ပဲႜသှာံ ၁၉၆၉ သၠဳတ္ကာလလက္္ႀကဵသှာံ သၠဳိပ္ဝန္ေဇှာ္ေႀတံဥဳဏု(ဦးႏု)ကုႝဂေကာံၿပဝါ ညးလၛဳႝတအ္ ပဲါတိတ္ကၜဳင္ႏူဍဳင္ပုိယ္ ဂြံတဲု အာတ္အေခါင္ဇူဒုီ ပယ်ဳႝဍဳင္ေသံ(ထာဲေလန္)ရ။ ဂံြအေခါင္တုဲ  ၿခာဟံြလအ္ ညံင္ေသၢာံကေလင္ဂံြအဝုႝ ႏူအလုႝအသ႘ပှာန္ ဗုိလ္ေနေဝန္မာန္ပၜန္ရန္တုဲ သြက္ဂံြေရင္ကာန္တဝ္ေစှဟ္ကုႝအလုႝအသ႘ပှာန္မာန္ ဒက္ပတန္ေဗာ္မဲြရ။ ကုႝလဝ္ယဿဳေဗာ္ဂ္ွ ေဗာ္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ပါလ႘မာန္(ပါလ႘မာန္ဒီမုိကေရစီပါတီ-ပဒပ)ရ။ ဂံြေဖ်ံအလုႝအသ႘မာန္ဂ္ွ ဒပ္ပံင္ေကာံမြဲႏြံမွ  ဒ္ွမာန္ေရာင္ ညာတ္တုဲ သ႘ကၜ႘ပည႘ပညပ္ကုႝ ေဗာ္ကေရင္ေကေအန္ယူ(KNU)ေကုာံ ေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿရ။  ဂံြတုပ္စုိပ္ညးသၠအ္တုဲ အပႜဲသှာံ- ၁၉၇၀-ဂိတုေမ(၂၅)ဂ္ွ ဗၞဳတ္ပတုိန္ဒပ္ပံင္ေကာံမြဲ မှံဳယဿဳတညလ(တိုင္ရင္းသားလူမ်ဳိးေပါင္းစံုညီညြတ္ေရးႏွင့္ လြတ္ေၿမာက္ ေရး တပ္ေပါင္းစု)ရ။

အပဲႜဒပ္ပံင္ေကာံဂ္ွသအာင္ႏူေဗာ္ ပဒပ၊ ေကေအန္ယူ၊ ေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿတုဲ ေဗာ္-၂-ေဗာ္မဒ္ွသၠအ္ရဲေဗာ္ပဒပ မှံဳယဿဳ ခ်င္းဒီမုီက ေရစီပါတီ(မန္းတလင္းဍဳိက္ပ္)မဲြေဗာ္၊ ႐ွမ္းမ်ဳိးခ်စ္ပါတီ (ဂ်င္းမီယန္ဍဳိက္ပ္)မဲြေဗာ္ ပါလုပ္ကုီရ။ အပဲႜဒပ္ပံင္ေကာံဝြံ နကႝု-၅-ေဗာ္ပါလုပ္တုဲ၊ ဦးႏု(ဥကၠ႒ေဗာ္ ပဒပ ဂ္ွနဒဒ္ွနယက၊ မန္းဘဇန္ ဥကၠ႒ေဗာ္ ေကေအန္ယူဂ္ွ  နဒဒ္ွဥကၠ႒၊  နာဲယွဳ႙ေက်န္(ဥကၠ႒)ေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿ)ဂ္ွ နဒဒ္ွညးအုပ္ကာ ေကတ္တာလ်ဳိင္ ေရင္တၜဳင္ကၜဳင္ရ။
  
အခိင္ေတံ နကုႝေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿဂ္ွ ဗၞဳတ္ပတုိန္ကမၼတ႘ဗဟုႝမြဲဂေကာံ အတိုင္ဗြဲသဿဝ္ေတအ္ႏံံြရ။
                       (၁)နာဲယွဳ႙ေက်န္                 - (ဥကၠ႒)
                       (၂)နာဲေထန္                      -(ညးအုပ္ကာ)
                       (၃)နာဲညာဏရံသီ(သုေခ်တ္) –(ကမၼတ႘)
                       (၄)နာဲတိတ္ေထာန္              -(  ။   )
                       (၅)နာဲဗစိင္(ဗစိင္)                -(  ။   )
ဒပ္ပံင္ေကာံ တညလ မံက္ဂတဝ္ကၜဳင္တုဲ၊  ႐ုင္္ဌာန္ဂအုပ္ဒပ္ပံင္ေကာံဂ္ွ ပၲန္စံြလဝ္အပဲႜဍဳင္ၐံင္ကံက္ နာဲယွဳ႙ေက်န္ (ဥကၠ႒ေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿ)ေကတ္လဝ္တာလ်ဳိင္ ညးအုပ္ကာဒပ္ပံင္ေကာံဂ္ွ ဒးတာလ်ဳိင္ဂၨအ္႐ုင္  အခိင္ဂၜိဳင္င္ရ။  ကေမၜာန္ဂြံစုိိပ္ တရဵ ဂြံဒ္ွအထံက္အ႐ုီရန္တဲု နာဲမုိင္ေတန္(ႏုိင္ေမာင္တင္)ဂ္ွ နဒဒ္ွပ႘ေအ(PA) ကုႝလဝ္တာလ်ဳိင္ရ။ မြဲလပၚဂ္ွေတာဲကုႝ နာဲညာဏရံသီ(ညးလ်ဳိင္ဆက္ေဆာံမဟာမိတ္ေကုာံညးစှးေဗာ္ ပါလုပ္အပဲႜဂေကံာသဘာပတိ ဒပ္ပံင္ေကာံ)ဏံတုဲ ကုႝလဝ္ တာလ်ဳိင္စပ္ကုႝပေကာံရာန္လြဟ္၊ မကံ သြက္ဂံြဖ်ဵနင္ေဗာ္ရ။ (အခိင္ေတအ္နကုႝ ပဒပ ဂ္ွ အဆက္ညးတအ္ခိုဟ္တုဲ  ညးတအ္ ရာန္လြဟ္၊ မကံဂြံေလာဲရ။ ကေရာံဂ္ွဗုီဒးရး ပၚသြံကုႝေဗာ္ပိုယ္ကီုရ။) ဒပ္ပံင္ေကာံ တညလ မံက္တုိန္တုဲ ၿပာကတ္ၿမဟ္အာ အပဲႜဍဳင္ပိုယ္ေတအ္ရ။ ေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿ မပါလုပ္ အပဲႜဒပ္ပံင္ေကာံဂ္ွေလဝ္ ယဿဳၿမဟ္ကၜဳင္အပဲႜေဒသမန္ ဒှာဲဗြဲမဂၜဳိင္ကီုရ။ သဿတ္၊ ကြးဘာတအ္ကီု၊ သၢံင္ေႀတံႏူေဗာ္ပၜတရဵဍဳင္မန္လၛဳႝကုီ လုပ္ကၜဳင္ေဗာ္ၿပ႘ၿပ႘တဲု ၿဇဟတ္မှိဟ္ဂၜဳိင္တုိန္ကၜဳင္သုိ္က္က္ရ၊၊ ပဲႜ၁၉၇၀ ဂ္ွ  ဗၵဳိပ္သာေယ်န္(သာယာစခန္း) ႏြံဇေရင္ၐ႘ခ႘မြဲဒှာဲဂ္ွ သၸလဝ္ဌာန္ဂအုပ္ဗဟုႝရ။ ပဲႜဗၵဳိပ္ဏအ္ ဘာကြတ္ပှာန္သၨဳိင္ ေလဿင္(၂၊ ၃)  ကြးဘာမြဲဘာ ၐုိတ္-၁၀၀-တၜၿပင္ပံက္ကုႝမာန္တဲု ထပ္ဗေပင္ကုႝၿဒဟတ္ ပဲႜဒပ္မာန္ကၜဳင္ရ။ သြက္ဂြံေဇှာ္ပၲိိိဳန္ၿဇဟတ္ဒပ္၊ ေကဿာန္ပၲိဳန္ကေမၜာန္နာနာေလဝ္ အကာဲအရာခုိဟ္မံင္ရ။
          
အပဲႜ-၁၉၇၁-ၐိုတ္ဂိတုေမဂ္ွ ခ်ပ္ကုႝနာဲညာဏရံသီတုဲ  နာဲမုိင္ေတန္ေကတ္ဏာလြဟ္နာနာ(၄၂)ဇကုိအ္ (M-16-ဂၜဳိင္) အာပတန္ဒပ္မြဲဒပ္ အပဲႜဂေတွ္ ပရာေစာပ္ဂ႘ရ႘ခါန္ေတအ္ရ။ သြက္ဂြံအာစြံဒပ္ဒှာဲေတအ္မဲြဒပ္ ရန္တဿအ္ သြက္ဂြံသဲၜပၲိတ္တိဍာ္ အပဲႜခ႐ုိင္ဗိက္ဂ္ွ ဗြဲကုိပ္ကၜာနာဲမုိင္ေတန္ပတိုန္ထၞးလဝ္ႏံြတဲု ဥကၠ႒နာဲယွဳ႙ေက်န္ေလဝ္  တုပ္လဝ္စုိတ္ရ။ ဆၢး ဟံြဂံြဓဝ္ကၜဳိဟ္ခၜင္ကုႝကေရင္(KNU)မၢး ဂံြတန္တဵဟံြေလာဲ၊ ဟိုတ္ဂ္ွရ ဂံြဓဝ္ကၜဳိဟ္ခၜင္ကုႝကေရင္တုဲမွ ညံင္ဂံြအာဂးလဝ္ရ။ ညံင္ဂြံဂြံဓဝ္ကၜဳိဟ္ခၜင္ဂ္ွေလဝ္ ရံင္အကာဲအရာတဲု စသ႘ကၜ႘စမ္ရံင္ ကု ညးတာလ်ဳိင္ကေရင္တအ္ရ။ ဆၢး ဟံြဂံြကုႝစုိတ္၊ စုိတ္ဆႏၵၿပဟ္တဲု မင္အခိင္ဟြံမာန္ နာဲမုိင္ေတန္ဖန္ဏာၿပဟ္ဟ္ရ။ ပံက္ပတုိန္ဒပ္မဲြဒပ္ နကုႝယဿဳဒပ္စုႝဒှာေကာန္ဂကူမန္(Mon National Defence Army)ရ၊ သာ္ဝြံ ဒ္ွဟြံဂပ္ဝ္ ကမၼတ႘ဗဟုႝတအ္ညာတ္တုဲ ညံင္ဂြံအာဂးလဝ္ရ။ ညံင္ဂြံကေလင္စဵကၜဳင္ေဗာ္ သြက္ဂံြအာသ႘ကၜ႘တံင္ၿဂဲေဖ်ံဗုီတဲု ဗလးဏာညးစှး(နာဲဗညာအံင္၊ နာဲသာန္၊ နာဲေထာန္လွာင္)တအ္ရ။ ေဖ်ံလဝ္ဗုီတဿာဂလုိင္၊ ကေမၜာန္ေလဝ္စမံက္မံင္႐ုပ္ရဵရ။ ကေမၜာန္ဏံေလဝ္ ဂြံဒ္ွဖုႝဂုဏ္သြက္ဂကူမန္ရ  ဒ္ွတဲု  ဂံြကေလင္စဵဟံြဒ္ွရ   သာ္ဝြံကေလင္နင္ အေရဝ္ရ။

ႏူဂ္ွတဲု  နာဲညာဏရံသ႘၊ နာဲမိုင္ေတန္တအ္ဂ္ွ အဆက္ပုိ္တ္အာႏူေဗာ္ရ။ လပၚဝင္ခါေတအ္ေလဝ္ နာဲတိင္ဟာန္ (ညးကုႝတာလ်ဳိင္ရာန္လြဟ္ဒှာဲေတံ)တအ္ ခ်႘ဓရာင္ သြက္ဂံြဗေပင္ၿဇဟတ္ကုႝ  နာဲမိုင္ေတန္တအ္ကုီေလဝ္ ဗဲြႀကဵဏအ္  သၛိတ္ၿဇအာရ။