ညးစှးမတုိန္စုိပ္သဘင္သ႘ကၜ႘ေဇှာ္ ေကင္ကာေကာန္ဂကူမန္ (ဝါ) ကန္ဖေရန္ေကင္ကာ ေကာန္ဂကူမန္ ေလဿင္(၂၀၀၇) မေကၜာန္ ဗဒွ္ ပႜဲဇုိင္ပယ်ဳႝတံဂွ္ စရာဲဍာ္ဒေကဝ္ပူဂုႝ ၐုိန္ရႏြံဗြဲမဂၜဳိင္ကုီေလဝ္ ဆၢး ဟြံကၜဳိဟ္လဝ္ ေလဿင္ကေမၜာန္(Process)ဂွ္တုဲ လၛဳႝလၛဳႝတံ ကာလပၲဳိန္ထၞး ဟုီဂးသ႘ကၜ႘မၢး ဟြံလုပ္ကုႝ ေအဂ်ာန္ဒါ (Agenda)၊ ဟြံကိတ္ည႘ကုႝတင္သ႘ကၜ႘အုိတ္ကုီ စှးဒးတုပ္စုိတ္ လၲဴတင္သၢဳတ္သြာတ္ ပႜဲအရာမြဲမြဲဂွ္ ပၲဳိန္ေစာဒနာ ဖအုိတ္အခိင္ဂၜဳိင္ကုီ၊ ဖအုိတ္အခိင္ကုႝပြမပၲဳိန္ထၞး မုဂေကာံဇကု မေကၜာန္ဒဿံင္ ဂမၜဳိင္ကုီ၊ မှိဟ္မပါလုပ္ ဂံင္ သ႘ကၜ႘လဿိဟ္ေအာန္ကုီ၊ သဘာပတိ ေကုာံ ညးလ်ဳိင္သဘင္ကှာတံ ၫွာစုိတ္လၲဴညးစှးဂမၜဳိင္တုဲ ဟြံဟုီကုႝ သတိ ညံင္ဂြံသ႘ကၜ႘အတုိင္ ေအဂ်ာန္ဒါ ကႜဳိပ္သ႘ကၜ႘ တှဟ္နဖုႝဂြံသီဗေၐါဝ္အခိင္ ဟြံဂြံဖအုိတ္အခိင္ကုီ၊ မပၲံသာ္ဝြံ တင္ဍဳိန္လ်ဗြဲမဂၜဳိင္ ဂြံဆုႝလၛတ္ေကတ္ရ။

ရံင္ေကတ္မၢး ညးစှးဗြဲမဂၜဳိင္တံ မုရန္တဿအ္ညးတံႏြံသာ္လုႝတုဲ တုိန္စုိပ္ဂွ္ေအာန္ရ။ မုေကတ္မုဂြံ၊ မုမိက္ဂြံကုႝဒွ္၊ မုဒးဒွ္ေထက္၊ ဒုင္ သၨဳိင္ကုႝပုစၧာတံဂွ္တုဲ သ႘ကၜ႘ဟုီဂးေအာန္ရ။ ညးစှးမသၸစှးကုႝဂေကာံခုိင္င္ေဇှာ္ေဇှာ္တံဂွ္ ကာလသ႘ကၜ႘ပၲဳိန္ထၞးမၢး ညးတံ ပတဝ္ကႜဳိပ္ကုႝ အရာညးတံ ႏြံပဿိက္မိက္ဂြံဒွ္၊ မိက္ဂြံကုႝဒွ္ဂၜဳိင္ဂွ္တုဲ ညးစှး မပစှးကုႝဂေကာံေဇှာ္ေဇှာ္ခုိဟ္ဟ္ဟြံေသင္တံဂွ္ ဒုင္သၨဳိင္ကုႝတင္ပတဝ္ကႜဳိပ္ အရာညးတံ မမှဳံပဿိက္တုဲ သ႘ကၜ႘ဟုီဂးေအာန္ရ။ ဗုီကိတ္ည႘ဒးရးဂွ္ သ႘ကၜ႘အာဂွ္တုဲ ေဍံဟြံတဝ္အာကုႝ အရာမဒွ္ပကတိ နဇုိင္နတဲရ။ ဣဏံဝြံ ဒွ္ပြမေပၜင္အခိင္တုဲ ဟ႘သြဝ္ဒဿံင္ ပႜဲပၲဳိန္ထၞးေစာဒနာသဿးဂၜဳိင္ရ။

ညးဂွ္ေကတ္တာလ်ဳိင္ ဘိက္ပဿိင္ညးစှးဂမၜဳိင္ေရာ? ဣဏံဂွ္ ဒွ္အရာကိစၥေဇှာ္မြဲရ။ ညးစှး မပစှးကုႝဂေကာံ အခိင္ပႜဲေကာန္ဂကူပု႙ ဂမၜဳိင္ ညံင္ရဵဂေကာံဂုိဏ္ရာမညနိကာယဂွ္ ဂပ္ဝ္ဒးဘိက္ကုႝတုိန္စုိပ္ရ။ တၜဳင္လအာမတုပ္သာ္ဂွ္ကုီ ပႜဲေကာန္ဂကူပု႙ ဂေကာံလုႝျဇဟတ္ေဇှာ္ဂွ္ေလဝ္ ညးမေကတ္တာလ်ဳိင္ဘိက္တံ ဒးတီလဝ္ကုီတုဲ ႐ုဲခႜဳိဟ္ဘိက္မာန္ရ။ ဂေကာံလၛဳႝလၛဳႝ ယဿဳဂွ္ ပစှးကုႝအလုံဂကူကုီေလဝ္ ဆၢး ျဇဟတ္ညးတံ ပေရင္ခ်႘ဒရာင္ညးတံဂွ္ ဍဳိန္လ်ေလာန္ႏြံရ။

သှာံတုဲတုဲကၜဳင္ေတံ ညးစှးမပစှးကုႝဂေကာံ ခေရတ္ယွာန္မန္ ၐုိတ္ရႏြံကုႝေလဝ္ သှာံဏံ ဟြံဂြံဆုႝေကတ္ရ။ ဆၢးမ ဘိက္ဖိုဟ္ တုိန္ စုိပ္မာန္၊ ဟြံမာန္ဟာဂွ္ ဟြံဂြံတီေကတ္အတုိင္ညးစှးခမ႘သင္မန္မြဲဇကု ဟုီဂွ္မၢး ဘာမန္ မလုပ္လဝ္ ပႜဲဂေကာံဂုိဏ္ရာမည နိကာယဂွ္ ႏြံ(၇၀၀)ဘာျပင္င္ဂွ္တုဲ ယဝ္ေတဿာ္ရံင္ကုႝျဇဟတ္မၢး ျဇဟတ္ဟြံေဍာတ္ရ။ စုိပ္ကုႝသာသနာမၢး ဂုိဏ္ဝြံ ျဇဟတ္ေဇှာ္အုိတ္ ဟုီမာန္ရ။ ညးစှးဂေကာံဂိုဏ္ဝြံ ဟြံပါကၜဳင္တုိန္စိုပ္ဂွ္ ဒွ္တင္ဍဳိန္လ်မြဲေရာင္ ဟုီမာန္ရ။ ဂေကာံဂုိဏ္ဝြံ စုိပ္ကုႝပေရင္သာသနာမန္ ညံင္ရဵဒွ္ အဓိက ေဇှာ္အုိတ္မြဲကုီ စုိပ္ေကင္ကာခ်႘ဒရာင္လိက္ပတ္ေယန္သှာင္မန္၊ ေကင္ကာေကာန္ဂကူမန္ေလဝ္ဂွ္ ဒွ္ဒံဿင္ အဓိကေဇှာ္မြဲကုီရ။ ဟုိတ္တုိန္စုိပ္ဟြံမာန္ဂွ္ တန္တဵကုႝညးဘိက္တံဟာ၊ သၢဳတ္သြာတ္ဂေကာံဂုိဏ္ဂွ္ဟာဂွ္ ဟြံတီေကတ္ရ။

ကန္ဖေရန္ဝြံ ဒွ္ကန္ဖေရန္ ဂၜာဲသြဟ္ေသာင္ျပသှာေကာန္ဂကူပု႙ အနာဂတ္ဂွ္တုဲ၊ ဂေကာံလုႝ ဂေကာံဂကူလုႝ ဂၜာဲကုႝသြဟ္ ေသာင္ ကုႝျပသှာေကာန္ဂကူပု႙မာန္ဂွ္ ပု႙ဒးတီလဝ္ရ။ စရာဲဂေကာံ၊ စရာဲညးစှးတံႏြံမၢး ဒွ္အထံက္အပင္ပႜဲအရာဂၜာဲသြဟ္ရ။ ဂေကာံအဓိက တံဂွ္ ၐုိန္ရႏြံပႜဲဍဳင္ကုီေလဝ္ ဆၢး ညးဂံင္သ႘ကၜ႘တံဂွ္ ဒွ္ဒဿံင္ညးစှးနဴပြဳိင္မၛး ေကုာံ ေဗာ္သဿးဂၜဳိင္ရ၊ တုဲပၜန္ ေတဿာ္ရံင္ကုႝညးစှးတံဂွ္မၢး ညးစှး ေဗာ္ဍဳင္မန္ မကၜဳင္နဴဌာနနာနာတံဂွ္ လဿိဟ္ဂၜဳိင္ေလာန္မံင္ဂွ္ရ။

ျပသှာေကာန္ဂကူပု႙ ပႜဲပစၥဳပၸန္ဝြံ ပေရင္ရပ္လြဟ္ဂွ္ ဒွ္ျပသှာေဇှာ္မြဲဂွ္တုဲ လညာတ္အၾကာေကာန္ဂကူပု႙ေလဝ္ ပၚျခာမံင္ဗြဲမဂၜဳိင္ကုီရ။ ျပသှာဝြံ ဒွ္ျပသှာပန္ေပွာ္ ေကုာံ ဒုိအ္ပန္ေပွာ္ကုႝအလုႝအသ႘ပှာန္ဗဿာရ။ ျဇဟတ္ရပ္လြဟ္တုဲ ပန္ေပွာ္ဒဿံင္ကုႝအလုႝအသ႘ပှာန္ဗဿာဂွ္ ၐုိန္ရ လဿိဟ္(၁၀၀)ဟြံေပင္ကုီေလဝ္ ဆၢး လညာတ္ပၚျခာဒဿံင္ လၲဴေစွ္စုိတ္ဒုိအ္ပန္ေပွာ္ကုႝ ဟြံပန္ေပွာ္ဂွ္ ဟြံေဍာတ္သြတ္ရ။

ယဝ္ရ ျဇဟတ္ရဲပန္ေပွာ္တံေဇှာ္တုိန္ မြဲလညာတ္ဓဝ္ ညံင္ရဵအခိင္ကာလ ေဗာ္ကေလင္ဒက္ပၲန္ဍဳင္မန္(ေဗာ္ကေလင္ဒက္ပၲန္
ဍဳင္ဟံသာဝတ႘) ပႜဲသှာံ(၂၀၀၁)ေတံမၢး စႝုကႝုပည႘လညာတ္ မဒွ္ဂုန္ဖုႝေကာန္ဂကူဟြံမာန္ ဒွ္ဂြံရ။ ဣဏံဂွ္ ပု႙ဒးပရအ္ညာတ္လဝ္
ဂွ္တုဲ ျပသှာ မတုပ္သဿဟ္ကုႝလၛပဿတ္ မေျဂာပ္ဒဿံင္ပႜဲပေတင္ဝြံ နဴအခိင္လဿဳဟ္ ပု႙ဒးပေသာင္လဝ္ဟတုဲရ။ ဟုီမြဲနဲပၜန္မၢး ညးစှး မပစှးကုႝဂေကာံ ကေလင္ပန္ေပွာ္တံဂွ္ ပု႙ဒးေကာ္ဘိက္ကုီေရာင္။

ကာလရဲဂေကာံအမ္ယူေအယ္(MUL) အာပည႘ပညပ္အၾကာေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ကုႝ အိက္ခ်္အာပ႘ (ေဗာ္ကေလင္ဒက္ပၲန္ဍဳင္ဟံ
သာဝတ႘ - ယဿဳလဿဳဟ္ အမ္အာပ႘) ကၜာေတံဂွ္ ညးတံ ဒးဒုင္ပၚပဲါနဴေဗာ္ရပ္လြဟ္(၂)ဂွ္ ေဇှာ္ကုႝျဇဟတ္ရ။ "ပု႙ဂွ္ မှိဟ္မၛးရ။ ပု႙ဂွ္ ၐုိတ္ပည႘ ရႏြံ၊ ညးတံဂွ္ ေကာန္ညးဇာတ္ညးရေတွ္" နာဲသုန္ဓန္ မဒွ္ညးအုပ္ကာ(လဿဳဟ္-ဥကၠ႒)ဂေကာံည႘သဿဟ္ဂကူမန္ ေကင္ဟုီကၜဳင္လဝ္ ႏြံရ။ ေဖက္ဒွ္လေလင္ေကာန္ဂကူပု႙တုဲ ဒးပည႘ဂွ္ ယဝ္ရညးတံဟြံဒုင္တဲမၢး မုသက္ပဟဿဲရ။ ကၜာေတံ ညး
တံဂွ္ တုပ္သဿဟ္မိမ ကုႝ ေကာန္ဇာတ္ေရာင္ဂွ္ ညးမိက္ဂြံဟုီရ။

ဟုိတ္ဂွ္တုဲ ျပသှာသာ္ဝြံ နဴကုႝလဿဳဟ္ ပေသွ္စြံလဝ္ဟြံဂြံဂွ္တုဲ ပႜဲဂတမုက္ေကာန္ဂကူပု႙ ညးစှးေကာန္ဂကူပု႙ဂွ္ ဒးေခၜဝ္သွ္ေထာံ ဟတုဲေရာင္။ ညးဂွ္ ဒွ္မှိဟ္ရပ္ဇုက္ကႜဳိက္ပ္ဂေကာံေဒံါပန္ေပွာ္(ေဗာ္ဂွ္) ပု႙တီကၜးေကတ္ကုီေလဝ္ ဆၢး ညးဂွ္ ဒွ္မှိဟ္ရပ္ဇုက္ ဂေကာံဆက္ ရပ္လြဟ္တံဂွ္ ပု႙ဟြံတီေကတ္ရ။ မုရန္တဿအ္ႏြံသာ္လုႝ၊ ဗုီလုႝရန္တဿအ္ မပၲံသာ္ဝြံ ဟြံတီေကတ္ရ၊

ရန္တဿအ္ဂေကာံညးတံဂွ္ ညးစှး ဂကူမန္တံ တီေကတ္ကၜးကၜးမၢးေဟင္ ညးတံပၚပဲါဒတူဒလုိင္အာသြက္ဂေကာံညးတံမာန္ရ။ ခမ႘သဿတ္မန္ ေကုာံ ခ႐ွ္သဿတ္မန္ မှဳံ ပႜဲဍဳင္ဇုိင္ဝုတ္ဒုိဟ္တံ ကုႝဒဿံင္ျဇဟတ္ကုဂေကာံရပ္လြဟ္တံဂွ္ဂၜဳိင္ ဒဿာနဴနအဖ သီတိဍာ္၊ ဍဳႝဍဳိက္ေကာန္ဂကူပု႙ရ။ ဂေကာံရပ္လြဟ္ဂွ္ ၐုိန္ရျဇဟတ္ ဟြံေဇှာ္ကုီေလဝ္ ဆၢး ျပသှာေဇှာ္ကတုႝဒွ္မာန္ဂွ္တုဲ ပု႙ဒးေကာ္ ဘိက္ညးစှးဂေကာံတံဂွ္ ကုီရ။

"အဂုန္(အဲမှိဟ္ခ်ဴလိက္ဏံ) အဲ ညိပၜန္ေစွ္(ခ်ဳိတ္)ရ။ လက်ာ္မြဲဂွ္ လုပ္ကၜဳင္သဿာန္ယဿဳအဲဂွ္ အဲ ဟုီ ေဍံ (အဲ) တိတ္အာမၛး မြဲလစုတ္၊ မုမိက္ဂြံဗကန္ေတွ္ဗကန္လဝ္ဂြံ၊ ဂၨံက်ာ္" ညးဒါန္လိက္ပ႐ုိင္ကဵဝဵအသဏ္ဝ႘ ဆုႝကုႝအဲတုဲ ဟုီလဵထၞးသာ္ဝြံရ။ လက်ာ္သဿတ္မန္ဂွ္ ဟြံေပင္စုိတ္ ဒဿာနဴခ်ဴလဝ္ပေရာရဲရပ္လြဟ္မန္တံဂွ္တုဲ လုပ္စုိပ္ဇေရင္ကဵဝဵတုဲ ခ်ပ္လဝ္သြက္ဂြံပတုဲ ကေမၜာန္မြဲမြဲသာ္ရ။ ယဝ္ရ ခမ႘သဿတ္မန္ဂွ္ တီအာညးေတံဂွ္ ဒွ္အသဏ္ဝ႘ရမၢး အၥာပ႐ုိင္မန္မြဲ ဒးဒုင္အိုတ္လမ်ဳီ (ပန္ဂစုိတ္) ဒွ္မာန္ေရာင္။ ဒှာဲဏံ မိက္ဂြံဟုီဂွ္ ပေရင္လညာတ္ ပၚထၠးအၾကာရဲထံက္ဂလာန္ေဗာ္ ေကုာံ ရဲဆက္ရပ္လြဟ္တံ ႏြံဒဿံင္ ေဇှာ္ေဇှာ္ဏီ မဒွ္ေရာင္။

သဘင္သ႘ကၜ႘ေဇှာ္ဝြံ သြက္ဒက္ပၲန္ပေရင္ည႘သဿဟ္ေကာန္ဂကူဂွ္ စြံလဝ္အဓိကေဇှာ္အုိတ္ ပႜဲကႜဳိပ္သ႘ကၜ႘ရ။ ပေရင္ည႘သဿဟ္ ဂြံကတုႝဒွ္ ကၜဳင္ဂွ္ ဒးပံင္ေတာဲေကၜာန္ေရင္တၜဳင္ညးသၠအ္၊ ဒးကုႝျဇဟတ္ထၞလဘာ္ညးသၠအ္၊ ဒးေဝင္ နဴပြမဟုီဗ်ိဂ႐ုိဟ္ေဖ်ံ ကဝုညးသၠအ္ရ။ ဟုိတ္နဴ ပေရင္ရပ္လြဟ္တုဲ လညာတ္ေကာန္ဂကူပု႙ ပၚျခာဒဿံင္ေဇှာ္ကုႝျဇဟတ္ဂွ္တုဲ ညံင္လညာတ္ ဂြံေကာံကေလာံ ဟြံဂြံပၚျခာဂွ္ ပု႙ ဒးလြ႘ပရာ ရ။ အၾကာဂေကာံမြဲကုႝမြဲ လညာတ္တင္ဒတူလုိင္ ဟြံတုပ္သဿဟ္ညးသၠအ္ဂွ္တုဲ ဒှာဲပံင္ဂြံဒွ္ဂုန္ဖုႝၐါလၸာ္ဂွ္ ပံင္ေကၜာန္အာ၊ ဒှာဲပံင္ေကၜာန္ဟြံဂြံဂွ္ ေကတ္ဓဝ္ကၜဳိဟ္ခၜင္ညးသၠအ္မၢး ေျပၿပံင္မာန္ရ။

ညးမေကတ္လဝ္တာလ်ဳိင္ ဘိက္ညးစှးတံဂွ္ ဂပ္ဝ္ေထက္ကုႝဒးစြံဂ႐ုသတိေဇှာ္ေဇှာ္ ပႜဲအရာဘိက္ညးစှးကုီ၊ ဒးလၛတ္ဂၜဳိက္ဂၜာဲ
လဝ္ စရာဲဍာ္ဒေကဝ္ဂေကာံနာနာ ဇကုမဘိက္လဝ္တံရ။ လဿိဟ္ညးစှးဂၜဳိင္ တုိန္စုိပ္ဂွ္ ေသာင္ျပသှာ ေကုာံ ဖန္က္ျပဳေျပင္ကံ
ကုသုႝ ေကာန္ဂကူပု႙မာန္ေရာင္ဂွ္ ပေတွ္ေစွ္လဝ္စုိတ္လဿဳိန္ဟြံဂြံ၊ ညးစှးေဇတ္ ဂေကာံျဇဟတ္ေဇှာ္ဂွ္ ပဿိက္ေဇှာ္ရ။

နကုႝကႜဳိပ္သၠဳိပ္ေကာန္ဂကူပု႙တံ ပႜဲစုိတ္ညးတံ မိက္ဂြံဒက္ပၲန္ဒဿံင္ပေရင္ည႘သဿဟ္အၾကာေကာန္ဂကူဍာံဍာံမၢး ဗြဲကုိပ္ကၜာ စုိတ္ဒး
လၢဴတပ္တးေရာင္။ ပေရင္လၢဴတပ္တးဟြံမြဲမၢး ဒက္ပၲန္ဓဝ္ည႘သာဟြံဂြံဂွ္တုဲ ပေရင္လၢဴတပ္တးဂွ္ ေဍံဖန္ဗဒွ္ကုႝဂၜံင္တရဵ သြက္
ဂြံသွ္ပလိုဟ္ျပသှာေရာင္။ ဟုိတ္ဂွ္ရ ေကာ္ဘိက္ညးစှးဂေကာံေဇတ္တ္၊ ဂေကာံျဇဟတ္ေဇှာ္ေဇှာ္အုိတ္ညိ။ ဂေကာံတံဂွ္ပၜန္ ညံင္ဂြံ ရန္ကုႝဂုန္ဖုႝဂကူတုဲ ကုႝသၢဳတ္သြာတ္ဗလးညးစှးမာန္ဂွ္ ဒးေကၜံစုိတ္ကုီေရာင္။ ပု႙ကုႝပု႙ ဟြံသၸသမၲီညးသၠအ္၊ ဟြံစြံဂ႐ုညးသၠအ္၊ ဟြံည႘သဿဟ္ ထၞလဘာ္ညးသၠအ္၊ ဟြံပံင္ေကၜာန္ေရင္တၜဳင္ညးသၠအ္မၢး ၐုိန္ရေကၜာန္ဗဒွ္သဘင္သ႘ကၜ႘ေဇှာ္ ေပင္(၁၀၀)အလန္ကုီ ေလဝ္ ဖုႝခုိဟ္ဟ္မြဲ ကတုႝဒွ္ကၜဳင္မာန္ဟြံေသင္ရ။ သဘင္သ႘ကၜ႘ေဇှာ္ေကင္ကာေကာန္ဂကူမန္ဂွ္ ဒးဒွ္ဍဳင္မန္ မဍဳိက္ေပင္ကုႝအဝုႝ အနာဂတ္ေရာင္။