ပႜဲဂၜးတိတၛဲဏအ္ဟုီဂ္ွ ဍဳင္မြဲမြဲ၊ ဂကူမြဲမြဲ ဂြံဒက္ပၲန္ပေရင္အနာဂတ္မာန္ဂ္ွ ဘာသၨိဳင္ပညာေကာန္ဂကူ ညးကုႝညးဂ္ွ  ဒးဒ္ွကၜဳင္ အဓိကေဇှာ္အုိတ္မြဲရ၊ မှိဟ္ေလပ္ပညာဂၜိဳင္မၢး ပေရင္ေဇှာ္ေမာဝ္မပၲံကုႝ ပေရင္ပုိန္ျဒပ္၊ ပေရင္ကြတ္စက္၊ ပေရင္သိပၸံကုီ သုီကုႝ မှိဟ္တအ္ဟုီဂး ေလာဲသြာကၜိဳဟ္ခၜင္ ဗဟုသုတေလဝ္သၜဳင္မၢး ဍဳင္ဂ္ွဒးေဇှာ္ေမာဝ္ ဂကူဂ္ွဒးဗၜးၐးမာန္ေရာင္။ ဟုိတ္ဂ္ွရ ထံက္ရံင္ကုႝက်ာ္ေဇှာ္အေစြာံပု႙ ခ်ဴစြံဗကန္ကၜဳင္လဝ္ ပႜဲလိက္ျပကုိဟ္ေလာကသိဒၶိေတံမၢး (ပညာႏြံတုဲ ဒ္ွဒတုဲေလာက ယဝ္ပညာေအာန္ လုေလာန္ဒး ညာဏ္ဟြံစ႘ကၜး ခ်ပ္ဒးလုတ္အာ ဟုိတ္ေအာန္ပညာ ဒးဒ္ွဒဒုိက္အာကုီ) မဒ္ွရ။ ဂလာန္က်ာ္ေဇှာ္ပု႙ဝြံ ၐုိတ္လုႝၿဇိဳဟ္နက္၊ ၐုိတ္လုႝညးကေလင္လြ႘ပတိတ္မံင္ တၜပညာမန္ပု႙မြဲဝါပၜန္ေရာ၊ ဗ္ွတုဲခ်ပ္ေကတ္ ဒးအုိတ္ရ၊  ၐုိန္ညးဟဿဲကုီေလဝ္ တုပ္သဿဟ္ကုႝ ညးဆဝ္မၛဳဟ္မံင္ တၜပညာပု႙ညံင္ဂြံဂၜိဳင္တုိန္  ညံင္ဂြံဒ္ွတုိန္ပါရဂူဂၜိဳင္ဂၜိဳင္၊  ပါေမာကၡဂၜိဳင္ဂၜိဳင္၊ ဒံက္တာဂတာပ္အေခတ္ဂၜိဳင္ဂၜိဳင္ရ။ ဍဳင္မြဲမြဲဂြံဂြံဗၜးၐးဂ္ွ ဟုိတ္နဴတၜပညာဂၜိဳင္ တၜပညာစုင္မဒ္ွရ။

နဴကုႝဍဳင္မန္ပု႙က်အာဗဿာတုဲ စုႝကုႝအခိင္လဿဳဟ္ ဟြံကလိဂြံဗၜးၐးဏီဂ္ွ ဟုိတ္နဴတၜပညာဟဿဲကုီ သုီကုႝဟြံဂၜိဳင္တုိန္တုဲ ပႜဲဂၜံင္တရဵ ဗၜးၐးဂကူဂ္ွ ဒးေသၛာဲျခာမံင္စုႝကုႝလဿဳဟ္ရ။ ပႜဲအခိင္ကာလလဿဳဟ္ဏအ္ပၜန္ဂ္ွ ဘာသၨိဳင္ပညာေကာန္ဂကူမန္ဂ္ွ ဒ္ွကၜဳင္သတ္ပဿဝ္ ဇဝ္ပၠဵ သြက္ဂၜံင္တရဵဂကူမန္တအ္  ဂြံကလိဂြံဗၜးၐးရ၊ဆၢး ဒးဒုင္မံင္ဓယံက္အဝုႝၾသဇါသဿဝ္တဲဂကူဗဿာ ဒးကၜာဲစုတ္မံင္ဘာသာဗဿာ ဒးရပ္စပ္ေကတ္မံင္ လိက္ဗဿာဖအုိတ္ (ဝါ) ဒးလၨဳဲလၨကၜဳင္ ဂၜံင္တရဵဗၜးၐးဂကူပု႙ရ။

မုဟုိတ္ဂြံဟုီသာ္ဏအ္မၢး  သၸနဴအၥာဘာေဗၲာန္လိက္ဂ္ွတိတ္ကၜဳင္ နဴအၥာဘာဗဿာ ေကတ္ကၜဳင္နဲကဲဗဿာ သၸမာန္လၲဴကြး ဟုီအေရဝ္ႀကံင္မၛိဳဟ္၊ မြဲသာ္ပၜန္ လိက္ေဗၲာန္မံင္ ပႜဲဘာဂ္ွဒးကၜာဲစုတ္လဝ္ နဴလိက္ဗဿာဖအုိတ္တုဲ ကႜဟ္ေကုာံစုိတ္ဓါတ္ ေကာန္ငၛာ္တအ္ ဟြံသၜဲလးကၜဳင္တအ္ဂ္ွ ဒ္ွကၜံင္စုိတ္ဓါတ္ဍိက္ စုိတ္ဓါတ္သၸဂၜဳဲဗဿာတအ္ရ။ စုိတ္ဓါတ္ပၚတိတ္ဗၜးၐး စုိတ္ဓါတ္ ဆီနာဲဆီတၜတအ္ ဟြံမြဲလဝ္ရ၊လိက္ဗဿာတအ္ခ်ဴလဝ္ဂ္ွ ဒ္ွသြက္ေကာန္ဂကူေဍံတအ္ ညံင္ဂြံဂြံေစဝ္လၲဴ ပႜဲလၲဴေကာန္ဍဳင္အရင္ တအ္ဂ္ွတုဲ ေကာန္ငၛာ္သဿတ္တအ္ပၜန္ဂ္ွ စုိတ္ဓါတ္ေကုာံညးမြဲကုႝညးမြဲ ဟြံသၜဲလးဟြံဗၜးၐးမံင္တုဲ လညာတ္ေၾကပ္ပ္ၾကတ္တ္ လညာတ္မိက္ဂြံေၐတ္ေသှာဝ္လညာတ္ မိက္ဂြံဂြံဗြဝ္ၾသန္ပႜဲဇကု လညာတ္မိက္ဂြံဖံက္ပၠဝ္ အေခါင္အရာမှိဟ္တအ္ ႏြံမံင္လဿိဳန္ရ။ မပၲံနဴကတုႝဒ္ွအုပ္ဓုပ္ကြာန္၊ ကႜိဳပ္ဂေကာံ နာနာတအ္ ကၜဟ္ကၜဳင္ညးသၠအ္ဂၜိဳင္ရ။

ဘာပညာေကာန္ဂကူမန္ဝြံ  ညံင္ဟြံဂြံဒုင္ဓယံက္အဝုႝၾသဇါအလုႝသ႘ဗဿာ ပၚတိတ္မြဲတှဟ္ျခာတုဲ ကြတ္ပၠပ္ေပၠင္နာနာေကုာံကြတ္ အာင္ဒ႘ (IT) တအ္ဂ္ွ ဒးတှဟ္ျခာနဴဗဿာတအ္ရ။ ဥပမာ-ေကာန္ငၛာ္ေကာံ စုိပ္ပႜဲဘာမၢး ေျပင္ဒပ္တုဲ ဒးေရွ္ေသ္ွအလာံ ဒးဒေယ္ွဒြက္ ေရွ္ေသ္ွအလာံေလပ္သုီညးဖအုိတ္ အၥာဘာဂ္ွ ဒးလဵဝင္မန္နဴစကတုႝဒွ္ ဗုီပု႙က်ကၜဳင္ဍဳင္ ဒးဒုင္စံင္ကၜဳင္ယ်တ္  အကာဲအရာပစၥဳပၸန္ ကုႝဂၜးကဝ္တၛဲဏအ္ ညံင္ေကာန္ငၛာ္တအ္ ဂြံကၜိဳဟ္ခၜင္ပင္တဲတုဲ ဒးေရွ္ေသ္ွရဵဂဵ (မၛဳႝရအဵ) စဵစုိပ္သၛိတုဲပၜန္ ပင္တဲတုဲဒးသၸမၛဳႝကုႝမိမ ဗြဲကုိပ္ကၜာ ဆုႝသၠအ္ရဲ အၾကာဂၜံင္ဍာန္ပၜန္ေလဝ္ ဒးပင္တဲမၛဳႝရအဵကၜာတုဲမွ ဂြံကေလင္သဿာန္သုခ၊ ဒုကၡညးသၠအ္ရ။  အခိင္ကာလ ရာန္ဖ်ာပၜန္ေလဝ္ဒးရာန္ဖ်ာဂကူဇကုကၜာ ဖ်ာဂကူဇကုဟြံမြဲမွ ရာန္ဖ်ာဂကူတှဟ္ ဒးေဖ်ံကၜဳင္ သၨိဳင္ေကာန္ငၛာ္သဿတ္ကြးဘာတအ္  ဗြဲေလဿင္င္ရ။

အၥာဘာတန္ေဗၲာန္ဇကုဂ္ွပၜန္ေလဝ္ ဒးဒ္ွတဿံကႜိဳပ္ကၜံေပင္င္ သြက္ဂြံေဗၲာန္ ပႜဲဘာဇကုမာန္ရ၊ အၥာဘာဂ္ွ ဒ္ွမှိဟ္ထၞးဂၜံင္ဗၜးၐးမြဲ ဒးဒ္ွမှိဟ္ေကက္သၠာ ပႜဲအရာပေရင္ဍဳင္ကြာန္မြဲ ဒ္ွဇုတ္ဓရံင္အဝုႝၾသဇါ ေကာန္ဂကူဂြံတန္တဵမြဲ  မြဲလပၚပၜန္ဂ္ွ အေခါင္အၥာဘာ တအ္ ပၜန္ေလဝ္ အေခါင္ဂြံဒုင္စသုိင္ပႜဲညးတအ္ကုီ ႀကိယာကေပါတ္ဘာညးတအ္ကုီ အေခါင္စုႝဒှါညးတအ္ကုီ ညံင္ဟြံဒးယုတ္မာတအ္ဂ္ွ ဂေကာံပႜဲဍဳင္(၈)ဂေကာံ မန္စုိပ္ဌာန္ဇေမၛာဲပု႙တအ္ ဒးသၛ႘ဂၜိပ္ေကတ္ဂၜံင္တရဵပညာပု႙မြဲက႑ေထက္   ညံင္ဂြံဖဍိဳက္ဗေပင္ကုႝညး တအ္မာန္ဂ္ွ တာလ်ိဳင္ႏြံမံင္သုီညးဖအိုတ္ရ။

အၥာဘာေကာန္ဂကူမန္ဂ္ွ ညးလြ႘ၐံင္ကုႝ ကႜိဳပ္သၠိဳပ္္မန္အနာဂတ္မြဲ  ဒ္ွမှိဟ္ဂၜာဲကုႝအမာတ္ေသၠက္သၠာပု႙မြဲ (ဝါ) သမၼတမန္ မြဲေဏာင္ ဍဳင္လုႝမြဲဟြံဟုီ သြက္အၥာဘာညးတအ္ဂြံမံင္စံင္  ဒှါဲဝါဲစသုင္ညံင္ဂြံရုံဂပ္ႏြံမံင္မၢး  ညးတအ္ကုႝအခိင္ကုႝေကာန္ငၛာ္ ကြးဘာညးတအ္   ညံင္ဂြံလုပ္ဍိဳဟ္ေကက္မံင္လဿိဳန္ရ။ “ဗုင္ၐုိဟ္စုိတ္ခိုဟ္” ဂ္ွဒ္ွၾကက္အေရဝ္မြဲရ၊  ကေမၜာန္ဂကူမန္ဂ္ွ ဂကူမန္ပု႙ရဒးခ်ပ္ ဂကူညးတှဟ္ ကၜဳင္ခ်ပ္ကုႝပု႙ဟြံေသင္ပုဟ္၊ ဟုိတ္ဂ္ွရ ပေရင္ပညာေကာန္ဂကူမန္ပု႙ ညံင္ဂြံၿပံင္သၜာဲအာမာန္ဂ္ွ ဘိုင္ခ်ပ္မာန္သုီညးဖအုိတ္ရ။

တၛဲဏအ္ပညာပု႙ဂြံဂြံဗၜးၐးဂ္ွ  ဗဿာတအ္ဟြံေဗၲာန္ကုႝပု႙ပုဟ္ဂ္ွကၜးမံင္တၛဲရ၊  ညံင္ပု႙ဂြံဗၜးၐးဂ္ွ ကြးဘာပု႙ဒးဂုိတ္ပလံင္ပတိတ္ ဍဳင္မၛးဂၜိဳင္င္ေဏာင္၊  ၐုိန္ရပု႙ပံက္လဝ္ (High  school) မာန္ကုီေလဝ္ စုိပ္အခိင္သြဟ္လိက္ဂ္ွ ဒးလုပ္သြဟ္မံင္ပႜဲအလုႝသ႘ဗဿာဂ္ွ တုပ္သဿဳဟ္ကုႝ ဘာအလုႝသ႘ဗဿာတအ္ပံက္လဝ္ကုီရ။ ဘာတန္္ေဗၲာန္လိက္ဗဿာဂ္ွ ကာလစုိပ္ကၜဳင္ဍဳင္မၛးမွ တီေကတ္မာန္ ကာလလုပ္ (University) တကၠသုႝဟြံမာန္ပုဟ္ဂ္ွ ဂြံြဆုႝညာတ္လဝ္ ဗြဲမဂၜိဳင္ရ။

ညံင္ပု႙ဟြံဒးဒုင္လုပ္သြဟ္စ္ွတန္ (High  school) ပႜဲအလုႝသ႘ဗဿာဂ္ွ ဒးဂစာန္ေဗၲာန္လဝ္ဍာ္ေဒၠဝ္ပညာ ကြးဘာပု႙ရုံရုံဂပ္ပ္
ဍိဳက္က္ေပင္င္တုဲ ညံင္ဂြံပလံင္ပတိတ္ဍဳင္မၛးမာန္ဂ္ွ  ညံင္ဂြံတုိန္ (University) တကၠသုႝဍဳင္မၛးမာန္ ဇဿာပ္ကႜိဳက္သၠိဳပ္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ပု႙ဂ္ွ ဒးသၛ႘ဂၜိပ္ေကတ္အာ သြက္ကႜိဳက္သၠိဳပ္မန္ပု႙ဂြံမံက္တုိန္အာ အနာဂတ္မာန္ဂ္ွ ဒးေဖ်ံကၜဳင္တင္သၠဳတ္သြာတ္ မာန္ကၜဳင္ရ။ ၐုိန္ရ အလုႝသ႘ဗဿာဟြံပစဿတ္သမၲီဟေဍံ  ပု႙ေကုာံပု႙ညံင္ဂြံ သၸစဿတ္သမၲီေကတ္တ္မာန္ဂ္ွ ဍာ္ေဒၠဝ္ပညာ ပု႙ဍိဳက္ေပင္မံင္မၢး မုဟြံဒးခက္ခုဲ ပႜဲအခိင္တုိန္တကၠသုႝဍဳင္မၛးရ။ တဆိပ္ပု႙ကုႝပု႙ ပု႙သၸကၜဳင္စဿတ္သမၲီမာန္ကၜဳင္မၢး  ဒ္ွကၜဳင္အဝုႝၾသဇါပု႙ ကုီရ၊ ပု႙တအ္ထံက္ရံင္ကုႝဂေကာံ ရာမညပု႙မၢး ၐုိန္အလုႝသ႘ဗဿာမာတ္လဒုႝကၜဳင္ကုီေလဝ္ ဍာ္ေဒၠဝ္ပညာ မေဗၲာန္လဝ္ဂ္ွ ပှးတုပ္ကုႝဘာအလလုႝသ႘ဗဿာဂ္ွတုဲ မုဗဿာတအ္ သၸကၜဳင္ဟြံမာန္ပုဟ္ဂ္ွ  ဒ္ွသက္သ႘ ေပါဲဗတိုက္သြက္ပညာ ေဇှာ္အုိတ္မြဲ  ပႜဲေကာန္ဂကူပု႙ရ။

ဟုိတ္ဂ္ွရ ဘာသၨိဳင္ပေရင္ပညာေကာန္ဂကူမန္ဂ္ွ  ဒးဒ္ွဒပ္အရန္ သြက္ဍဳင္မန္အနာဂတ္မြဲမာန္ဂ္ွ မိက္ဂြံပတုိ္န္ထၞးဏာကုႝကႜိဳပ္ သၠိဳပ္ညးမခ်႘ဒရာင္မံင္ကုႝ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္မန္တအ္ ညံင္ဂြံလြ႘ၐံင္ပၲိဳန္ ကႜိဳက္သၠိဳပ္တၜပညာပု႙ ပႜဲအခိင္အနာဂတ္မာန္ဂ္ွ မိက္ဂြံပၲိဳန္ ထၞးဏာလညာတ္ပညာဂကူမန္ေဟင္ရ  ေကတ္ကုႝဍဳင္မန္ အနာဂတ္မာန္မံင္ေဏာင္မဒ္ွရအဵ။

ပညာအာဂတပၜတရဵပညာရစုိပ္တုိင္ပၠဵမာန္။