စပၲံနဴသကၠရာဇ္ခေရတ္ ၁၉၄၈ ဒုႝသှာံ ၂၀၀၈ ဏအ္ေတွ္ မန္ပု႙ပၜန္ဂတးကၜဳင္ေပင္ ၆၀ သှာံရ။ မုဟုိတ္မန္ပု႙ ဒးရပ္လြဟ္တုဲ ဒးပၜန္ ဂတးကၜဳင္ဂွ္ေရာ။ ယဝ္ရဒးဟုီပေရင္ပၜန္ဂတးမန္ပု႙ေတွ္ ဒးဓဇက္ဝင္ေႀတံညိပၜန္ရ၊ ကဿိန္ဍဳင္ပု႙ဏအ္ဂွ္ ဟုိတ္ေကာန္ဍဳင္အရင္ ေကာန္ဂကူဂမၜိဳင္ ဂၥာန္လ႘ြကၜဳင္ဂွ္ရ၊ ၁၉၄၉ ဂိတုဂ်ာႏၷဝါရ႘ ၄ ဂွ္ ဗၜးတိတ္နဴတဲအဂၤလိက္တအ္ရ။ ပႜဲကုႝဗၜးတိတ္နဴတဲအဂၤလိက္တုဲ အလုႝအသ႘ ဖဆပလတအ္ အုပ္ဓုပ္ကၜဳင္ဍဳင္ရ။ ပႜဲတံင္ဓဇက္လဝ္သၨိဳင္ေသှာဝ္ဥပေဒ ဒက္ပတန္အုပ္ဓုပ္ဍဳင္၁၉၄၇ ဂွ္ သြက္ေကာန္ ဂကူမန္ပု႙ အေခါင္အရာမြဲသာ္ ဟြံပါလုပ္ရ။ နကုႝသၠိဳပ္ပှာန္အံင္သာန္ ေကင္ဟုီကၜဳင္လဝ္ ပႜဲကုႝဗတုိက္ကုႝေဖက္ေသတ္ဂ်ပါန္တအ္ဂွ္ ဂကူမန္ပု႙ပါလုပ္ဒဿံင္ လဿိဟ္ ၃၀၀၀ ျပင္ရ။ ဆၢး အေခါင္အရာ သတ္ပဿဝ္ဇဝ္ပၠဵ ဂြံဗၜးၐးဏအ္ဂွ္ မန္ပု႙ဒးဒုင္သၸလဝ္ ဥေပကၡာရ၊ လၲဴဏအ္မန္ပု႙ဟြံေပင္ေျပစုိတ္တုဲ ထၞးကၜဳင္ဆႏၵ အာတ္မိတ္ကၜဳင္အေခါင္အရာေကာန္ဂကူဇကုရ။

ပဲႜသှာံ ၁၉၄၇ ၾကပ္အုိတ္ဂွ္ နဴကုႝဂေကာံေဗာ္သြးေကာန္ဂကူမန္တအ္ ေကၜာန္သၸကၜဳင္သဘင္သ႘ကၜ႘ ပႜဲကြာန္ဖအံက္ပၜန္ရ၊ တင္ သၢဳတ္သြာတ္ေဖ်ံလဝ္ ပႜဲသဘင္သ႘ကၜ႘ စပ္ကုႝပေရင္ညံင္ဂြံဗဿံက္ပတုိန္ တြဳႝရးဍဳင္မန္ဂွ္ ပလံင္ဗစုိပ္ကုႝ အလုႝသ႘ဖဆပလတအ္ရ၊ နကုႝအလုႝသ႘ ဖဆပလတအ္ မုဟြံကေလင္ ပရုိင္မြဲသာ္ ရန္တဿအ္ကုႝပေရင္ဂုီကၜဳီခ႐ုိင္ မတ္မလုီဂးတုဲ ပလံင္နင္ဒပ္ပှာန္ မြဲတံဒပ္ ပၜန္ရ၊ လၲဴမန္တအ္ အာတ္မိက္လဝ္တအ္ဂ္ွ ဟြံစုတ္ပႜဲကႜဟ္ သြက္ဂြံေကတ္အေရဝ္ေဟင္ ခ်႘ဒရာင္ကၜဳင္ရ။

အခိင္ဂ္ွ ေကာန္ဂကူဂေရင္တအ္ ဒက္ပတန္ကၜဳင္ ဒပ္စႝုဒှာေကာန္ဂကူဂေရင္တအ္ရ၊ နကုႝမန္ပု႙ေလဝ္ သြက္ဂြံမင္မြဲ ေကာန္ဂကူ ဇကုဂ္ွ ဒက္ပတန္ကၜဳင္ဒပ္စႝုဒှာေကာန္ဂကူမန္ (MNDO) ကုီရ၊ ဆၢး ၐုိန္ရဒက္လဝ္ဒပ္ပှာန္ကုီေလဝ္ လြဟ္ဟဿဲမြဲသာ္၊ ဒးေဗၲာန္ကၜဳင္ လဝ္ ကြတ္ပညာပှာန္သက္က္ရ၊ ပႜဲသှာံ ၁၉၄၈ ဂိတုအဝ္ဂါတ္ဂ္ွ နဴကုႝဂေကာံ KNU ဥကၠဌ သုႝဘဥဴဂ်႘႘၊ သုႝသာဒင္၊ သုႝသာထုိ၊ မာန္ဘျဇာန္ မာန္ဂ်ိင္သုႝဘယ္လိ၊ သုႝျဇာန္ေက၊ မာန္ဘျဇာန္တအ္ ကုႝနဴဂေကာံမန္ နာဲလွမုိင္၊ နာဲယႈ႙ေက်န္ (နာဲဗေလြန္) တအ္ ခ်ပ္ဂှန္သ႘ကၜ႘ စပ္ကုႝပေရင္တြဳႝရးဍဳင္မန္၊ တြဳႝရးဍဳင္ကေရင္ ပႜဲဍဳင္အင္စိင္ဂ္ွ၊ ညံင္ဂြံပံင္ေကာံေတာဲတဲတုဲ လုပ္ေပါဲဗတုိက္မြဲစြံ သၸကၜဳင္အဓိဌာန္ ပန္တင္ဂ္ွ လုပ္ကုႝဝင္မြဲကုီရ။

ပႜဲကုႝသၸလဝ္အဓိဌာန္ တင္တုပ္စုိတ္ပန္တင္ဂ္ွဟုီေတ္ွ

၁။ တြဳႝရးဍဳင္မန္၊ တြဳႝရးဍဳင္ကေရင္ ညံင္ဂြံမံက္ဂ္ွ မန္ကုႝကေရင္တအ္ ပံင္ေတာဲတုဲ ဂုိဟ္ဂၥာန္အာေဏာင္၊
၂။ ဒုႝဂြံေပါဲအံင္ဇှး ဟြံသၸပဓါန္္ကုႝလမ်ဳီ ဆက္လုပ္အာေပါဲဗတုိက္ေဏာင္၊
၃။ မြဲဂေကာံဟြံတုပ္စုိတ္မြဲသာ္ ထပ္ေကတ္တင္တုပ္စုိတ္ ဂေကာံတှဟ္သၟာင္မြဲဟြံဂြံ၊
၄။ ပႜဲကုႝ႐ုန္ဂၥာန္ အံင္ဇှးအာမၢး ေကတ္ဆႏၵေကာန္ဂကူမန္၊ ဂကူကေရင္တအ္တုဲ ဆက္ေရင္တၜဳင္ ေကၜာန္အာကုီေရာင္ဂ္ွ ပါလုပ္ကုီရ။

လၲဴတင္တုပ္စုိတ္ဏအ္ဂ္ွေလဝ္ လေလာင္ၾတးကၜဳင္ လိက္ပ႐ုိင္သုီအလုံဍဳင္ကုီရ၊ ဟုိတ္နဴမန္ကုကေရင္ပံင္ေကာံတုဲ လေလာင္ ၾတးကၜဳင္တင္တုပ္စုိတ္ဟြံဂတာပ္ အလုႝအသ႘ ဖဆပလတအ္ သီေကတ္လြဟ္ စႝုဒှာဍဳင္ကြာန္ရ၊ နဴကုႝသဿတ္မန္ဂမၜိဳင္ေလဝ္ ရံင္ေကတ္အႏၲရာယ္အနာဂတ္တုဲ ညံင္ဟြံဂြံပအပ္လြဟ္ ဆဝ္မၛဳဟ္ကၜဳင္ပႜဲကြာန္တအ္ရ။

၁၃၁၀ ခႜဲသ႘ေပင္၊ သကၠခေရတ္ ၁၉၄၈ ဂိတု အဝ္ဂါတ္ ၁၉ ဂ္ွ စနဴကြာန္ ထဝ္ပၜင္တုဲ မန္ပု႙ရပ္ကၜဳင္လြဟ္ ပႜဲကြာန္ရ၊ ပႜဲဂေကာံသီ လြဟ္ဂ္ွ နာဲပါန္သာ၊ ဗုိလ္တိင္တအ္ ကႜိဳက္ပ္တုဲ စသီကၜဳင္ရ၊ နဴထဝ္ပၜင္မြဲကဆံင္ လပၚ ေၾကဝ္ဏာ၊ ခယ်း၊ ကအ္ဗိန္၊ ကြာန္ပရင္ ဍာဲ၊ သာံေလွဝ္ မပၲံကြာန္တအ္ေလဝ္ သ႘ေကတ္လြဟ္ရ၊ တၛဲယးဂ္ွပၜန္ ဇက္ေစ္ွလပၚကြာန္ ထုင္အံင္  ကဒုႝကအ္ႏွာတ္တုဲ သီေကတ္ လြဟ္ပႜဲကြာန္ရ၊ အပံင္သီဂြံလြဟ္ ၂၀၀ ျပင္ရ၊ ပႜဲပြိဳင္ဍဳင္ဖာအင္ဂ္ွသဿး မန္ကုကေရင္ပံင္တုဲ သီေကတ္ဂြံလြဟ္ ၅၀၀ ျပင္ရ။

သၸဟုိတ္ နဴပေရင္သီေကတ္လြဟ္ စုႝဒှာကြာန္တုဲ နကုႝအလုႝသ႘ ဖဆပလတအ္ ရပ္ထိင္ေထာံ နာဲယႈ႙ေက်န္(ဗေလြန္)၊ မန္သာန္တူ (မြန္စံသူ)၊ ႏုိင္သိင္ေထာန္၊ ႏုိင္ဖုႝေကာင္ မပၲံကုႝ ကႜိဳက္သၠိဳပ္မန္ပု႙ရ၊ ဟုိတ္နဴရပ္ေထာံကႜိဳက္သၠိဳပ္မန္ကုႝကေရင္ တအ္ဂ္ွရ မန္ကု ကေရင္ပံင္တုဲ ဗတုိက္သီေကတ္ေထာံခ႐ုိင္သဓုီကု ခ႐ုိင္မတ္မလုီရ၊ အခါဂ္ွမွ အလုႝသ႘ ဖဆပလတအ္ လေလာင္ၾတးကၜဳင္ နဴဌာန္ဗလးပ႐ုိင္ သြက္ဂကူမန္၊ ကေရင္၊ ရေခင္တအ္ အေခါင္ပုိင္ၿပ႘အုပ္ဓုပ္ေဒသ ဂြံဗဿံက္ကုႝမာန္ ပံက္ကုႝကဝ္ေမတ္ေယွန္ လၛတ္ဂၜိဳက္ဂၜာဲမြဲရ၊ နဴကုႝအလုႝသ႘ ကုႝျဇဟတ္ဓရုိဟ္တုဲ ဥကၠဌ KNU ေစာဘဦးႀကီး ေစ္ွဆႝုဂဗကႜိဳပ္သၠိဳပ္မန္ကုႝ ကေရင္ ဂြံကၜဳင္တင္ တုပ္စုိတ္ မြဲရ၊ ခ႐ုိင္မတ္မလုီဂ္ွ ကေလင္ပအပ္ကုႝအလုႝအသ႘ ခ႐ုိင္သဓုီဂ္ွ ဆက္တုဲထိင္ဒဝ္လဝ္ပၜန္ရ၊ နကုႝ ကဝ္ေမတ္ေယွန္ စဿ႘တ္ပၜန္ေလဝ္ လၛတ္ပြိဳင္ပိသှာံတုဲ ပႜဲသှာံ ၁၉၅၃ သြက္ဂကူကေရင္တအ္ ကုႝကၜဳင္တြဳႝရးဍဳင္ရ၊ သြက္မန္ကုႝရေခင္တအ္ ထၞးဟုိတ္ နာနာတုဲ ဟြံကုႝတြဳႝရးဍဳင္ရ၊ ဣဏအ္ဂ္ွ သၨိဳင္စြံစုိတ္ ဖဆပလရ။

ပႜဲသကၠရာဇ္ ၁၉၄၈ လကၠရဵဏအ္ အလုႝအသ႘ ဖဆပလတအ္ ပန္ဂစုိတ္ေထာံ ကႜိဳပ္သၠိဳပ္မန္ပု႙ကုီ ဥပမာ - ဗုီနာဲသာန္တူ ရပ္ဒက္ဂစုိတ္ ခမ႘သင္ ဆာန္ဂကူမန္ပု႙ကုီ ပ်ဲပ်ာံဍဳႝဍိဳက္ကၜဳင္ ေကာန္ဂကူမန္ပု႙ ဂၜိဳင္ကၜဳင္ဂ္ွရ သြက္ဂြံစုႝဒှာဂကူဇကုဂ္ွ ဒးဖန္ကၜဳင္ နဲနာနာသာ္ရ၊ သှာံ ၁၉၄၉ ဇႏၷာဝါရ႘ ၃ ဂ္ွ ဒပ္ကေရင္ KNDO ကု ဒပ္စုႝဒှာေကာန္ဂကူမန္ ပံင္ေတာဲတုဲ ဗတုိက္သီေကတ္ ဍဳင္အင္စိင္ရ၊ စပၲံနဴအခိင္ဂ္ွ တုဲ ပၜန္ဂတးမန္ပု႙ ေပါဲဗတုိက္ဆီပၚ ဍာ္ေဇြာဝ္ ကတုႝဒ္ွကၜဳင္ရ၊ ဟုုိတ္ဂ္ွရ တၛဲခႜဲသ႘ေပင္ဏအ္ဂ္ွ ဒ္ွတၛဲမန္ပု႙စသီကၜဳင္လြဟ္ စပၜန္ဂတး ကၜဳင္ အလုႝအသ႘ မဟာဝါဒ ဂကူေဇှာ္တအ္ရ၊ နကုႝေကာန္ဂကူမန္ပု႙ ဝုိတ္ေကၜံေထာံ ပေရင္ဒဒ္ွဝင္ဏအ္ ဟြံေထက္ကုီရ၊ လၲဴညး မဆာန္ဂကူတအ္ လးကၜဳင္လဝ္ဂၜံင္ဍာန္ ဆီပဠက္တအ္ဂ္ွ လဿိဳန္ကာလပု႙ ဒးသၸအဲပရဲ မံင္ေဏာင္။