"ပှာန္ပန္ျပကာ ဇက္အာခမှင္
ဖံစိန္္္ဖံထဝ္၊ ချမင္ ဖံေကၜဝ္ ဖံမန္၊ ျဗဳဇရန္တၛင္
ဖံေၾကပ္ဇတိုင္ မန္ဒုိင္ ခမှင္ ဖံဒုၾတဘိ
တိတမႛတ္ကႜင္၊ ခရာလဒု ေႀသဲပကှဳသင္
ႀသ႘ႀသ႘ၿဂိင္ၿဂိင္ ဒဗိုန္ပိင္မင္
ဂၜဳိင္ကုႝအဆင္ျခင္နာနာ"

"ကာလဂွ္ေဟင္ အသံအဓုီ၊
ခပုႝျဂင္ေျပင္၊ ခပုႝျဂင္စိင္
ျဗဳလြိင္ေရင္ ဖံင္မံင္ပိင္မင္
ကှဳသင္ေသင္ ဇက္စဵတေရင္
ကြ႘ေျပင္ကြ႘ဂၜဵ၊
ၾကာဇုႝသၾကန္မုက္ၐါဂၿမံ၊
သုီဖံမုက္ပန္၊ မန္ဒုိင္မန္ဒ၊
ေလ္ွပၜတဆန္၊ တမံသာသာ၊
ဗမာေသံမန္၊
ေလွ္ဗက္ႀကဵဝဝ္ေကာန္ မိထဝ္ေသာန္ . . . "

"ႀကဵဝဝ္ထဝ္ကုႝ ဒြက္ၿဗဳီလဒု၊
တိြင္ပဥၥဂၤ၊ နာမဗ႐ု၊
ေလွ္ဒေယွ္ကုီ၊ ႀကီဳၾကလဒု၊
ဗက္ႀကဵဝဝ္ထဝ္၊ ျဒဝ္တေလာတ္ျဗဳ၊
ပိင္မင္ဒဗိုန္၊ တလိုန္ထႏု၊
ဗာတ္သၜာ္ဗာတ္သှာံ၊
ျဒဝ္က်ာံဗ႐ု ဇက္အာျဂဳျဂဳ..."
(ႏူ - သၜပတ္လိက္ၿဗဵရတ္ ဣဏင္ကင္ရ႘)

အာစာ သုေတသန မုပမံင္ေရာ ယဝ္သဿာန္မၢး ဒှာဲမိပ္ဂွ္ ဟြံဂြံမံင္၊ ဒှာဲခံင္ဂွ္ ၿပံင္တုဲ ဒးမံင္ပၜန္ရ၊ ၿပံင္ကၜဳင္စုိပ္ဍဳင္ေသံ သြက္ဇကု ဟြံေတဿင္ဒွ္ကၜာေလဝ္ သြက္ဖုႝေကာန္ဂကူ စိုပ္ႀတဵညိေဏါဝ္ဂးတုဲ မံင္အာပၜန္ရ။ အဲဂွ္ စိုတ္လုပ္စပေရင္ဝင္ ေကာန္ဂကူ၊ ပေရင္အေရဝ္အျခာ လိက္ပတ္တအ္ရ၊ ေကာန္ဂကူမန္ပု႙ ဗုီလုႝဒွ္ကၜဳင္ ပႜဲဍဳင္ေသံဏအ္၊ ဗုီလုႝစိုပ္ကၜဳင္ ပႜဲဍဳင္ေသံဏအ္ အဆက္က္ ပႜဲဍဳင္ဏအ္ ဗုီလုႝတန္တဵကၜဳင္ လအ္လကာဖါကၜဳင္ ဝင္ေကာန္ဂကူပု႙ ဗုီလုႝႏြံကၜဳင္ဂွ္ကုီ၊ အေရဝ္အျခာမန္ေၾတံပု႙ ႏြံမံင္ဏီဟာ ႏြံေလဝ္ ဗုီလုႝညးတအ္ဟုီ ဗုီလုႝျဗဳဂွ္ မိပ္ဂြံဂၜါဲ သၸအာသုေတသန၊ ဆဂး အေခါင္ဏအ္ဂွ္ဟြံဂြံ ဂြံေကၜာန္ဂွ္ သြက္သုခုမဂ႘တ ဝါဂ႘နစၥမန္ပု႙ဂွ္ရ။ ဟုိတ္ႏူေကင္ဒွ္ကၜဳင္ ဥကၠဌ ကမၼတ႘ လိက္ပတ္ေယန္သှာန္မန္ ပႜဲဍဳင္လၢဳင္ ဆက္က္တုဲ ညးတအ္ ေထင္ေကတ္ အဲေလပ္ကြတ္ဏအ္ေကြံေကြံေဏါဝ္ ခယ်ေကတ္တုဲ ကုႝတာလ်ဳိင္ဏအ္ရ။ သြက္ဏအ္ေလဝ္ အေခါင္ဂြံေကၜာန္ပ႐ုိဂ်က္(Project) ေစွ္ေလဝ္တုဲတုဲ ဒွ္ဟုိတ္ဂွ္ကုီရ။ အခိင္အဲ စိုပ္ဍဳင္ေသံ ညးတံ စ႘ေရင္ကုႝေကၜာန္ သၸသုေတသန တိင္တိုက္ကြိင္ကြိဳက္မန္ပု႙ရ။

အဲေဖက္အိုတ္၊ စိုပ္ဟြံလုပ္စအိုတ္ ပႜဲအဲဂွ္ ကြတ္သုခုဂ႘တဏအ္ရ၊ ပါရမ႘ေလဝ္ ဟြံပါကၜဳင္ဟာ ဟြံတီရ။ အဲဒေယွ္ဒြက္ဂြံဂွ္ လၸဟုီဏီ ဒဂုိဟ္ေပဝ္ကုႝပါင္ ဒဂုိဟ္က်ာခဍပ္တဲ ခံက္တဲကုႝပါင္ ေဆာတ္ကုႝပါင္ေလဝ္ဟြံေလပ္ရ။ အခိင္မံင္ပႜဲဘာတန္ေလၵါဝ္ ရဲအဲသဿာန္ဒြက္ ကႜဳိပ္သၠဳိပ္ဂ႘တ လ်းဟံသာ နာဲက်ာန္ေယ်တ္မြဲ - ကုႝအဲၿဂဲညးသၠံ မြဲဏွမြဲဏွ ပႜဲအတာန္ဂွ္ရ။ မုဟုိတ္ေရာ ဟုီေတွ္ အၾကာေဗၲာန္လိက္ၐါအခိင္ အခိင္သၜးမံင္ညိဂွ္ ညးဒေယွ္ဒြက္ အဲဂွ္ မိက္ဂြံခ်ဴလိက္ဇန္လိက္ ဝါသနာဟြံတုပ္ညးသၠံတုဲ ဒးၿဂဲမံင္ ဒးအေရဝ္ဂၜဳိင္မံင္ ညးသၠံလဿဳိန္ရ။ ဟုိတ္ႏူကၲဴကေတာဝ္ဂွ္ရ ဂြံဒွ္ဗုီဏံလဿဳိန္။

ဟုီပေရာဂ႘တ ဂြံအာ သတိဗုီအဲ ဒးဒုင္ကၜဳင္ ဇုက္အတိက္မြဲတှဳင္ တံင္ပၲိတ္ဂၜိင္ကၜဳင္ပၜန္ရ။ ေလာန္ကၜဳင္ ပန္ေစွာ္သှာံေတံ သကၠရာဇ္ခေရတ္ ၁၉၆၇ သှာံေတံေတံရ။ အခိင္ဂွ္ ပႜဲကမၼတ႘ လိက္ပတ္ေယန္သှာင္မန္ တကၠသုိလ္လၢဳင္ဂွ္ နာဲရတ္သ (မာံယႈ႙ေယန္ - ကြာန္ကၜတ္သတ္၊ လဿဳဟ္ ဒုဥကၠဌ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ဒွ္ညးမေရင္္တၜဳင္ဖုႝ အဲဂွ္ ဒွ္ေကာန္ဂေကာံကမၼတ႘မြဲရ။ အခိင္တိင္တိုက္ကြိင္ကြိဳက္ ေတက္ဒဿံင္ဇာတ္ သြက္ေပါဲဒုင္တၜဳင္ ကြးဘာတကၠသုိလ္မန္တဿိတံဂွ္ရ။ သဘင္ဂွ္ သၸပႜဲ(ဂ်က္ဆက္) ခဒမ္ေဇှာ္ဂွ္ရ၊ ေကာန္ဂေကာံတှဟ္ဟ္ ေကတ္တာလ်ဳိင္လုႝေရာဂွ္ အဲသမၲီ ဟြံဒးရ။ အဲဂွ္ ဒွ္ေကတ္တာလ်ဴိင္ သြက္ေကာန္ဂေကာံကုီ သဿာဒြက္သဿာေလွ္တံကုီ သြက္ဂြံဗေဗင္ဗုင္ဂှဵ ေလၵါဝ္တၛဲ သြက္ဂြံစသုင္ စှအာဟာရေဘာဇိုန္နာနာသာ္ ဟြံေသင္ ဒွ္ကၜာေလဝ္ ဂုန္ႏူဍာ္လံက္ဖက္မြဲေခၚ ကုႝကြာင္မြဲကေရက္ဂွ္ရ အဲဒးဍဳန္မံင္ ဍာ္ဂမၲဵ ဇေရင္ဗၵါဲခဒမ္ေဇှာ္ဂွ္ရ။

တာလ်ဳိင္ဗုီဏအ္ သဝ္အိုတ္ ဒွ္ကၜာကုီေလဝ္ ညးမြဲေလဝ္ ဟြံမိက္ေကတ္ရ။ အဲဂွ္ စြံစိုတ္ သြက္ေကာန္ဂေကာံ ေကၜာန္ဒွ္ကုီ ေတွ္တုဲ ဂးတုဲ ေကၜာန္အာရ။ ဒှါဲဇကု ဒးတာလ်ဳိင္ ဟြံဒး႐ုဲ ညံင္ဂြံေျပျပံင္ ကလိတ္ကေလာတ္ဂွ္ ဒးေကၜာန္ရ။ အဲေဖ်ံလဝ္ စိုတ္မြဲဂ္ွ ဒှါဲညးဂမၜဳိင္ ဟြံမိက္ေကၜာန္၊ အဲေကၜာန္ဗေပင္ ကုႝသြက္ဂေကာံတြဳႝရ။ အခိင္ေတံ သြက္ဂကူဂွ္ ဟြံတီဏီရ။ ဆၢး ပႜဲစိုတ္အဲေတံ မိက္ဂြံဒွ္ကႜဳိပ္သၠဳိပ္ခိုဟ္ေတွ္ ဒးဗက္ေကၜာန္လက္ႀကဵ ဒးသၸကြးခိုဟ္ကၜာ ရဂွ္ အဲေစွ္လဝ္ စိုတ္တြဳႝရ။ အခိင္အဲဍဳန္မံင္ ဍာ္ဂမၲဵဂွ္ ေတေတံလၲဴစင္ သြက္ဂြံေတက္ဇာတ္ ညးတံ ပေလဝ္ပေလတ္မံင္ရ။ ဆဂး မှိဟ္တိင္တိုက္ သဿာဂ႘တတအ္ ဟြံစုံလုံဏီတုဲ စေတက္ဒြက္ စေတက္ေလွ္ ဟြံမာန္ဏီရ။

အခိိင္ေတံ အာစာ ဂ႘တဝိုင္ပု႙ အာစာေဇှာ္အိုတ္ဂွ္ ဒွ္နာဲေခန္မိုင္က်႘ရ၊ ညးဂွ္ ဒွ္ေဒံ အာစာေဇှာ္ နာဲယွဳ႙ပ်႘၊ အပါနာဲထဝ္ပိုင္ နာဲထဝ္ပိုင္ဂွ္ လဿဳဟ္ဒွ္မံင္ ကထိက အာစာတကၠသုႝေယာန္သှာင္ ဌာနတိင္တိုက္ကြိင္ကြိဳက္ ဍဳင္လၢဳင္ရ၊ မှိဟ္တက္ ခေဍဝ္ခဍာပ္ဂွ္ မာံအံင္ေထာန္ ကြာန္ခလံက္ချပဳ (လဿဳဟ္ေအန္ေဂ်န္န႘ယာ လၸာ္ပဿတ္ သုင္အေရက္ဂၜဳိင္တုဲႏြံဟာ ဟြံမြဲဟာ အဲဟြံတီရ၊ အာစာ နာဲေခန္မိုင္က်႘ဂွ္ ညးတိင္ျဂဝ္ပါင္ခှဲရ။ သဿာဂ႘တ ဂြံေပင္ဂွ္ ကှဳက္ေသွ္မံင္ မှိဟ္တက္ပၜန္မြဲဓဝ္ရ။ မင္မံင္ေလဝ္ အခိင္အိုတ္တုဲ မှိဟ္ေလဝ္ ဟြံမြဲရ၊ ဗုီလုႝဂြံပေရာ အခိင္ညးတံ ကႜဳိပ္ေဇှာ္မံင္ဂွ္ အဲေလဝ္ကၜဳင္ဗုႝ ဇေရင္ဇိုင္ဂွ္ ဒးအာဂစပ္၊ အာစာ နာဲေခန္မိုင္က်႘ ေကာ္အဲတုဲ အဲတိုန္အာစင္ ေဖက္က္ဂံင္င္ရ။

"ေဟ …  မာံတဝ္ ေဗွ္ကၜဳင္အဏအ္ တက္ပုန္စပ္" ညးကုႝအသံ ကုႝအဲရ။

"ဟး… အာစာ အဲတက္ဟြံေလပ္ေလဝ္ အာစာ" အဲေသၜဟ္ပဿာလၲဴအဲရ။ "ဟာ…ဟြံဝါတ္ပုဟ္ေလဝ္ဢာဲ နာ - ဗုီဏအ္ ပုဟ္တဲမြဲတှွဳင္ဓဝ္ တက္မံင္၊ ပုန္ - ပုန္ - ကုႝဍာံမံင္ေတွ္တုဲရ" အာစာဂ္ွ ေဗၲာန္ကုႝအဲရ။

"ဒ္ွညိဟာ အၥာ" ေသၜဟ္ပဿာပၜန္ရ။
"ဂး… ဒွ္… တက္" အာစာသၢဳတ္သြာတ္ကုႝဏာအသံရ။ အဲစတက္ "ပုန္-ပုန္-ပုန္" ဨဒးဍိတ္မံင္ေဟ၊ ပုန္ဂွ္ေလဝ္ျဗဳတိုန္ သဿာဒြက္ဂွ္ေလဝ္ ဒေယွ္တိုန္ပၜန္ရ။

မှိဟ္ေလွ္တံေလဝ္ ေလွ္ကၜဳင္တုဲကႛလုပ္္ကၜဳင္ရ။ ဂြံတိုန္အသိင္ အိုတ္ရ၊ ဆၢးပႜဲစိုတ္အဲေတံ ဂြံမံင္သတိပႜဲဍဳန္ဍာ္ ပဿတ္ဂုႝညိဟာ ဍာ္ကှမ္တိုန္ရဟာ အခိင္မြဲခဏ ေလွ္ဂြံၐါပိအခိုက္ေတွ္ အဲဒးတာလ်ဳိင္္ဗၥဖ်ဳင္ေဍံတံရ။ ပုဟ္တဲဂွ္ တက္မံင္ပုန္ဍာံဍာံကုီေလဝ္ စိုတ္ကုႝမတ္စိုပ္အာမံင္ လၸာ္ပဿတ္ဍာ္ ဂမၲဵေတံရ။ ေအ…အခိင္ဂွ္ ရမ်ာင္သၠာတ္ျမတ္ညံင္ကုႝဥတုကညင္ ဂဂုႝတးပန္ဗဒါဲအဲရမ်ာင္မြဲဂွ္-

ေဟ…မာံတဝ္ ေတံ- ဒြက္ကုႝေလ္ွဂ္ွ ေစ္ွအာလအ္ေကြံရ၊ ေဗ္ွတက္မံင္ပုန္န္ဖုိဟ္ဏီ၊ အာ…အာႏူဏအ္စမ္၊ ေစ္ွႏူစင္ဏအ္ မုေလဝ္ပါရမ႘ဟဿဲ၊ အာ…အာအၥာပု႙ ေထဲအာကုႝအဲေကြံေကြံရ၊ အဲဒးေစ္ွအာ ႏူစင္သုိက္က္ရ၊ အဲေလဝ္အဲဒ္ွေကြံကုီရ၊ ဒြက္တအ္၊ ေလ္ွတအ္တုဲအာဂ္ွ အဲဟြံဂြံပသတိရ၊ ဆက္တက္ဒဿံင္ဂ္ွ ညးေထဲေလဝ္ဒ္ွဂြံရ၊ ဒုဟ္ညးဟဿဲ ဒုဟ္အဲဖအုိတ္ရ၊ စႏူအခိင္ဂ္ွတုဲ ဒုႝကုႝတၛဲဏအ္ ဗၵာဲတိင္တုိက္ကြိင္ကြိဳက္ အခိင္တက္ဒဿံင္ဗၵာဲဂ္ွ အဲဟြံဂံင္အာကုီရ၊ အဲေဖက္အာတိင္တုိက္ကြိင္ကြိဳက္ရ၊ ဆၢး တိင္တုိက္ကြိင္ကိြဳက္တုဲအုိတ္မၢး အဲကုႝရဲအဲ ယုိက္ဒဗုိန္ဗာတ္တအ္တုဲ အာစြံလဝ္ပႜဲခဒမ္အဲမံင္ (စစ္ကုိင္းေဆာင္၊ ၂ ဒင္ ၁၀၈) ဂ္ွရ။

ဥတုရာသ႘ၿပံင္သၜာဲကၜဳင္ စုိပ္ကၜဳင္အခိင္ (၁၉၇၂) ေတံရ၊ သြက္ေကာန္ဍဳင္လၢဳင္ပံက္ကၜဳင္ ကမၼလိက္ပတ္ေယန္သှာင္မန္ရ၊ အၥာပု႙နာဲေထာန္ယွဳ႙ ဒ္ွဥကၠဌတုဲ အဲဂ္ွ ဒ္ွအာညးမေရင္တၜဳင္ဖုႝရ၊ ႏူသၸကြးခုိဟ္ဂ္ွ ဒ္ွအာကႜိဳပ္သၠိဳပ္ ညိညၿဇိဳင္သာရ၊ ဟုိတ္ႏူကမၼလိက္ပတ္ ေယန္သှာင္မန္ ဍဳင္လၢဳင္ဏအ္တုဲ ပႜဲရးမန္ပု႙ေတံ ပေရင္လိက္ပတ္ေယန္သှာင္မန္ ခ်႘ဒရာင္တုိန္ညိရ၊ အခိင္ဂ္ွ သြက္ေကာန္သဿတ္မန္ ဍဳင္လၢဳင္ ဂြံေလပ္ပညာသုခုမဂ႘တမန္တုဲ ပု႙ေကာ္နင္အၥာဒယ္ွ ႏူဍဳင္ေရဝ္ အၥာဂ႘တ အၥာနာဲေထာန္ခုိင္ရ၊ ညးေဗၲာန္ကြိင္ကြိဳက္ေလပ္စုင္ဒ္ွကၜာေလဝ္ ေကာန္ကြးတအ္ဂ္ွ ဗက္ဟြံမာန္ရ၊ လကၠရဵအုိတ္ ေသ္ွၐက္ဒဿံင္ မှိဟ္တက္က်ာံ နာဲဟံသာမြဲဓဝ္ရ၊ အခိင္ေတံဂ္ွ ပု႙ကုႝ စရိတ္အၥာ မြဲဂိတုပိကၜံေဒၠဝ္ ဒ္ွကၜာေလဝ္၊ အခိင္ဂ္ွထဝ္လ်ိဳင္မြဲေဒၠဝ္မွ ႏြံဒဿံင္ (၇၀၀-၈၀၀) ဓဝ္ရ၊ အခိင္ေတံ ပႜဲ (ကဇာတ္႐ံုၿမိဳ႕မ) ဂ္ွ ညးတအ္ေလ္ွဒဿံင္ဇာတ္ဗဿာ ႏူကုႝဇါတ္ဌာန (အႏုပညာဦးစီးဌာန) ရ၊ မြဲတၛဲဂ္ွ အဲဟုီကုႝညး-

"အၥာ အဲဲကုႝအၥာ ႏူျဇပ္မန္ဏအ္ ကြာ္အာသုိက္က္တုဲ ပု႙ဗုႝဇာတ္ဗဿာ ပႜဲကုႝ႐ုင္ေလ္ွဇာတ္ေတံစုိအ္" "ဟြံဒ္ွဖုႝေလဝ္နာဲ အဲတီ အဲေလဝ္ေလပ္ဒဿံင္ဖအုိတ္ရ" "ဟဂ္ွဟြံေသင္ေလဝ္ အၥာတိင္တုိက္ကြိင္ကြိဳက္ အၥာေလပ္ဒ္ွကၜာေလဝ္ ဗုီပဿတ္တအ္၊ ဗုီအေသဟာန္တအ္ ဂြံတီအာေလဝ္အၥာ" "ဟာ.. ေကာန္နာဲ အဲဟြံဒ္ွဖုႝေလဝ္ဢာဲ"

ဆက္တုဲ အဲဟြံဂြံပၲိဳန္ဂလာန္ရ၊ အဝ္… အၥာဂ႘တ တိင္တုိက္ကြိင္ကြိဳက္ပု႙ ညးေလပ္ဍာံဍာံကၜာေလဝ္ လၲဴပညာညးတအ္ စြံလဝ္မာန္၊ မာနဂၜိဳင္ဟာဟြံတီတုဲ အဲေဖက္အာ အၥာသဿာတိင္တုိက္ကြိင္ကြိဳက္ပၜန္ရ။

အခိင္အဲတံင္ပတိတ္ဒဿံင္ဇုက္အတိတ္မဲြတှဳင္ အေဃာဂၜိင္ဒဿံင္ဂ္ွ ရမ်ာင္ဒဗုိန္မြဲ ျဗဳတျမဝ္တုိန္ရ၊ အဲတကုိတ္ငၛဳဟ္တုိန္အာ ႏူကုႝသတိက္တုဲ ေက်ာဝ္ဗုႝအာ ကေပါတ္ဂ႘တ ညးတအ္အုိတ္ရ၊ ညးဟုီကုႝအဲ "ေက်ာဝ္ရံင္စမ္ ကေပါတ္ဂ႘တေႀတံ ျဒပ္ေသံညးတအ္" ဗုီလုႝစုင္လင္ဂ္ွ ညးေကတ္ဂုဏ္စရာဲတုဲ ဟုီထၞးဒဿံင္ကုႝအဲရ၊ အဲဂ္ွ တုပ္တဵညံင္ရဵ မှိဟ္က်ကၜဳင္ပှာန္ ကၜဳင္ပဂမာန္ညးတုဲ အေရဝ္ညးဟုီဟြံဍာံ တီကၜာေလဝ္ ဒးဂညိက္ဒံဿင္ကႜိဳပ္ရ၊ သြက္ဇကု ဂြံဟုီမာန္ဂ္ွ ဒးဂၜာဲဒဿံင္ ဂလာန္သက္သ႘ခုိင္င္ကၜိဳက္က္ အဝႝုဂ္ွႏြံဒဿံင္ ပႜဲစုိတ္ရ၊ ညိေလဝ္ဒုင္ဟြံမာန္ပုဟ္။

မုဟုိတ္ေရာဟုီမၢး ေဆင္စပ္ကုႝကေပါတ္ဂ႘တ ေႀတံၾတဟ္ေသံတအ္ သုီဖအုိတ္ဂ္ွ ဒ္ွမံင္ျဒပ္မန္ပု႙ဖအုိတ္ရ၊ တၛဲဏအ္ပု႙ဟုီမၢး ညးေလဝ္ဟြံပေတ္ွ၊ ညးေလဝ္ေထင္ေသာဲကၜဳင္ရ၊ ဇကုထၞးသက္သ႘မာန္ ဒ္ွကၜာေလဝ္ ဒ္ွညိဟာ စုိတ္ေသၜဟ္ပဿာညးေတံ ႏြံဒဿံင္ပႜဲဂကူပု႙လဿိဳန္ရ၊ မုဟုိတ္ေရာ တၛဲဏအ္ေကာန္ဂကူပု႙ တုပ္တဵညံင္ရဵ မှိဟ္ႏြံဒဿံင္ ပႜဲကုႝဇုိင္ဂၜံင္ရ၊ ေတလပၚပလုိတ္ေတံ ဆုဒုန္ဍိဳပ္ဍဵတိနန္ဍဳင္သြဝ္ဂ္ွ ကၜာေတံဏအ္တိဍာ္ နန္ထဝ္ဂ္ွ ျဒပ္ကသပ္မိမဇုဇဗဵလပု႙ရ၊ ယဝ္ရ ပု႙ပံက္ဟုီထၞးဏာမၢး ညးတအ္ၿဂိဳင္ရႏြြံ မုဟုိတ္ေရာ ဟုီမၢး တၛဲဏအ္ေကာန္ဂကူပု႙ စုိပ္ဒဿံင္ကဆံင္ သဿန္လၲဴဂၜံင္ဂ္ွရဟြံေသင္ဟာ၊ တုဲပၜန္ ေတေတံလပၚဗဿံက္ ဆုဒုန္ဍိဳပ္ဍဵနန္တိထဝ္ဂ္ွ ကၜာေတံဏအ္ ဒ္ွျဒပ္မိမဇုဇဗဵလပု႙ရ၊ ပု႙ဟုီပၜန္ေလဝ္ ရဲဍဳင္ဗဿံက္တအ္ ရပ္ၿဂိဳင္ဒးေကာန္မန္ပု႙ပၜန္ရ၊ မုဟုိတ္ေရာတၛဲဏအ္ ေကာန္ဂကူမန္ပု႙စုိပ္ဒဿံင္ သဿန္ဇုိင္ဂၜံင္ဟြံက ကၜဳင္သၸမံင္ဍိက္ ကၜဳင္သၸမံင္ဂၜဳ ေကၜာဝ္ဗ်ဳႝတဟင္တုဲ သၸဒဿံင္ေကာန္ကေမၜာန္ ငၛဳဟ္မးသဝ္ဝ္ဂ္ွ သြက္ညးတအ္ဒးအေထင္ေသာဲဂ္ွ ေဍံျပာကတ္ဒဿံင္ရ၊ လပၚဍဳင္ပလုိတ္ဍဳင္ဗဿာေတံရံင္င္ လပၚဗဿံက္ဍဳင္ေသံဏအ္ရံင္င္ တိဍာ္၊ ၾကဳင္ဒုႝ ဒ္ွဒဿံင္တိမန္ပု႙ရဂ္ွ ရံင္အာကုႝယဿဳယဿာမၢး ျဒပ္မန္ပု႙တအ္ လၸရံင္ကုႝဝင္ကၜာ ရံင္ေကတ္ကုႝမတ္ဂ္ွ တီဒဿံင္ရ၊  ရံင္အာကေပါတ္ကေညာတ္ တိင္တုိက္ကြိင္ကြိဳက္ ပြမရပ္စပ္တအ္ဂ္ွကုီ ရံင္အာမၢး ဒ္ွဒဿံင္ကေပါတ္မန္ပု႙ သုီဖအုိတ္ရ၊ ပႜဲအေရဝ္အၾကာပု႙ ေဝါဟာပု႙ ဂြံဆႝုေကတ္နကုႝမတ္ရ၊ ဆၢး တဏအ္ဖအုိတ္ဂ္ွ ျဒပ္ပု႙ရဂ္ွ ဟုီဟြံဂြံဏီရ၊ မုဟုိတ္ေရာေတ္ွ ေကာန္ဂကူပု႙စုိပ္ဒဿံင္ လၲဴဂၜံင္ဏီဂ္ွရ ညံင္ဂကူပု႙ဂြံႏြံကုႝအဝႝု ညံင္ဂကူပု႙ဂြံတုိန္လၲဴနန္ထဝ္ဂ္ွ ပု႙ဒးဂစါန္ေကၜာန္ ႏြံဒဿံင္ေကြံေကြံဏီရ။

ပႜဲဍဳင္ေသံဏအ္ သာမည ပူဂုႝေကာန္ေသံတအ္ အေထင္ေသာဲလၲဴေကာန္ဂကူမန္ပု႙ ဒ္ွကၜာေလဝ္ မှိဟ္တၜပညာေသံတအ္ မှိဟ္ေလပ္လိက္ေကာန္ေသံတအ္ဂ္ွ အေထင္ေဇှာ္မံင္ တၜပညာမန္ပု႙ရ၊ ေဖက္ဒဿံင္တၜပညာမန္ပု႙ရ၊ မုဟုိတ္ေရာဟုီမၢး ညးတအ္ေဖက္ထမံက္ဝင္၊ ေဖက္ဂၜာဲတိဍာ္ေႀတံ၊ ကေပါတ္ကေညာတ္ေႀတံ၊ ေဝါဟာေႀတံတအ္ရ၊ ဂၜိဳက္ဂၜာဲမၢး ဒ္ွဒဿံင္ျဒပ္ေကာန္ဂကူ ညးသၟာင္ဖအုိတ္၊ ျဒပ္ေသံေဇတ္တ္ မုေလဝ္ဟဿဲဂ္ွ ညးတအ္တီတုဲ ေဖက္ဒဿံင္တၜပညာမန္ပု႙ သဿးဟြံက ေဖက္ဒဿံင္တၜပညာသုီညးဖအုိတ္ရ၊ မုဟုိတ္ေရာဟုီမၢး ေသံဒ္ွကၜဳင္မှိဟ္ပႜဲဍဳင္ေသံဏအ္ ေလာန္ကၜဳင္သှာံ (၇၀၀) သှာံဓဝ္ရ၊ မန္ပု႙ႏြံကၜဳင္ပႜဲဍဳင္ေသံ တိဍာ္၊ နန္ထဝ္ ႏြံကၜဳင္ (၁၀၀၀) ျပင္င္ဂ္ွ လိက္တဿံ၊ ႐ုပ္တိတအ္ အေရဝ္အၾကာယဿဳယဿာဂ္ွ ထၞးဒဿံင္သက္သ႘ရ၊ တုဲမြဲပၜန္ဂ္ွ အေရဝ္ဘာသာ ေအဂၤလိက္ညးတအ္ ဍိဳန္လ်ႏူေကာန္ဂကူပု႙ဏီရ၊ ပႜဲေကာန္ဂကူပု႙ေလဝ္ ဍိဳန္လ်ဒဿံင္ကုီရ၊ မှိဟ္တၜပညာ ႏြံေအာန္ေကြံေကြံရ၊ ပႜဲေကာန္ဂကူမန္ပု႙ ပူဂုႝစုိန္သၠဳီ လပၚဘာသာ ေအဂၤလိက္၊ အေရဝ္အၾကာဘာသာတှဟ္ဟ္ေလဝ္ ေအာန္ေကြံေကြံရ၊ ပု႙ဒးကုႝျဇဟတ္ကုႝ မှိဟ္တၜပညာ မှိဟ္ေလပ္အေရဝ္အျခာတအ္ ေထက္ရ။

ေဖက္ညးတအ္အေထင္ေသာဲ လၲဴေကာန္ဂကူမန္ကုီ ေဖက္ညးတအ္အေထင္ေသာဲလၲဴအဲကုီတုဲ အဲဒးဟုီႀကဳီဒဿံင္အဝႝုဂ္ွ "အဲကၜဳင္မံင္ဍဳင္ေသံဏအ္ အဲေကၜာဝ္ဗ်ဳႝတုဲ ကၜဳင္ဟြံေသင္၊ ဝါတ္ဂါတ္တုဲကၜဳင္ဟြံေသင္" ပေရင္ကဆံင္အဲကုီ ပေရင္ေကာန္ဇာတ္အဲကုီ ပေရင္ပုိန္ျဒပ္အဲကုီ မုသာဟြံပါ ညံင္ညးတအ္ ဟြံဂြံအေထင္ေဍာတ္ဂ္ွ အဲဒးေသာင္ ပေရင္ပူဂုႝအဲကၜာဂ္ွ သၜးအေခါင္ညိရ။

အၾကာၾကာဂ္ွ အဲစုိပ္အာကြာန္မန္ပု႙ ကြာန္ဘာျပင္ရ၊ ေကာန္မန္အယုက္ၐုိတ္ (၇၀)သှာံ ဣစ႘မြဲဂ္ွ ဟုီကုႝအဲရ၊ "ေကာန္မန္ပု႙ ဍဳင္ပလုိတ္ေတံ ဒ္ွဂၜဳဗဿာရ၊ ညးတအ္ဂ္ွ ဒ္ွရဲေသံ" ဂးအုိတ္ပၜန္ရ၊ (ေကာန္ဍိက္ဂ္ွ ဒးသၸဍိက္ပၜန္တုဲ ညးေကာ္စဂၜဳ အေရဝ္မန္ပု႙ေႀတံရ၊) မှိဟ္ၿဂိပ္ပှာန္ေလာန္ကၜဳင္ (၂၀၀)သှာံျပင္ေတံ မှိဟ္ပုိန္ျဒပ္ႏြံႏြံ ပါဲပှာန္တုဲၿဂိပ္ကၜဳင္ရ၊ ပုိန္ျဒပ္ႏြံမွ ကၜဳင္မာန္ရဂ္ွ ဂးကုႝအဲပၜန္ရ၊ အဲမိက္ဂြံၿဂိဳင္ရ၊ ရဲသုင္ဘိင္မြဲစြံ သုင္ဂၜိဳင္ေထာံ သြက္ငၛဳဟ္မြဲမးပၜန္ရ၊ အဲသဿာန္တုိန္ရ၊ "ေကာန္ဇာတ္တအ္ေကာန္စဵတအ္ ဟုီအေရဝ္မန္ ဂြံမံင္ဏီဟာ" သၛိတ္တုဲ  မုက္ျဇက္ွအာရ၊ "ေကာန္ျဗဳဂြံညိတုဲ စဵဟြံဂြံရ" (ျဗဳဟုီ) တုိန္ရ၊ "အဲမံင္ဍဳင္လၢဳင္ အၾကာဗဿာပန္ေစွာ္သှာံ ေကာန္အဲဟုီအေရဝ္မန္ ဂြံဒဿံင္ဏီ" ဟုီပတုိန္ေဖ်ံဒဿံင္ဟြံတုဲရ၊ သြက္ဂြံထိင္ဒက္ ပေရင္ေကာန္ဂကူ ေကာန္မန္ဍဳင္ေသံတအ္ ေအာန္ေလာန္ေကြံေကြံ ႏူေကာန္ဍဳင္မန္ပု႙ဏအ္ရ၊ သြက္ဂြံဒးစန္ဒက္ ႏြံဒဿံင္ဂၜိဳင္ေကြံေကြံဏီ၊ ဒးထပၚကုႝေကာန္ေသံဂ္ွ မြဲလပၚ၊ ဒးစန္ဒက္ေကာန္ဂကူမန္ဂ္ွ မြဲလပၚရသြံ၊ ဟုီဒဿံင္အေရဝ္ထၞး ဟြံတုဲ ဒးထၞးကုႝကေမၜာန္ရ။

အဲဒးဟုီဒဿံင္အေေရဝ္ ပႜဲသဘင္သ႘ကၜ႘ဒးဟုီမံင္အဝႝု ပႜဲအၾကာတၜပညာေသံတအ္ဂ္ွ "ပု႙ရဲသၸသုေတသနေဏာင္၊ သုေတသနမၢးဂ္ွ ဒးဂၜာဲဓရ္ဍာံရ၊ လၸပါဲပၚ ပေရင္ဍဳင္၊ ပေရင္ဂကူသဝ္ ဂကူသၜဳင္ညိ၊ ႏြံဒဿံင္ပႜဲလုႝဒ္ွဒ္ွ ဓရ္ဍာံဂ္ွ ဒးဂၜာဲ၊ ပု႙ဒးေကတ္စရ" ပႜဲအၾကာညးတၜ အလုႝအသ႘ေတံတအ္ကုီ၊ အၾကာေကာန္ေသံတအ္ကုီဂ္ွ အဲလဵထၞးဗတုိက္ဂေအာဝ္ဒဿံင္အဝႝုဂ္ွ "ရံင္အာကုႝဝင္မၢး မန္ပု႙ၿပံင္ကၜဳင္ေသံဒစိတ္ဝါရ စုႝကုႝတၛဲဏအ္ ေကာန္မန္ပု႙မြဲေလ္ွေလဝ္ ဟြံကုႝဒဒုိက္၊ ဟြံကုႝဘဲ၊ ဟြံဗတုိက္ပှာန္ ဟြံဒ္ွသှကုႝေသံတအ္ရ၊ မင္မြဲကၜဳင္တိဍာ္ေသံ ေကၜာန္ဗၛကၜအ္သြဝ္တုႝစ၊ ေဇှာ္ေမာဝ္ကၜဳင္ကႝုေကာန္ေသံတအ္ ဒႝုတၛဲဏအ္ရ၊ လဿဳဟ္ေကာန္မန္ပု႙ ဍဳင္ပလုိတ္ေတံဝါတ္ဂါတ္တုဲ ကၜဳင္ေကၜာန္စဗဗြဲဓရ္ သမာအာဇိဝရ၊ လၸဘပဠစမံင္ လၲဴေကာန္မန္ပု႙ညိ လၸဍဳႝဍိဳက္ဒဿံင္ေကာန္မန္ပု႙ညိ၊ စုႝဒှာကုႝေဝဒနာဏအ္အုိတ္ညိ"ဂ္ွ အဲဗတုိက္ဖေအာဝ္မံင္အဝႝုရ။

တုဲမြဲပၜန္ အဲဆုႝဂဗဒးေကာန္ေသံ- ေသံတအ္မၢး အဲဟုီဒဿံင္အဝႝုဂ္ွ "ကဣဗုီၿပိဳတ္ႀကိဳက္လဝ္သုီသုီခဿာဲ ေဒ်ဒ်ာေရာဟြံမိပ္၊ ဗေဂါေရာင္မိပ္သန္၊ ကေလင္ပၜန္ေလဝ္နာဲ..'' အတုိင္ဒြက္ဂ္ွရ၊ ဇုဇဗဵလေနာ္နာဲမန္ ၐံင္ပႜဲဍဳင္ေသံတအ္ ကေလင္စဵေဏာင္၊ ကေလင္ေကတ္ဍဳင္ဟံသာဝတ႘ ေဏာင္ဂ္ွ ရန္တဿအ္ႏြံမံင္ရ၊ ဆၢးတၛဲဏအ္ မိပ္ၿဇိပ္အာပႜဲဍဳင္ေသံတုဲ သြက္ဂြံကေလင္စဵ ဍဳင္ဟံသာဝတ႘ဂ္ွ ဝုိတ္စအုိတ္ရ၊ မှိဟ္ဂ္ွစဵဟြံမာန္ ဒ္ွကၜာရ မန္ဍဳင္ပလုိတ္တအ္ ဒ္ွမံင္ဒဒုိက္၊ မသကေလာေကာေဒံနာဲတအ္၊ ဝါတ္ဂါတ္ဒဿံင္တအ္ဂ္ွ ထံက္ပင္ကုႝျဇဟတ္ၾသန္ ျဇဟတ္ကေပါတ္အုိတ္ညိ" ဂ္ွ အဲဗတုိက္ဖေအာဝ္မံင္အဝႝုရ။

မှိဟ္သၸသုေတသနဟုီမၢးဂ္ွ ကာလဒးေကၜာန္ေကြံေကြံ ေဍာင္ၐတ္အုိတ္ဓတ္ကုီရ၊ တုပ္တဵညံင္ရဵ ေအဂၤမြဲမကုီ႐၊ ေကာန္သဿတ္တအ္ သြက္ေသၢာံဂြံ ဗဟုသုတေဝါဟာ ေအဂၤလိက္ဏအ္ရ၊ lab စကုႝမလိက္ဏအ္မၢး ဂြံအဓိပၸာယ္- ေဍာင္ၐုိတ္ေလာန္ေကြံေကြံရ၊ labour ေကာန္ကေမၜာန္ ဒးေကၜာန္ေဍာင္ေဍာင္ရ၊ labour room ဂြံအဓိပၸာယ္ ခဒမ္
ၐံင္ေကာန္ငၛာ္ရ၊ အခိင္ၐံင္ပတိတ္ဒဿံင္ ေကာန္ငၛာ္ဂ္ွ မိဂ္ွဗုီလုႝေဍာင္ၐုိတ္မံင္ေရာဂ္ွ တဿအ္မိ တီဒဿံင္ဖအုိတ္ရ၊ labouratory ဂ္ွ ဂြံအဓိပၸာယ္ ခဒမ္ပၚဓါတ္၊ စမ္ၐတ္ပေရင္မြဲမြဲရ၊ ပေရင္ဂ္ွ ဟြံတုဲေဒါအ္ေထာံဟြံဂြံ၊ တိတ္မၛးေလဝ္ဟြံဂြံ ဆီဇကု ဇကုဖံက္တုဲ ဒးစုတ္ပႜဲ သြက္စမ္ၐတ္ႏြံကၜဳင္ဂ္ွ ဂြံမိင္ေကတ္ရ၊ သၸသုေတသနမၢးဂ္ွ တုပ္တဵဗုီဏအ္ကုီရ၊ အခိင္ႏူစေကၜာန္ဂ္ွတုဲ ဒးေကၜာန္ မံင္ဒုႝတုဲရ၊ လေဆာဝ္ဝ္ပုင္ႏူဂယး ဒ္ွပင္သဝ္တၛဲ၊ ပုင္သဝ္တၛဲ ဒ္ွပုင္ဗၲံရ။

ဂြံအာသတိမြဲရ၊ ေလာန္ကၜဳင္ပန္မသုန္သှာံေတံ ပု႙မြဲဂေကာံမှိဟ္ေဇှာ္သဿး၊ အာေလၛာဝ္က်ာ္ပါဒ ပႜဲဍဳင္ေသံေတံရ၊ အဲ၊ အၥာ(ဘ႐ွင္)၊ ဥကၠဌနာဲေထာန္ေသာန္ အာလၛတ္မံင္ ဝင္သီေႀတံ၊ ဂၜာဲဒဿံင္ဍိဳတ္ေႀတံ၊ တဿအ္ဝါန္ေႀတံ အခိင္ဇွ်ာန္လုပ္ခုိဟ္ သဿတ္ေကာန္နာဲၐါ၊ ကၜဳင္လုက္ဂှိင္အဲတုဲ၊ ကေသဲကုႝအဲရ၊ "အၥာ-တၛဲဒေစင္အာရ၊ ဗ်ဳႝတုိန္ပုင္ယ်၊ တၛဲေလဝ္ကါတ္၊ ထင္ေလဝ္ထင္တုိန္ဍာ္၊ ပု႙မိက္ဂြံအာ သဿဝ္သှိင္တှံတာေလဝ္အၥာ" အဲစုိတ္အုိတ္အာေကြံေကြံတုဲ သၜးကေမၜာန္လၛတ္ သုေတသနဂ္ွရ။

စုိပ္ဍဳင္ေသံဏအ္ သၸမံင္သုေတသန ဗုီဂ္ွကုီရ၊ တၛဲ (၀၆၊ ၃၊ ၂၀၀၈) တိတ္အာႏူသၛိ၊ နႏၵပူရ႘ (ဍဳင္ၐုိဟ္ႀသိဳဟ္) ႏူဂယးျပဟ္ဟ္တုဲ အာခ႐ုိင္ဍဳင္ ရာဇပူရ႘ (ဍဳင္သဿိင္)၊ အာကြာန္ဘာၾကဳက္ရ၊ ပႜဲဘာဒှာဲတုိက္လိက္ဂ္ွ ႏူကြာန္လေဒါဝ္ကုႝ ကြာန္ေဇှာ္ဂ႘တ သြက္ေပါဲကှာ၊ သြက္ဂြံတက္ဗြ႘ဒ႘ယုႝ ကုႝရမ်ာင္ရ၊ ကြိင္ကြိဳက္တိင္တုိက္မန္ဍဳင္ေသံ ၐါဝုိင္ဏအ္ဂြံတက္ဒ္ွ၊ ဂြံတက္႐ုပ္၊ ဂြံရပ္ရမ်ာင္ ဂြံတုဲဒ္ွအာဂ္ွ ပုင္ႏူဂယး ဒ္ွအာပုင္လေဒါဝ္တၛဲရ၊ ဝုိတ္ပုင္ဝုိတ္သြရ၊ ညးတအ္ဒ္ွေကာန္မန္ကၜာရ ဟုီအေရဝ္မန္ ဟြံကလိတ္ကေလာတ္ေကြံေကြံရ၊ အာယုက္ (၅၀၊ ၆၀၊ ၇၀) သှာံကုီရ၊ ကြာန္ညးတအ္ ႏြံလၲဴၐ႘မာကလံင္ရ တုပ္တဵညံင္ရဵကြာန္မန္ပု႙ ႏြံလၲဴဇုိင္ၐ႘ ပြိဳင္ဍဳင္ကေရင္ေတံကုီရ၊ သဿတ္ေဍာတ္တ္တအ္ ဟုီအေရဝ္မန္ဟြံဂြံအုိတ္ရဂ္ွ ဂြံဆုႝေကတ္တုဲ ေအာန္စုိတ္ဗြဲမေလာန္ကုီရ။

သၸသုေတသနဟုီမၢး ဒးဂၜာဲဗ္ွလိက္ေကြံေကြံရ၊ ေဆင္စပ္ကုႝဝင္ကေပါတ္ေႀတံတအ္ဂ္ွ ဒးဗ္ွလိက္ဂၜိဳင္င္ရ၊ အဲဆႝုရ၊ ကေပါတ္ ဂ႘တသုခုမဂ႘နစၥ ကေပါတ္ေသံတအ္ဂ္ွ ဂြံဆႝုေကတ္ ပႜဲကုႝလိက္ေႀတံၾတဟ္ ပႜဲသၜရုိတ္ ေလာန္ကၜဳင္ၐါကၜံသှာံ ျပင္င္္ေတံဂ္ွ- အတုိင္အဲပတုိန္ထၞးလဝ္ ပႜဲလၲဴေတံဂ္ွရ၊ ႏြံမံင္္ပႜဲလိက္သၜပတ္လိက္ၿဗဵရတ္ ဣဏင္ကင္ရ႘၊ လိက္သဿိင္အသး အခိင္တုိန္နန္၊ လိက္ဗညာဒလရ၊ ၐုိတ္အရာဂ႘တဍိဳက္ေပင္အုိတ္ဂ္ွ ႏူလိက္သၜပတ္က်ာေစ္ွႏူသြဝ္ရ၊ အခိင္က်ာေစ္ွႏူသြဝ္ တာဝတႎေတံ ေကာန္သဿိင္ေဒဝတဵပန္ေကုာံ ညးသၠအ္ဗုီတက္္မံင္ ကြိင္ကြိဳက္တူရိယာမန္ပု႙ဂ္ွ ထၞးလဝ္ဍိဳက္က္ေပင္င္ရ၊ တူရိယာတအ္ဝြံ ဗုီလုႝဂြံတက္၊ ဗုီလုႝရမ်ာင္ဂြံျဗဳတအ္ဂ္ွ တူရိယာဂ႘တမြဲတုဲမြဲ ညးတအ္ထၞးဏာရ၊ တူရိယာဂ႘တမန္ပု႙ ႏြံမံင္ဍိဳက္က္ေပင္င္ဂ္ွ ဂြံဆႝုေကတ္ရ၊ တၛဲဏအ္ႏြံဒဿံင္ပႜဲကုႝဍဳင္ေသံတအ္ရ၊ ပႜဲမန္ပု႙ဟြံသုင္ေစာဲ ဟဿဲရ၊ ဟုိတ္ဂ္ွရ ဒးထၞးသက္သ႘ ညံင္ရဵဂြံခုိင္ကၜိဳက္ဂ္ွဝါတ္ခါဲေကြံရ၊ ဟုိတ္ႏူေကာန္မန္ပု႙ ဟဿဲကုႝဍဳင္၊ ဟုီအေရဝ္အၾကာ ညးမှံဳကုႝဍဳင္တၜ၊ ႏြံကုႝအဝႝု နကုႝအဲဟုီဟြံဂုႝလဟုႝေကြံဏီဂ္ွ ဗြဲမေအာန္စုိတ္ ဂြံဆုႝေကတ္ရ။

နာဲမုိင္တဝ္

ေခတၲ-နႏၵပူရ႘၊ ဍဳင္ေသံ

ပိင္မင္။   ။ အေရဝ္မန္ဒဗုိန္ပိမင္ဂ္ွ လဿဳဟ္မန္ပု႙ ဟြံသုင္ေစာဲကၜာေလဝ္ ပႜဲဇာတ္ဗဿာတအ္ အခိင္ဝန္ေဇှာ္တိတ္ ဟုီအေရဝ္တုဲ အခိင္ကေလင္စဵဂ္ွ "မေ႐ွးေႏွာင္း၊ ဗိန္းေမာင္းႏွင္ၾကြမည္" စဵကုႝ ေဆင္ဒဗုိန္ပိင္မင္ ဂြံအဓိပၸာယ္ဂ္ွရ၊ ညးတအ္လြ႘ဗၥလဝ္ အေရဝ္မန္ပု႙ ဒုႝလဿဳဟ္ဏီရ။

ဇရန္ဇရာ               ရမ်ာင္ျဗဳႏွဵရဵ

လဒု                     ျဗဳလဟိင္

သျဂန္၊ သဂဏ္       ကသာဲယာတ္

ဂၿမံ၊ ဂျမမ္             ျဗဳဂရိင္

တလုိန္              ရမ်ာင္မံင္၊ ရမ်ာင္ဖံ (ဗာတ္သၜာ္မြဲဂကူ)