ရဲဒစုႝဒစးမံင္ကုႝအလုႝအသ႘ မှဳံဍဳင္မၛးတအ္ဂ္ွ အလုႝအသ႘ပှာန္ ညံင္ဂြံတိတ္အာ ႏူခုင္ဂဇအ္ ကုလသမဂၢ လုပ္အာေပါဲဗတုိက္ နနဲဗ်ဴဟာစုိပ္ပ္ေရာင္ ကညာင္ကေၿမဲ ႀကဳႝဇာ ထပက္စဿတ္တဲ ပၲဳိန္လိက္ကုႝကုလသမဂၢရ၊ ဆၢး ေပါဲဗတုိက္ဏအ္ျပဟ္ဟ္ဂ္ွ သြဟ္မံက္ဟြံမာန္၊ အလုႝအသ႘ပှာန္ ျပဟ္ေစ္ွအာႏူခုင္ ကုလသမဂၢမၢး မုေတဿင္ကု သြက္ပု႙ကုီေရာ။ ပေရင္ဥဴမံင္င္ NCUB တအ္ ပတုိန္လဝ္လိက္ သြက္ဂြံႏုက္ပတိတ္ အလုႝအသ႘ပှာန္ ႏူဂေကာံကုလသမဂၢဂွ္ ဂေကာံ NCGUB အလုႝအသ႘ၿပိဳင္ပကာန္ Dr သိင္ေဝန္ တအ္ ဟြံထပက္စဿတ္တဲကၜာေလဝ္ ပေရင္ကေမၜာန္ဏအ္ဂ္ွ ေကၜာန္ေထက္ဂးဒဿံင္ပၜန္ရ။

အၾကာဏအ္ပၜန္ ဒဝ္အံင္သာန္သုက်႘ ဟြံဒုင္ဆႝုကုႝ ဂါန္ပါရ႘၊ ဟြံစဟြံသုင္ေအင္စှ၊ ဒးဟပၜဳပ္ဒဿံင္ဂဥဳဲလေတင္၊ ကေလင္စတုိန္စှ၊ ဒုင္ဆႝုကုႝ ညးဗက္ဂဗုတ္ ညးမြဲေဟင္ရ သာ္ဝြံ မုညးေကၜာန္ဒဿံင္ဂ္ွ သဿာပ႐ုိင္တအ္၊ သဿာပေရင္ဍဳင္ကြာန္တအ္ ဗက္ခ်ဴ၊ ဗက္ဟုီ၊ ဗက္ပၚပါဲဒဿံင္ နာဍ႘ဟြံျခာ၊ ဍာံဟြံဍာံ စြံလဝ္ကၜာ။

ပႜဲေဗာ္ NLD အပႜဲဍဳင္ဏအ္ပၜန္ ဂေကာံသဿတ္ NLD ၐုိတ္ (၁၀၀) တၜတအ္ဂ္ွ ဟြံေပင္စုိတ္ကုႝ ဥကၠဌ ဥဴအံင္ယွဳ႙တုဲ ႏုက္တိတ္ အုိတ္ေရာင္၊ စပ္ကုႝပေရင္အ႐ီုဗင္ဟံင္ျပာ္ "နာေဂတ္" ဂ္ွ ဟုိတ္ႏူသဿတ္တအ္ဏအ္ သုင္ေစာဲေထာံၾသန္ ဟြံလုပ္ကုႝဒှာဲ ဂးရ။ အလုႝအသ႘ပှာန္ဂ္ွ အတုိင္ဂၜံင္ေဍံလးပၜးလဝ္ (Road Map) ဂ္ွ ဆက္ကြာ္အာေရာင္ ဟုီဂးကုႝလဝ္ "ဂါန္ပါရ႘" တုဲရ၊ လဿဳဟ္ ဂါံဂြံ မသုန္ကဆံင္တုဲ ေသ္ွဒဿံင္ၐါကဆံင္ဂ္ွ (၂၀၁၀) ဏအ္ ေဍံပတုဲေရာင္ လေလာင္ၾတးလဝ္ရမ်ာင္ထတ္တ္ရ။ တင္နင္ လၲဴေတံ ပါဲႏူကုႝကေမၜာန္တင္နင္ အလုႝအသ႘ပှာန္ ထမံက္ဒဿံင္႐ုပ္ရဵ ဂ္ွေတ္ွ ကေမၜာန္တှဟ္ဟ္ဂ္ွ ဒ္ွဒဿံင္ ညံင္ဗက္ရပ္က်ာ၊ ရပ္မံင္လပ္ွ ပႜဲၐ႘ေတံကုီေရာင္ နကုႝပူဂုႝညာတ္ရ၊ အလုႝအသ႘ပှာန္ဂ္ွ ညးတှဟ္ ဗုီလုႝဟုီဟုီ၊ ပ်ဳတ္ဗေဒက္ၐုိတ္လုႝဟေဍံ၊ ကဿာတ္တာဒှာ ပေရင္လုႝဒ္ွဒ္ွ ေဍံတအ္ဂ္ွ ကဿာတ္မတ္တုဲ ဒးထပၚရာပ္ဟေဍံ၊ကိတ္တိတုဲ ေဍံတအ္ေကၜာန္အာေရာင္၊ ဍာံဟြံဍာံ၊ ေစ္ွဗဗြဲဓရ္၊ ဟြံေစ္ွဗဗြဲဓရ္ ေကတ္ဟြံဒး ေကၜာန္အာတြဳႝေရာင္။

ရဲဒစုႝဒစးတအ္ပၜန္ ရံင္ေကတ္ပႜဲကုႝမ႘ဒ႘ယာမၢး ညံင္ရဵည႘သာဒဿံင္ ဗြဲမေလာန္၊ ဆၢး ကာလထမံက္ ႐ုပ္ရဵကေမၜာန္မၢး ဖုႝဂေကာံညး၊ ပူဂုႝညးတအ္ရ ဗက္မံင္မုက္၊ ၐုိတ္ကဆံင္ဏအ္ဓဝ္ ေကတ္အလုႝအသ႘ပှာန္တအ္ဏအ္ ဂြံဟြံမာန္၊ ေသၢာံဂြံဇှးဂ္ွ ဟြံေလာဲသြာ။

လက္ထက္ (၁၉၇၀) ျပင္ေတံ ဥဴႏုတအ္ တိတ္ၿဂိပ္ ပံက္ကၜဳင္ဒပ္ပှာန္ ေဗာ္ပါလ႘မာန္ ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ (ပါလီမာန္ ဒီမုိကေရစီပါတီ) ကုီရ၊ ဍာ္ဟြံဂၜိင္ အုိတ္အာရ၊ မုဒ္ွေရာ… သၨိဳင္တိဍာ္ ေကုာံ ေကာန္ဂကူ ထံက္ဂလာန္ညးတအ္ ဟဿဲ သာ္ဝြံ သဿာပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂမၜိဳင္ ခါတ္လဝ္အကာဲသာ္ဝြံႏြံကၜဳင္ရ။ မူဟုိတ္ ရဲပၜန္ဂတး (ေကာန္ဂကူ) တံ ဂြံတန္တဵ ဂြံမံင္ေရာ၊ ဒဿာႏူဒုင္လဝ္သဇုိင္တိဍာ္၊ ေဒသေကာန္ဂကူညးတံ၊ ဂတုီညးဍဳင္ကြာန္ညးတံထံက္မံင္ဂလာန္တုဲ ညးတံ ခ်႘ဒရာင္ကၜဳင္ ဍာ္ဇမိၜင္ဂြံကၜဳင္ေရာင္။

၁၉၈၉ ဗကပ ေဗာ္ေကာန္မ်ဴေနတ္ဍဳင္ဗဿာ ထကးပရးအာရ၊ အသိင္အလုိန္ "သု႙ဗ႘ယိတ္" ေတံ ထကး ေဗာ္ေကာန္မ်ဴေနတ္ ဍဳင္ဗဿာ ဒးထကးအာ ဟုီကၜာေလဝ္ ဂကူဗဿာဂ္ွ ပႜဲေဗာ္ ပကဗဏံ ႏြံဆၐုိတ္ကဆံင္လၲဴေတံ လဿိဟ္ညိညဓဝ္ရ၊ သၢံင္၊ ဒပ္ပှာန္ ဒးလုပ္ဒဿံင္ေပါဲဗတုိက္ ျဇဟတ္ ပိပန္ဠက္ျပင္င္ဂ္ွ ဒ္ွမံင္ေကာန္ဍဳင္အရင္ မပၲံကုႝ "ဝ" တအ္ ဟုီစဂြံရ၊ "ဝ" တအ္ဏအ္ ထကးဗက္ဟြံဂတာပ္ အလုႝအသ႘ တက္က်ာေဒါအ္ပန္ေပွာ္ ကုႝေထာံ အေခါင္ေတဿင္ကုႝ ဒပ္"ဝ" တအ္ဂ္ွ ညးဂမၜိဳင္ တုဲအလုႝပှာန္လဿဳဟ္ဏံ ၿပံင္သၜာဲဗ်ဴဟာ တက္တုိန္က်ာ ပေရင္ေဒါအ္ပန္ေပွာ္(လြဟ္ညး ညးရပ္လဝ္ကၜာ)ရ၊ လက္ထက္ ေခတ္အလုႝအသ႘ ေနေဝန္ ဂွ္ ၐုိန္ရ ဒွ္တက္က်ာကုႝ ရဲဂေကာံပၜန္ဂတးတံကုီေလဝ္ အုိတ္ေကှာတ္ သြက္ဂြံေဖ်ံလြဟ္ေဟင္ ဟုီကၜဳင္တုဲ ပေရင္သ႘ကၜ႘ေဒါအ္ပန္ေပွာ္ လုီကၜဳင္သဿးရ။

ဂေကာံ"ဝ"တံ ကုႝ အလုႝအသ႘ပှာန္ တက္က်ာအံင္ဇှး ဗက္ဟြံဂတာပ္ ဇကုမြဲဂေကာံဓဝ္ ေဖက္ေသွ္ၐက္မံင္ ပႜဲၿဂိဳပ္
ေဖက္အလုႝအသ႘ပှာန္ ဝုိတ္လဝ္ဂေကာံဇကု အေခါင္ေတဿင္ ေဖက္ညးတှဟ္ၐွ္ဂြံဏာဂတး ဂြိင္ဂြာဲေဇှာ္ကုႝျဇဟတ္ မံက္ကၜဳင္တုဲ ဂေကာံေဗာ္ရပ္လြဟ္ ေကာန္ဍဳင္အရင္တအ္ဂ္ွ မြဲေဗာ္တုဲ မြဲေဗာ္၊ မြဲဂေကာံတုဲ မြဲဂေကာံ၊ ကဆံင္ညးကုႝညး၊ ျဇဟတ္ ညးကုႝညး၊ ဗုီျပင္ဒတူလုုိင္ ဂေကာံညးကုႝညးပၚစေရက္အာ ဗုီနာနာသာ္တုဲ အလုႝအသ႘ပှာန္ တက္က်ာေကတ္ေထာံ ပေရင္ေဒါအ္ပန္ေပွာ္ေလဝ္ ႏြံ၊ လၛဳႝဂ္ွ ဒးပအပ္ေထာံလြဟ္ အပုိင္ေလဝ္ႏြံရ။

အခိင္လဿဳဟ္ လပၚဒကုတ္ေဒသ တႝြဳရးေသံ ဍဳင္ပု႙ဏအ္မၢး ဂေကာံေဗာ္လၛဳႝ ဒးေကၜမ္အလုႝအသ႘ေလဝ္ႏြံ၊ သၜာင္လုပ္အာတုဲ ႏုက္တိတ္ဟြံဂြံေလဝ္ ႏြံ၊ ဒးဒုင္ေၾကပ္ဓရတ္ နာနာသာ္တုဲ ဒးပအပ္ကၜဳင္ လြဟ္ႏြံရ၊ ဆၢး ဂေကာံလၛဳႝဂ္ွ အလုႝအသ႘တအ္ ကုႝေထာံ အေခါင္ေတဿင္တုဲ လၲဴဂ္ွ ဇကုကုႝဇကု ကႜိဳပ္ဟြံမာန္ေသှဝ္၊ ေသှဝ္ဟြံမာန္ကႜိဳပ္ ဒ္ွကၜဳင္ရ၊ လၲဴဏအ္ ညးအာကႜိဳပ္ဂ္ွ ထိင္ဟြံမာန္၊ အုိတ္ကၜဳင္စုိတ္တုဲ ေကာ္ဘိက္နင္ ဒပ္အလုႝအသ႘ ပအပ္ေထာံလြဟ္ေတ္ွ ျပႆနာဏအ္ ေသာင္အာ၊ သာ္ဏအ္ေလဝ္ ႏြံဒဿံင္ကုီရ။

အလုႝအသ႘ပှာန္ ၁၉၉၀ ေတံ ေကၜာန္ကုႝ ေပါဲ႐ဲုမာဲဂ္ွ ဗုီေဍံတအ္ ေတာ္ခယ်လဝ္ ဟြံဒ္ွကၜဳင္တုဲ ဗေဂတ္ဏာ ဗေဂတ္နင္ တံင္ကၜဳင္အခိင္ ပေလဝ္ပေလတ္လဝ္ လဿဳဟ္ေတ္ွ ၾကပ္စုိပ္ ၂၀ သှာံရ၊ ၁၉၉၃ ဂ္ွ ေကၜာန္သၸကၜဳင္ သဘင္သ႘ကၜ႘ ပံက္မြဲလစုတ္၊ ဇူမြဲအလန္၊ ပံက္အာ ကဿာတ္ကၜဳင္ဂ္ွ ဓဇက္ကၜဳင္အခိင္ စုိပ္ကၜဳင္သှာံဏအ္ ေဍံတအ္ ပတုဲေထာံေပါဲရ၊ မုဟုိတ္ေရာ သၛ႘ဂၜိပ္မၢး အခိင္ေဍံ ထၞးကုႝ တင္ေပှာ္တိတ္ သဘင္သ႘ကၜ႘ဂ္ွ ေကာန္ဂကူဂမၜိဳင္၊ ေဗာ္ဂမၜိဳင္ မင္စဿ႘စမံင္ ညိညိညညႏြံရ၊ ပု႙တအ္ဖအုိတ္ဂ္ွ စြံလဝ္အ႐ီု ပႜဲဒှာဲဏအ္မြဲေဟင္တဲု စဿ႘မင္စဒဿံင္သြဟ္ ညိညဏံ မင္ရံင္ မံင္ရံင္အာဂ္ွ အခိင္အုိတ္ကၜဳင္ ဗြဲမဂၜိဳင္၊ ေသာင္စရင္ လကၠရဵအုိတ္ဂ္ွ တင္နင္ေဍံတအ္ဂ္ွရ ေဍံတအ္ေကတ္ေရာင္။

လဿဳဟ္ပၜန္ ရဲဒစုႝဒစးတအ္ဂ္ွ ဗက္ဂၜာဲေကၜာန္ဒဿံင္ (Campaign) နာနာသာ္၊ ေကၜာန္ဂ္ွ ဒးေကၜာန္ရ၊ ဆၢး ကေမၜာန္ညးတှဟ္ ေကၜာန္ထမံက္အာ ဒဿံင္႐ုပ္ရဵဂ္ွ ဇကုဟြံပါ လုပ္ေကၜာန္မြဲသာ္ ဗက္စဿ႘မင္စမံင္ ညံင္အာဲကဿာဲမြဲအရင္ကုီဂ္ွ ဒ္ွဟြံေထက္ရ၊ လပၚရဲ စုိပ္မံင္ဌာန္ေသၛာဲတံဂွ္ ခ်႘ဒရာင္မံင္ ဗုီျပင္ဗြဲမဂၜိဳင္ ဂြံဆုႝေကတ္မာန္ကုီရ၊ ကြာ္ထၞးတရဵဇမိၜင္၊ ဂတမုက္႐ုင္ကမၜဳတ္တံဂွ္ ရပ္ဂတုႝမုက္နာနာ ခ်ဴဗုီျပင္ႏြံပဿိက္တုဲ အာတ္မိက္၊ ပ်ဳတ္ဗေဒက္၊ ထၞးဆႏၵ၊ ေပဲါသဘင္ ရာဒနာမိက္၊ ေပဲါေအင္စှ၊ ထပက္စဿတ္တဲ ၊ ဖုိလ္ရာန္၊ ဝါပ္ယႈိပ္၊ သ႘မ႘ဏာ၊ ေပဲါခ်ပ္ဓ႐ုီ၊ လဝ္ဗ႘၊ ရာဒနာေဍင္ပှာင္၊ လတက္ပေလာံ ကယ်ဳိင္တုပ္သဿဟ္ သာ္တံဏံ ပေရင္ဗြဲမဂၜိဳင္ ခ်႘ဒရာင္ဒဿံင္ကုီရ၊ ပေရင္ခ်႘ဒရာင္အုိႆုီ သြက္ညးဍဳင္ကြာန္တံ ဂြံမိင္ဂွ္ ဂေကာံမ႘ဒ႘ယာဂမိၜဳင္
ပလံင္ဗၥဳိပ္ကုႝမံင္ရ၊ စပ္ကုႝ ပေရင္ခ်႘ဒရာင္နာနာ အုိႆုီဏံတုဲ ႏူဂေကာံ NGO တံေလဝ္ ကုႝကၜဳင္အ႐ုီဗင္ ဗြဲမဂၜိဳင္ရ၊ လဿဳဟ္ ခ်႘ဒရာင္မံင္ ၾကပ္ေပင္ ၂၀ သှာံကုီရ၊ သြက္ဂုဏ္ဖုႝ ညးဍဳင္ကြာန္တံ နတဲနဇုိင္ ၐုိတ္လုႝ ဒွ္ဒဿံင္ဂုဏ္ဖုႝကုီေရာ၊ အခိင္၊ ၾသန္၊ ျဇဟတ္မှိဟ္ ၐုိတ္လုႝအုိတ္ကၜဳင္လဝ္တံဂွ္ ဒးေတာ္ေတဿာ္စ ေထက္ကုီရ။
 
ေစတနာ ညးခ်ဴလိက္ဏအ္ မိက္ဂြံသေရာပ္ဂ္ွေတ္ွ လပၚပု႙ ရဲဒစုႝဒစးကုႝ အလုႝအသ႘ပှာန္တအ္ နကုႝ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္မၢး ဂြံလဝ္ေစဝ္လၲဴ ဟုီဂြံရ၊ ဆၢး ေစဝ္လၲဴ သၛဳမြဲေတာ္ဟြံမြဲ ဂြံလဝ္ ေခှာ္ေဍံသဿး အပႜဲဂ္ွ ဟြံမိက္ကုႝဒ္ွ ဗုီျပင္ဏအ္ရ၊ လၲဴပ႐ိုင္ဂမၜိဳင္ ပတဝ္ဏာ (Target) ဂ္ွ ဗက္လဟိင္ေသၜာင္မံင္ ဟြံဂြံ၊ ဗက္ကလင္လဟိင္ဒဿံင္ ပႜဲေရဒ႘ေယာ တုဲ အကာဲအရာပု႙ ခုိဟ္ဒဿံင္ေဏာင္ ဂးဒဿံင္ ပႜဲကုႝကှဵတုဲ တိက္ကေဝင္မံင္ဟြံေထက္။

တင္နင္ပလ္ွပတိတ္ ခုင္အလုႝအသ႘ပှာန္ ႏူကုလသမဂၢဂ္ွေလဝ္ လၸစဿ႘စညိ၊ ဒဝ္အံင္သာန္သုက်႘ ေအင္ေထာံစှ ပႜဲသၛိဂ္ွေလဝ္ လၸဓဝိင္ေဇှာ္၊ အလုႝအသ႘ပှာန္ ေကၜာန္ေပါဲ႐ဲုမာဲ ၂၀၁၀ ေတံဂ္ွေလဝ္ လၸဂြိင္အာ ဂြိင္ကၜဳင္ ဗုီညးတှဟ္ ဗေဂတ္မတ္ဂ္ွ အာ႐ီုလၸဇါပ္လုပ္အာ၊ လၸဒုင္ဗေဂတ္ ဒုင္ပေလွ္ ညးတှဟ္ ျဇဟတ္ဂကူ ပု႙ကုႝပု႙ မြဲဂေကာံ မြဲကေလာံ၊ မြဲလညာတ္၊ စြံလညာတ္ဝါဒ ဂကူမန္ (ဟြံၐက္ေၐတ္ တှဳင္ၐါလပၚ) ဍာံဍာံတုဲ ကေမၜာန္ပု႙ ဒးေကၜာန္ေထက္ဂ္ွ ဆက္ေကၜာန္အာ ဗိုန္န္စုိအ္။ ျဇဟတ္ပု႙ ႏြံပႜဲပ႙ုေရာင္။