ေမတ္သတာဂါမ္ဗာရ႘ မဒွ္ညးစှးေတဿင္ ကုလသမဂၢ ေဆင္စပ္ကုႝဍဳင္ဗဿာ လအိတ္ေကၜံဂၜံင္တရဵ ကလုတ္အၾကာပိြဳင္ႀတဵတၛဲ ပႜဲတၛဲသၛိသဝ္တုဲကၜဳင္ဂွ္ ဟုိတ္နဴဟြံဂြံဆုႝဂဗကုႝမှိဟ္အဓိကၐါတၜ ဒဝ္အံင္သုက်႘ ကုႝဗုိလ္တာန္ယ႙ွဳတုဲ တရဵဝြံ ဒွ္တရဵမက်ဟုံၿဗဳီေဇှာ္္ ကုႝျဇဟတ္မြဲ၊ ဒွ္တရဵဟြံအံင္ဇှးမြဲသာ္ဝြံ လၸာ္ရဲဒစုႝဒစးေဗာ္သုက်႘တအ္ကုီ သုီလၸာ္အလုႝအသ႘ပှာန္တအ္ကုီ ဟုီဂးမံင္အိုတ္ရ၊ လၸာ္အလုႝအသ႘ပှာန္တအ္ဂွ္ ပရဲပတိတ္မံင္ညိညတုဲ သုင္ေစာဲတဵေဝါဟာရ ဟြံႀကံင္မၛဳိဟ္ကုီေလဝ္ လၸာ္ေဗာ္ဒစုႝဒစးတအ္ဂွ္ သုင္ေစာဲတဵေဝါဟာရ ႀကံင္မၛိဳဟ္မံင္ညိရ။

ေမတ္သတာဂါမ္ဗာရ႘ဝြံ ဖါပ္လဝ္အခိင္ခ်ိင္လဝ္ သြက္ဂြံဆုႝဂဗကုႝဒဝ္အံင္သာန္သုက်႘ ပႜဲဂိတုအဝ္္ဂါတ္ ၂၀ ဂွ္ေလဝ္ ဒဝ္သုက်႘ ဟြံဒုင္ဆုႝကၜဳင္တုဲ သြက္ဂါမ္ဗာရ႘ဂွ္ ၿဂိဳဟ္ယုိက္အာ ဒွ္မာန္ရ၊ နကုႝစက္လေလာင္ရမ်ာင္ေလဝ္ ကညာင္ေကာ္ နကုႝလိက္ေလဝ္ ခ်ဴဏာကုီရ၊ ၐုိတ္ဂွ္ေလဝ္ ဒဝ္သုက်႘ ပဲါတပ္ေကၜံသုီဖအုိတ္ရ၊ ဟုိတ္ဒဝ္သုက်႘ဟြံဒုင္ဆုႝဂဗဂွ္ ၐုိန္ရ လေလာင္ၾတးပၲိတ္ ဗဗြဲဓရ္ ဟြံမြဲကုီေလဝ္ သြက္ရဲဒးဒုင္ႀကိဳင္လဝ္တအ္ဂွ္ ဒွ္နဲဂၜံင္တရဵ ထၞးမံင္ဆႏၵသကာတ္သကာတ္ျမဟ္ဟ္ မြဲသာ္ေရာင္ဂွ္ ခ်ဳိတ္ပၜဳိတ္ရ။

တရဵဂါမ္ဗာရ႘ဝြြံ ဒွ္တရဵမရႏုက္ကုႝပန္ဝါတုဲ တရဵတုဲတုဲကၜဳင္ေတံေလဝ္ ပေရင္အံင္ဇှး မပၲံ ဗလးကုႝေကာန္ထံင္ သဿာပေရင္ဍဳင္ ကြာန္ ကုီ၊ ပေရင္တက္က်ာဍိဳပ္ဖဵပိမကုီ၊ ပေရင္အာတ္မိက္ပဿိက္ ေဗာ္ဒစုႝဒစးတအ္ကုီဂွ္ မုမြဲေလဝ္ပေရင္တဵတက္ ဟြံမြဲကၜဳင္ရ၊ ဆဂွ္ ဟြံကဏီ သဿာပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ဝွ္ႀကံင္ညးရဵဥဴည႘ပု၊ ဒံက္တာေတန္ေမန္ေထာတ္ မဒးဒုင္ရပ္အာ ဟုိတ္နဴခ်ဳိတ္လိက္ကုႝ ယူေအန္ တအ္ကုီ၊ ရဲ႐ုီဗင္ညးဒးဘဲကပ္က်ာမ႘လံင္ ညးရဵနာဲဇာဂနာ၊ ျဇဝ္ေတတ္ထ႙ုတအ္ကုီ ေကုာံ ေကာန္သဿာထံင္ သဿာပေရင္ဍဳင္ကြာန္ မဒးဒုပ္္ရပ္အာ သုီဟြံမြဲကုႝဟုိတ္ဖုႝ၊ ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ကြးဘာ ဒးဒုင္ရပ္လဝ္ ေပင္သှာံ သုီဟြံမြဲကုႝအမွဳဂဗုတ္ မေစာတ္ေစာဲတအ္ဂွ္ေလဝ္ မြဲပါင္ဓရ္ဟြံဂံင္သဿာပ႐ုိင္၊ ညးမြဲေလဝ္ ဟြံဗၜးကၜဳင္ဏီရ၊ ပေရင္တက္္က်ာ အၾကာမှိဟ္အံင္ဇဲ အလုႝအသ႘ပှာန္ ဗုိလ္အံင္က်႘ကုႝ ဒဝ္သုက်႘ မအာဂြံလဝ္ကဝက္ကဝုဲဂွ္ေလဝ္ သၛိတ္ျဇသုီဟြံမြဲကုႝဟုိတ္ဖုႝရ၊ ကိစၥဂွ္ေလဝ္ ေမတ္သတာဂါမန္ဗာရ႘ ဟြံသၸတီကၜဳင္တုဲ ပပှဝုိတ္မံင္ကုီရ။ ေကာန္ထံင္နဴ လဿိဟ္မြဲလၛီျပင္ဂွ္ ဒွ္အာၐါလၛီရ။

ေလာန္ကၜဳင္ဂိတုေမ ၁၀ စုႝကုႝစုိပ္ ၂၄ ဏအ္ဂွ္ အလုႝအသ႘ပှာန္တအ္ ေကၜာန္ဗဒွ္ကၜဳင္ ေပဲါဒုင္ဆႏၵ ညးဍဳင္ကြာန္ သုီဟြံမြဲကုုႝဗဗြဲဓရ္ သဿးဟြံက၊ ဗ်ာံလဝ္္ပၜံင္လြဟ္လေဒါဝ္ဍဟ္ အၾကာကေတာဝ္ညးဍဳင္ကြာန္တအ္တုဲ စကာကႝု စုတ္ထံက္ဂလာန္ အေတင္ရ၊ ေပဲါဒုင္ ေကတ္ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္တုဲဒွ္အာတုဲ စုိပ္သှာံ ၂၀၁၀ ဏအ္မၢး ေကၜာန္အာေပဲါ႐ုဲမာဲ ေရာင္ဂွ္ လေလာင္ၾတးလဝ္ရ၊ လၲဴေပဲါဒုင္ဆႏၵ ညးကြာန္တအ္ကုီ၊ သုီေပဲါ႐ုဲမာဲတအ္ဂွ္ ေအန္ေအဝ္လ္ဒီကုီ၊ ေဗာ္မဟာမိတ္ေကာန္ဍဳင္အရင္ (ယူေအန္ေအ) ကုီ ဒုင္တဲဟြံမာန္တုဲ သြက္္ဂြံသၸစဿတ္သမၲီဂွ္ ပဲါတးလဝ္ေပင္င္ရ။

ပြအလုႝအသ႘ပှာန္ေကၜာန္ဏာ ေပဲါဒုင္္ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္ဟြံမြဲကုႝ ဗဗြဲဓရ္ဂွ္ ေစွ္စးကုႝတင္တုပ္စုိတ္ ကံင္ၿဇ႘ဂုီကၜဳီ ကုလသမဂၢ ေဖ်ံလဝ္ ပႜဲစဿတ္္တၛဲ အံက္တဝ္ဗာ သှာံ ၂၀၀၇ အာတ္မိတ္ကၜဳင္ သြက္ဂြံကုႝအေခါင္ကုႝညးလၛတ္ နဴဍဳင္မၛးတအ္လုပ္ရံင္ရ၊ ပြမဆက္အာမံင္ အတုိင္ဗုီတိ ထၞးဂၜံင္တရဵ ၇ တင္ဂွ္တုဲ ပဲါတးမံင္တင္အာတ္မိက္ တက္က်ာဍိဳပ္္ဖဵပိမ မတြံဂး အလုႝအသ႘ပှာန္၊ ေဗာ္ဇှးမာဲ၊ ေကုာံ ညးစှးေကာန္ဍဳင္အရင္ဂွ္ေလဝ္ ေစွ္စးမံင္ကုႝ တင္တုပ္စုိတ္ ကုလသမဂၢ ေဖ်ံလဝ္နဴသှာံ ၂၀၀၃ ပႜဲကုႝ United Nations General Assembly မအာတ္မိက္လဝ္ ပေရင္တက္က်ာ ဍိဳပ္္ဖဵပိမတပ္ပ္ရ။

ေမတ္သတာဂါမ္ဘာရ႘ဂွ္ သုီကုႝဟြံပသတိကုႝ တင္လတူတအ္ဂွ္တုဲ တက္က်ာသဿာန္သဿဳက္ဟဍံက္မံင္အေရဝ္ ကုႝေဗာ္ဒစုႝစဒးတအ္ စပ္ကုႝေပဲါ႐ုဲမာဲတဿိကုီ၊ သုီကုႝဟုီ္ထုိင္သးတဵအလုႝအသ႘ပှာန္ စပ္ကုႝေပဲါဒုင္ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္ပၜန္္ရ၊ တင္ဏအ္ဂွ္ ညံင္ရဵထပုိတ္ဏာ ခရံက္ကုႝကှဳဲကုီရ၊ တင္ေဗာ္ဒစုႝဒစးတအ္ဍဳဟ္အုိတ္ဂွ္ ညးေတံကၜဳင္ သ႘ကၜ႘ဟုီဂးတဵဂွ္ ဂပ္ဝ္အမ္သဝ္တဵ ဗြဲမေလာန္ရ၊ ကာလ ေဗာ္ေအန္ေအဝ္လ္ဒီတအ္ ကေလင္သဿာန္ စပ္ကုႝသြဟ္ေပဲါ႐ုဲမာဲ ၁၉၉၀ ဂွ္ ညးေတံဟြံသြဟ္ကၜင္ရ၊ မၛးနဴဂွ္ပၜန္ ညးေတံကုႝ အခိင္ ဆုႝဂဗကုႝ ေဗာ္ဒစုႝဒစးေအန္ေအဝ္လ္ဒီ ပိြဳင္ ၂၀ မိေနတ္ဓရ္ ပႜဲအလန္ကၜာဂွ္တုဲ ေဗာ္ဒစုႝဒစးတအ္ ဟြံေပင္စုိတ္တုဲ ကညာင္တဵရ၊ ညးေတံမံင္ဟြံဂြံတုဲ ဒးအာဆုႝဂဗ အလန္ဒုတိယ ပၜန္ရ၊ အလန္ဒုတိယဝြံ ဂြံအခိင္ဂၜိဳင္ညိရ၊ ၐုိန္ဂွ္ေလဝ္ ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ေကာန္အရင္ မေသွ္မံင္ ပႜဲဍဳင္လဂုင္ကုီ၊ ကလုတ္ထဝ္ ညးဍဳင္ကြာန္ဟြံဒးဒုင္ရပ္ေသွ္မံင္တအ္ကုီဂွ္ ညးေတအ္ဟြံဆုႝဂဗ ကၜဳင္ရ၊ စှးဂွ္ ညးေတအ္ ဆုႝဂဗကုႝဂေကာံေလံဒုက္ အလုႝအသ႘ပှာန္တအ္ကုီ၊ သုီကုႝဂေကာံေကာန္ဍဳင္အရင္လၛဳႝမပၲံ ဂေကာံပအုႝ၊ဂေကာံည႘သာ ေကာန္ဂကူ မထံက္ဂလာန္ကုႝ အလုႝအသ႘ပှာန္တအ္ ကုီရ။

ပြဂါမ္ဗါရ႘ေကၜာန္သၸဏာ ဗုီဏအ္ဂွ္ ခဍိဳက္ဏာဂုဏ္သိကၡာ ညးေတအ္သဿးဟြံက၊ သုီခဍိဳက္ဏာ ဂုဏ္သိကၡာဂေကာံတုိင္ခ႘ ဂၜးကဝ္ ယူေအန္ရ၊ ပေရင္ညးေတအ္ ေဍံဂါမ္အာမံင္ဂတ စပ္ကုႝေသၢာံ သၸစဿတ္သမၲီ ေပဲါဒုင္ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္ ဂိတုေမဂွ္တုဲ ဆဓ႐ုိဟ္ဏာ ေဗာ္ဒစုႝဒစးတအ္ကုႝေပါဲ႐ုဲမာဲ သှာံ ၂၀၁၀ ဂ္ွ ဒ္ွပြညးေတံေကၜာန္ေထက္ ဟြံေသင္ရ၊ ၐုိန္ဂ္ွေလဝ္ ညးေတံ ဇုိင္ဟလုိင္အာညိတုဲ ညးေတံေသၢာံကေလင္ကလိဂြံ ဓရ္ပေတ္ွ ႏူရဲဒစုႝဒစးတအ္ပၜန္ဂ္ွ ဟြံေလာဲသြာတုဲ ကေမၜာန္ညးေတံ နဒဒ္ွကလုတ္ေတဿင္ ကုလသမဂၢ ေဆင္စပ္ကုႝဍဳင္ဗဿာမြဲတၜဂ္ွ အာယုက္အုိတ္အာအလန္ဏအ္ေလဝ္ ဒ္ွမာန္ရ။

ျပႆနာဍဳင္ဗဿာဂ္ွ ေမတ္သတာ ျဇာလ႘ေလဝ္ ေသာင္ကၜဳင္ဟြံမာန္၊ ေမတ္သတာ ဂါမ္ဗါရ႘ေလဝ္ ဒးကဿာဲၐုိက္ပၜန္တုဲ အလန္ဏအ္မၢး ကံင္ၿဇ႘ဂုီကၜဳီ ကုလသမဂၢ ဒးေကၜာန္ကုႝ ပုိတ္တ္သၠဳတ္တ္ေထက္ရ၊ ယဝ္ရသၸစဿတ္သမၲီကုႝ ေပါဲ႐ုဲမာဲအလုႝသ႘ပှာန္ သှာံ ၂၀၁၀ မၢး ဒးလေလာင္ၾတး ယဝ္ရေကတ္အေရဝ္ကုႝအလုႝသိ႘ပှာန္ေလဝ္ ဒးလေလာင္ၾတးေထက္ရ၊ မံင္ဒဿံင္လေဒါဝ္ဇံင္ကှိန္ ညံင္ရဵဒံက္ေခဝ္တုဲ တုိန္ေလဝ္ဟြံတုိန္ ေစ္ွေလဝ္ဟြံေစ္ွဂ္ွ ဒ္ွအရာဟလုိင္ပတုိန္ ေကာန္ထံင္သဿာပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ဒဒုိက္သှာညးဍဳင္ကြာန္တအ္ရ။

ဍဳင္ဗဿာဂ္ွ ဒပ္ပှာန္သီေကတ္အဝႝႝုႏူသှာံ ၁၉၆၂ ေတံတုဲ လိှန္ဗပိန္ကၜဳင္ သဿာပေရင္ဍဳင္ကြာန္၊ ကြးဘာ၊ ရဲခ်႘ဒရာင္ ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘တအ္ နကုႝနဲဆီပၚ ဍာ္ေဇြာဝ္ဂၜိဳင္ကုႝအလန္၊ ဂၜိဳင္ကုႝဝါရ၊ ဍဳင္ဗဿာဂ္ွ  ဒ္ွဍဳင္ျပႆနာေကာန္ဍဳင္အရင္ကုႝ ေသှာဝ္ဥပေဒဍဳင္တအ္ တမ္႐ုိဟ္ေဍံတုဲ ျပႆနာဝါဒ ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ကုႝ ဝါဒတၜအဝႝုဂ္ွ ကှဳင္ေကှာတ္ေဍံရ၊ ကာလ လေဆာဝ္ကံကုသုႝ ဟြံခုိဟ္တုဲ သြက္ေသၢာံေသာင္ကလးျပႆနာ တမ္႐ုိဟ္ကၜာဂ္ွ သဿာပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဗဿာတအ္ လၛႝဳဟြံညာတ္ရ၊ ဟုိတ္ႏူအသိင္လုိန္ မ႘ဒ႘ယာဗဿာတအ္ ဓလုီဍိဳက္လဝ္ကိစၥဍဳင္ဗဿာတုဲ ကာလလေဆာဝ္ ကိစၥေကာန္ဍဳင္ အရင္တအ္ဂ္ွ ဒးဒုင္ဝိုတ္အာမြဲလစုတ္ရ။

ဟုိတ္ဒ္ွသာ္ဂ္ွတုဲ ပူဂုႝလၛတ္ပေရင္ဍဳင္ဗဿာတအ္ ဗြဲမဂၜိဳင္ေလဝ္ ဟြံတီေကတ္ျပႆနာ တမ္႐ုိဟ္ကုႝ ျပႆနာကှဳင္ေကှာတ္ရ၊ ေပှာဝ္ကုႝပူဂုႝတအ္ဂ္ွ ေမတ္သတာ ဂါမ္ဗါရ႘ေလဝ္ ပါလုပ္လဿိဟ္မံင္မြဲတၜကုီဟာဂ္ွ ဒးခ်ပ္ဗၥာေထက္ေရာင္။