဲ 16 ဂိတု သာပ္ေတမ္ပါ 2006 ဂွ္ ေဍံစေပၜာပ္ေကာန္ညးဒွ္ဒဒုိက္ သြက္ဂြံအာေဖ်ံသၨဳိင္ပႜဲခါမ္ Camp နဝ္ဖဝ္ကုႝအုမ္ဖါန္ဂွ္ မန္ပု႙ေလဝ္ပါအာညိညကုီရ။ ႏူဂွ္မြဲကဆံင္ ပရုိင္ လုပ္ခါမ္တံျပးဇးအာတုဲ မန္တံဂၜာဲကၜဳင္အဆက္ ေကတ္ ကၜဳင္အဆက္ အဆက္ညးအဆက္အဲ တုဲ မန္ကၜဳင္ႏူဍဳင္မန္ကုီ၊ မန္ကၜဳင္ႏူဍဳင္ေသံကုီ၊ မန္ပယ်ဳႝကုီ၊ ကေလာမသညးမသအဲ ေကာေဒံညး ေကာေဒံအဲ ေကတ္ကၜဳင္အဆက္ သြက္ဂြံလုပ္မံင္ပႜဲခါမ္ နကုႝတင္ရန္တဿံ အာဍဳင္မၛးအုိတ္ရ။ အၾကာၾကာဂွ္ ညးကၜဳင္ဇူဒမ္တံ ေျပၿပံင္ေလဝ္ႏြံ ဟြံေျပၿပံင္ေလဝ္ႏြံကုီရ။ ဟုိတ္ႏူကုႝက ဆံင္ကြပ္မှိဟ္ဟ္ နာနာ တုဲ ဒးဆုႝနာနာသာ္ရ။ ဗုီလုႝ ဒွ္ဒွ္ ရုင္မန္မာဆံက္ဂွ္ ဒွ္အာသၨဳိင္သြက္ေကာန္ဂကူမန္ ဂြံအာကၜဳင္ဂြံဇူဒမ္ ဒှာဲခုိဟ္ဟ္မြဲရ။ သင္ကုီ ခရွ္ကုီတံ ဂြံအေခါင္တိက္မြဲဗၲံ ဟြံမြဲကုႝတင္အခက္အခုဲ အႏၲရာယ္ဂွ္ေလဝ္ ဒွ္ဖုႝမြဲကုီရ။ ပႜဲကုႝသှာံ 2006 အၾကာဂိတု နဝ္ေဝန္ပါကုႝ 2007 ပြိဳင္မြဲသှာံ 2008 ကဝက္သှာံဂွ္ ပု႙ဟြံဂြံတိက္ခုိဟ္ဟ္ရ။ ဟုီေတွ္ညံင္ကုႝဒွ္အပုႝရ။ ေဒါဝ္ဗၲံေလဝ္ႏြံ၊ ၄ နာဍ႘ေလဝ္ လစုိပ္ေတွ္စုိပ္၊ ဗုီညးညးကၜဳင္တုဲ ခုိဟ္ကုီပေရံကုီဂွ္ ဒးဒုင္တဲဖအုိတ္ရ။ ဇကုမြဲဓဝ္ဗုႝတုဲ အၾကာညး တံဂၜာဲတသုိက္ဂွ္ ဇကုမြဲေလဝ္ ဒွ္မံင္ဒဒုိက္အၾကာညးတံ ကုီေရာင္ ခ်ပ္စုိပ္အာဗုီဏံကုီရ။

ပႜဲကုႝမှိဟ္ညးမကၜဳင္စုိပ္သုီဖအုိတ္ဂွ္ ပူဂုႝဆာန္ဂကူေလဝ္ႏြံ၊ ပူဂုႝဟြံကၜဳိဟ္ပေရင္ဂကူေလဝ္ႏြံ၊ ပူဂုႝမူေလဝ္ဟြံတီသက္က္ေလဝ္ႏြံ၊ ပူဂုႝေကင္ပၜကၜဳင္တရဵ ပႜဲကုႝဂေကာံ၊ ေဗာ္မြဲမြဲဒှာဲေလဝ္ႏြံရ။ ဂြံ ဆုႝကၜဳင္မှိဟ္စုင္ရ။ ပူဂုႝမြဲတၜပၜန္ဂွ္ (ဟြံဗဿံက္ယဿဳ) ကၜဳင္ႏူအေမရိကာန္ ဘာသုခဟံသာ ေဗၲာန္မံင္ ဘာသာဗဿာ မြဲဘာသာပါဂွ္ ညးေတံဟုီတုိန္ ပု႙တံၾကအ္မံင္ ဘာဇကုအပုိင္ရေတွ္ ေဗၲာန္မန္ကုႝ အဂၤလိက္ေတွ္တုဲရ” ညးေတံဟုီတုိန္ကုႝအဲတုဲ အဲမြဲၾသဝ္ မှိဟ္ဗုီဏံေလဝ္ႏြံမံင္ကုီရသြံ၊ စုိပ္အာအေမရိကာန္ဂွ္ မူေကၜာန္မံင္ ေရာ အဲသဿာန္တုဲ ညးေတံဟုီ ေကၜာန္မံင္သုရွ႘ အဲမြဲဒးဟုီကုႝညးေတံ ခုိဟ္ဟ္ရ။ ေတာ္ကုႝညးေတံေတွ္ ၐုိန္စုိပ္မံင္ဒှာဲ ဍဳိက္ ေကဝ္ေခ်ာဲၐုိတ္ကုီေလဝ္ ေကတ္ဟြံေလပ္မၢး ဒးဂုိဟ္အခိင္ညးေတံမံင္ဂွ္လဝ္ကုီရ။ ပေရင္ပူဂုႝဇကုမြဲ ၐုိန္ရေျပၿပံင္ကုီေလဝ္ သြက္ညးဂမၜဳိင္ဂွ္ ဒွ္မံင္မှိဟ္အပုႝမြဲေဏာင္သြံဂွ္ ခ်ပ္စုိပ္ဂြံရ။ (ပူဂုႝဂွ္ သၜးအေခါင္ညိ မိက္ဂြံထဿံက္ ဗုီျပင္ဂကူမန္ နာနာတုဲ ဒးစုတ္ လဝ္ဥပမာမြဲရ) ။

တုဲပၜန္ ပႜဲကုႝ အၾကာသှာံ 2007 ေဒါဝ္သှာံဂွ္ စပ္ကုႝကိစၥဂေကာံနာဲသၜိင္တံ လုပ္ကၜဳင္ ဗဒုိပ္ ေစွ္ကၜဳင္ႏူဍဳင္ၐင္ကံက္ဂွ္ေလဝ္ ဒွ္ကၜဳင္ဒဒုိက္နာနာသာ္ရ။ သုီညးသုီပ႙ုရ။ အၾကာၾကာဂွ္ ေထင္ ေဗၜတ္ညးကအ္ေလဝ္ႏြံ၊ ရဲကုႝဓဝ္ပလုိဟ္မာန္ ေသာင္ကလး ညးကအ္ဂြံဂွ္ ေျပၿပံင္အာေလဝ္ႏြံ၊ ရဲဟြံေကတ္ဂၜံင္ ေသာင္ကလးဟြံဂြံတံေလဝ္ ႏြံေပင္ထာတ္ရ။ မန္ပု႙ဂွ္ ဟုိတ္ႏူကုႝအၥာဂၜဳိင္ဂွ္မြဲ၊ ကဆံင္ပညာေအာန္တုဲ ကုႝဖ်ဳန္ကုႝပေရင္ပၚပါဲေအာန္ဂွ္မြဲ၊ လညာတ္သမၲီဟြံသၜဳင္ဂွ္မြဲ၊ ဟြံကၜဳိဟ္ပေရင္ကေမၜာန္ဂွ္မြဲ၊ မာနသၜဳင္ ဂွ္မြဲ၊ ဍဳိပ္ဍဳတ္ဟြံတီဂွ္မြဲ၊ တင္ဍဳိန္လ်အပႜဲကုႝဂကူမန္ပု႙ ႏြံတဵမံင္ဗြဲမဂၜဳိင္ ဂွ္ရ။ ပေကာံညးကအ္ဝါတ္၊ ေကာံတုဲေလဝ္ျပးေလာဲ၊ ဟြံကၜဳိဟ္ပေရင္ပံင္ေကာံအာကႜဳိပ္၊ ဗက္ ဟြံဂတာပ္ လညာတ္ညးညးကုႝဖ်ဳန္တုဲ လညာတ္ညးညးစြံဂတမၢး ဒွ္အာဗုီျပင္ ပည႘ ပညပ္ဇိင္တပ္ ညးသကအ္ေလာဲဟြံေသင္ရ။

ကာလ လေဆာဝ္ပေရင္မြဲမြဲ မူဟြံေဆင္ကုႝဇကုပုဟ္ အၾကာၾကာရုီဗင္ကုႝညးတှဟ္ဂွ္ ပု႙ဒးဒုင္ေထင္ေဗၜတ္ကၜဳင္ေလဝ္ႏြံရ။ လၛဳႝတံပၜန္ဂွ္ ပေရာဒဒွ္ျပသှာမြဲ ဟြံလၛတ္မြဲသာ္၊ ဟြံဂၜာဲတမ္ေကှာတ္ ရုိဟ္ကှက္ ကႜဳိပ္ကႜဳတ္မြဲသာ္ ေသာင္ဏာမၢးေတွ္ေလဝ္ သုီဟြံဒွ္သတ္သဿးဟြံက သုီကုႝဖန္ဗဒွ္ဏာ လေလင္ ပေရင္ည႘သဿဟ္ ေကာန္ဂကူမာန္ေရာင္။ ဗုီျပင္ဂကူမန္ ႏြံမံင္နာနာသာ္တုဲ ဇကုပံင္ကုႝ ေဗာ္ေဇှာ္ေတံ၊ ဂေကာံေဇှာ္ဏံ၊ ေကၜာန္ဒဿံင္ေဗာ္ယဿဳႏြံေတံ၊ မှိဟ္ဟုီဂးပုိင္တုဲ သၸမာန္ဂေကာံ ေဍာတ္တ္၊ ဘပလ ဂေကာံေဍာတ္တ္ ဂွ္ေလဝ္ ရံင္ေဍံဟြံေစွ္ဗုီဍင္ရ။ ဟုိတ္ဂွ္ရ ျပသှာ အၾကာဂကူမန္ဇကုကုႝဇကု ကၜာဟြံဂြံဂၜဳိင္ ကၜာ ေဍံဟြံဗုိင္ဂြံ ကႜဟ္ပု႙လညာတ္ပ႙ုဂွ္ ဗြဲမျပဟ္ေသာင္ ကလးေထာံကၜးကၜးတုဲ တီကႜဳိပ္ဍဳတ္ တမ္ေကှာတ္တုဲမၢး သၢဳတ္သြာတ္ေတွ္ခုိဟ္ဂၜဳိင္ရ။

လတူဍဳင္မာဆံက္ဏံဝြံ နကုႝက႑ပေရင္ဍဳင္ကြာန္မၢး ေဗာ္ကေရင္ကုႝ ဂကူဗဿာဂြံလဝ္ေစဝ္ လတူ (ဟုီအေျပာံ)၊ ပေရင္ထတ္ ယုက္ ေသန္တ႘ယာမုိင္ ကေရင္ဂြံလဝ္ကႜဳိပ္၊ ပေရင္ပညာ နဝ္ဖဝ္ရ႘ ကေရင္ဂြံလဝ္ကႜဳိပ္၊ လၸာ္လုႝရံင္င္ပါဲဟြံဗၜး ႏူကုႝကေရင္ရ။ ဥပမာဟုီ ပေရင္ကေရဲ ၐုိတ္လုႝ ေဍံဒဂုိဟ္ေပဝ္ျဗဳမံင္ လတူဍဳင္မာဆံက္ဏံမၢး အာတုိန္ေကာံဓရုီ (Meeting) ဘာပကတ္ ပေကင္ (Training) ေပါဲသ႘ကၜ႘ (Workshop) တံမၢး ညးကၜာဲဘာသာဗဿာမြဲဟြံတုဲ ညးကၜာဲဘာသာက ေရင္ေလဝ္ ဒးေကတ္ လဝ္ တှဟ္ျခာမြဲကုီရ။ ယဝ္ေကတ္ညးကၜာဲဘာသာမြဲေတွ္ေလဝ္ ပူဂုႝဂွ္ ဒးလုပ္သုီကေရင္သီဗဿာၐါ ဘာသာရ။ ရံင္ကုႝပုိတ္ဏံ ေတွ္ ဂေကာံကေရင္ ဂကူကေရင္ၐုိတ္ လုႝဂၜဳိင္တုဲ ၐုိတ္လုႝဂြံလဝ္ဒှာဲဂွ္ ပု႙ ခ်ိင္ဆေကတ္ဒးရ။

ေဇဿာဝ္ၾသန္ဗြဝ္ NGO တံေလဝ္ လုပ္မံင္ပႜဲကုႝကေရင္ဂွ္ ေတာ္ကုႝမန္ပု႙ဂြံေတွ္ ၐုိတ္အိက္ကှိ ဓဝ္ေဟင္ရ၊ တုဲပၜန္ဒှာဲဌာန္ဒတန္ သြက္ဂြံလြ႘ၐံင္ပတန္သဿတ္ေဍံ ႏြံတဵဗြဲမဂၜဳိင္ရ။ Program ေတံ Plan ဏံ Process ဂွ္ ကေရင္ကႜဳိက္မံင္ကႜဳိပ္ ဗြဲမဂၜဳိင္ရ။ တုဲပၜန္ စပ္ကုႝပေရင္ေကၜာန္္ Lobby, Campaign, Advocacy ပတိတ္လိက္ ေကၜာန္ၾကကၠဒိန္ ပေရင္ထိင္ဒဝ္သဘာဝ၊ ကြတ္ပရုိင္၊ သၨဳိင္ေကာန္ဗ်ဴတာ၊ ဝါသနာဂ႘တ၊ ပညာပၜတရဵနာနာတံ ေဍံေကၜာန္မံင္ဂွ္ေလဝ္ ဗုီျပင္ေစွ္မံင္ဗြဲမ ဂၜဳိင္ဂွ္ ဂြံဆုႝေကတ္ရ။ ေခတ္ ဏံကေရင္ဂွ္ ဟြံစငၛဵရ။ ဆဂးဗုီလုႝဒွ္ဒွ္ ညးတှဟ္ေကၜာန္ဂွ္ မိက္ဂြံဂြံအ ေထင္ေဇှာ္ဟြံေသင္၊ ရံင္ကုႝအကာဲအရာတုဲ ညးတှဟ္ ေကၜာန္ဂြံ ဇကုေကၜာန္ဟြံဂြံဂွ္ ဒွ္အရာဒး ေဍာတ္စုိတ္ေအာန္စုိတ္မြဲသာ္ရ။ ဟုိတ္ႏူဂကူမှိဟ္ညးတှဟ္တုီ၊ ညးမႏြံကုႝအေစာန္ ညးတှဟ္ဂၜဳိင္ တုဲ ညးတှဟ္ေကၜာန္ဂြံရ၊ မူဟုိတ္ေရာဟုီေတွ္ ေဍံတံဒက္ပတုိန္ကၜဳင္လဝ္တဿာလအ္၊ ဥပမာ ဗုီရုင္ဂဥဳဲ ေသန္တ႘ ယာမုိင္ ေမဝ္ဒဝ္ကေလဲေနတ္ဂွ္ ေလာန္ကၜဳင္ဂိတုေဖေဖာ္ဝါရ႘ ၂၀ သှာံ ၂၀၀၉ ဂွ္ ေပင္ ၂၀ သှာံ၊ ဘာဒှာဲလြ႘ၐံင္သဿတ္ေဍံ သာတူေလဝ္ဂွ္ေလဝ္ ၁၀ သှာံျပင္ေတွ္ ၐုိတ္ဏံဗုီျပင္ေဍံ ဒးေစွ္တြဳႝရ။

ပြဳိင္မြဲမြဲသှာံ ဥပမာေေတာ္္အေျပာံဗဿာ ၐံင္ဂြံတၜပညာ ၁၀-တၜ၊ ေသံဂြံ ၆-တၜ၊ ကရင္ဂြံ ၄-တၜ၊ ရေခင္ဂြံ ၂-တၜ၊ မန္ဂြံမြဲဓဝ္ဟီုမာန္ ရ။ ဣဏအ္ဂွ္ တန္တဵပႜဲကႝုအရာပေရင္ခ်႘ဓရာင္ေကာပ္ကာဲ ပြ႘ပြဴ ဇကုတဲု ဇကုစ႘ေရင္ျပဳေျပင္ခိုဟ္ေတွ္ ကလိဂြံဂုဏ္ဖႝုဂၜဳိင္ ေရာင္။ ဥပမာလၲဴဍဳင္မာဆံက္ဏအ္ program ဘာႏြံမံင္နာနာသာ္ရ။ ကေရင္ဂြံ ၅ ေတွ္ညးတှဟ္ဂြံပိတၜ ဟီုစဂြံရ။

စပ္ကုႝပေရင္ပြ႘ပြဴ ေကၜာန္ကေမၜာန္မၢး ကေရင္သၜဲလးမံင္ေဇှာ္ေဇှာ္ေရာင္ဂွ္ ဟီုေတွ္ဟြံ ေဗၜတ္ရ၊ ရံင္အာကႝု ေသန္တီယာမိုင္ ဂြံတဆိပ္၊ နဝ္ဖဝ္ရ႘ဂြံလာပ္၊ နာန္ခ်ာန္တံင္ ကလိဂြံတဆိပ္ၾကာေကုာံ ေခန္အုင္မာတအ္ ဂြံမံင္တဆိပ္မြဲတုဲမြဲဂွ္ ပေရင္ခ်႘ဒရာင္ ဂကူကေရင္၊ ဂကူေသံ၊ ဂကူဗဿာတအ္ ဟြံဍဳိန္ႏူဂကူညးတှဟ္ပုဟ္ဂွ္ ဒွ္မံင္သက္သ႘ခုိင္င္ကၜဳိက္က္မြဲဂွ္ ခ်ပ္ေကတ္မာန္ရ။ ဟိုတ္ဂွ္ရ မန္ပု႙စှးဇကုကႝုဇကု ဆႝုညးသၠအ္ ျပဳိင္ပကာန္ေကတ္မာန္ဒဿံင္ကႝု ပေရင္ကဝုညးသၠအ္ဂွ္ ေဒါံစြံလဝ္မြဲဆန္ခဏတဲု အနာဂတ္ ေဍာင္ပၠဵသဿတ္မန္တအ္ ညံင္ကႝုၾကက္ ဂြံကၲဳႝဒွ္ ေကတ္တာ လ်ဳိင္ပေရင္ ဂကူမႏြံကႝု ဗီုျပင္ခ်ဳိတ္တ္ပၜဳိတ္တ္မာန္ဂွ္ ညးညးအဲအဲ ဒးဂၥာန္အာေထက္္ေရာင္။

ပႜဲကႝုအရာခ်႘ဒရာင္ ပေရင္ေကင္ကာဂကူမန္ သြာင္နာနာတအ္ဂွ္ ရံင္အာလၸာ္စ႘ဒိုဟ္ ျဇဟတ္ဍဳိန္မံင္ ညိေရာင္ညာတ္တဲု သြာင္ညးသြာင္အ၊ဲ ကေမၜာန္ညးကေမၜာန္အဲလၸေတာ္ ေပဿာ္ကႝု ပေရင္ဂကူမြဲေဟင္တဲု နကုႝစိုတ္ဓါတ္ဆာန္ဂကူ ႐ုီဗင္ညးသၠအ္ ေပင္င္မၢး ပေရင္ခ်ီဒရာင္ေကင္ ကာဂကူမန္ နာနာဂွ္ အသိင္ေဍံသၜဳင္မာန္ေရာင္။ ဟုိတ္ဂွ္ရ ဂကူမန္ညးေစာန္မံင္ သြာင္နာနာ တံ ေလဝ္ ညံင္ဂြံသၛ႘ဂၜိပ္အးအးတုဲ ဒှာဲေထက္ကုႝ ဒးဆက္ကုႝအာျဇဟတ္ဍဳိက္ဇမၜိင္တံဂွ္ေလဝ္ ဒးခ်ပ္အာေရာင္ဂွ္-------------

ဥကၠာမန္