ပႜဲသကၠရာဇ္သာသနာ(၂၀၁၃)သှာ၊ံ သကၠရာဇ္ဍဳင္(၈၃၂)သှာံ၊ သကၠရာဇ္ခေရတ္(၁၄၇၀)သှာံ ဒုင္ယဿဳ ရာဇာဓိပၸတိ သိရိပဝရ ဓမၼရာဇာတုဲ သဿိင္ဓမၼေစတ႘ ပကင္ရင္ဍဳင္ဟံသာဝတီရ။ ခှံဗဒွ္ေသှာဝ္စ႘ေရင္ဂဗုတ္ ဓမၼေစတ႘တုဲ အုပ္ဓုပ္အာတြဳႝရးဍဳင္ရ။ ဟုိတ္ႏူယုိက္ေဂၜင္ကၜဳင္ တာလ်ဳိင္ဘာသာ၊ သာသာနာလံလတုဲ ကာလဒွ္ကၜဳင္သဿိင္ ေရင္တၜဳင္ဂုႝလဟုႝပတိုန္သာသနာရ။ ေပှာဝ္ကုႝကေမၜာန္ ဂုႝလဟုႝပၲိန္သာသနာ မၵးကံက္႐ုဲစွ္ပၲိဳန္ထၞးမၢး...

၁။ ေထရ္(၂၂)ဇကု၊ ခမ႘ကြး(၂၂)ဇကု ႏူရးမညတံဂွ္ ကုႝေကၜာံအာတၠံသိင္ဃုႝ ဒက္ဖံင္သီ ပႜဲၐ႘ကလ်ာဏ႘ ကုႝေကႅင္ပၲဳိန္ခမ႘တဿိတုဲ ကာလခမ႘တံေကႅင္စိုပ္ဟံသာဝတ႘ အၥာတၜဂုိဏ္(၈၀၀)ဇကု၊ ခမ႘သဿတ္(၁၄၂၆၅)ဇကု ကုႝပၲဳိန္ခမ႘တဿိ၊ ထပု႙သာမဏ႘(၆၀၁)ဇကု တံဂွ္ေလဝ္ ကုႝတန္ပႜဲသာသနာရ။

၂။ ပႜဲပလိုတ္ဍဳင္ဟံသာဝတ႘ ပႜဲသကၠရာဇ္(၈၃၈)သိုင္ခှံသီကလ်ာဏ႘တုဲကုႝဒါန္ရ။ သီ(၃၉၇) သုိင္ခှံထပ္ကုႝဒါန္ရ။

၃။ ဒက္သၜဳင္ပၲဳိန္ေစတ႘ မံက္တဵႏူသၜဳင္(၁၈၂)ဟတ္ဂွ္ ဒုႝ(၁၈၅)ဟတ္ရ။ တုဲပၜန္ ခှံဗဒွ္ ဒက္ပၲဳိန္ သတၲဌာနဟံသာဝတ႘၊ က်ာ္ပန္၊ က်ာ္ဨနန္၊ က်ာ္ကၜံဗန္၊ က်ာ္တဿံဗံ၊ က်ာ္တေလဝ္၊ က်ာ္ဒုႝပေဇာ၊ က်ာ္မာန္အံင္၊ က်ာ္မုႝညက္တုဲ ပၲဳဲကုသုႝရ။

၄။ ဘာေဇှာ္(၄)ဘာ၊ အရန္ဘာသဿတ္(၄၀၀) သိုင္ခှံကုႝဒါန္ရ။

၅။ ခမ႘ဍဳိက္ေပင္ကုႝ ဂႏၴဓုရ ဝိပသာနာဓုရ ေကုာံ တၜပညာ ပရန္ပါန္ခ႘ ဗ႘သကဝ္တအ္ ပလံင္ေစၜာံဏာမဇၨ်ိမေဒသ ကုႝအာစိုပ္ ဌာန္ ေဗာဓိပနိဟ္တိတုဲ သၸပူဇဵသၠာ ဒှဲါဒဿံင္ဨကရာဇ္ ေလဿင္ခဍန္ဇငၛဲ ဗှတ္ဗၐတ္အိုတ္သုီ နပေယာဝ္ပါန္ခ႘ ခ်ဴဖ်ဵနင္တိုင္ေဒသ သုီဖအိုတ္ရ။

၆။ ဍာ္ပလိုင္(၃၅၀)မ၊ ကဿာဍာ္(၁၅)မ ခဲါကုႝဒါန္ရ။

၇။ လ်ဳိင္ထဝ္(၆၇)ပသာ၊ သၛာထဝ္၊ ခှိင္မြဲမ လ်ဳိင္(၇၀၀၀)ပသာတုဲ ပူဇဵကုႝဒါန္ကုက်ာ္မံက္တဵရ။

၈။ လ်ဳိင္ထဝ္ဇကုဂှက်ာ္ သၛာထဝ္ ခှိင္မှဳံလ်ဳိင္(၅၀၀)ပသာမြဲမ ခှိင္ေဇှာ္မှဳံလ်ဳိင္(၁၈၀၀၀၀)ပသာမြဲမ ကုႝဒါန္ကုက်ာ္ေစတ႘လၢဳင္ ရ။

ဒးကာလမြဲတၛဲ သဿိင္ဓမၼေစတ႘ ေကာ္အမာတ္(၄) မှဳံယဿဳ ဥပိုက္ သမႏၲရာတ္ သဿိင္ရာဇာ စႏၲရာဇာတံတုဲ စကာကုႝကံက္စရင္သၛိ ရ။ အမာတ္(၄)တံဂွ္ အဟိန္ကံက္စရင္သၛိ ကံက္ေကတ္သၜာ္ကုီရ၊ ဂြံသၜာ္လ်ဳိင္(၁၈၀၀၀၀)ပသာရ။ သဿိင္ဓမၼေစတ႘ဂွ္ သဿိက္ဂြံတီ စရင္သၛိတုဲ ကုႝကံက္စရင္သၛိေဟင္ရ။ ဟုိတ္ႏူကံက္ေကတ္ကြာဲသၜာ္ ကုႝဒဏ္ကုအမာတ္(၄)ဂွ္တုဲ ကုႝေကႅင္ကုႝေထာံသၜာ္ ကု ညးဍဳင္ကြာန္ မဒွ္တၜမူလတံဂွ္ရ။ ညးဍဳင္ကြာန္တံ ဟြံေကႅင္ေကတ္သၜာ္ အတိုင္ပဿိက္စိုတ္တၜညး သြက္ဂြံရပ္စပ္စကာ ပအပ္ကု တၜညးရ။ သဿိင္ဓမၼေစတ႘ဂွ္ ေကာ္အမာတ္ေဇှာ္ဗညာအိန္ ကုႝပသၠဳိပ္တုဲ ကုႝေသာန္ခှိင္သၜာ္ေဇှာ္မြဲမရ။

အတိုင္အၥာ ဇယဗာဟု ဗေဂါသဥတၲရာ နႏၵစ႘က်ဝ္သူ သံဃရာဇာ(၄)တၜတံကုႝအခါ ပႜဲသကၠရာဇ္ဍဳင္(၈၃၇)သှာံ ဂိတုဖဝ္ရဂုိန္ (၈)မံက္၊ တၛဲၿဗဵဵတိ၊ သကၠရာဇ္ခေရတ္(၁၄၇၅) ပႜဲသိဟ္လက္ ေဝင္သၻင္ေဇှာ္တုဲ အမာတ္ေဇှာ္ဗညာအိန္ ကုႝပသၠဳိပ္တဲု ေသာန္ခှံခှိင္သၜာ္ ပဲႜတမ္ဇိုင္က်ာ္လၢဳင္ရ။ ဆဂး နပေရင္ေတဿင္တဿဟ္မဲြ ခှိင္ဂ္ွ ရမ်ာင္ဟြံျဗဳရ။ အေဃာေသာန္ခှံဒဿံင္ခှိင္ဂွ္ “ေလာ ကညာဏ” မဒွ္အၥာေဗဒင္မြဲ တြံဒိုဟ္လဝ္ရ။ ကာလေသာန္ခှံခှိင္ဝြံ ဒုဟ္တင္မြဲသာ္ၐါရာဟြံမြဲ အာစိုပ္ဒတုဲေရာင္။ ဆဂး ဟုိတ္ နက္သတ္(၆)မ နာမ္က်ာံလတာ္ဟြံပါ ရမ်ာင္ဟြံျဗဳသက္က္။ ေလၛာဝ္ပၲီ သဿိင္ဓမၼေစတ႘ရ။ အတိုင္ေလာကညာဏ ေလၛာဝ္ပၲီ လဝ္ ကာလေသာန္ခှံတုဲ ခှိင္ဂွ္ရမ်ာင္ဟြံျဗဳရ။ သဿိင္ဓမၼေစတ႘သႜဳိက္မၜဳိက္တုဲ ခါန္ကှာတ္ေလာကညာဏ နရာဇေျပာဟိတ္ရ။ ခှိင္ဂွ္ ကုႝယဿဳ“အပိႏၷေသာ္”တုဲ ပႜဲသကၠရာဇ္ဍဳင္(၈၃၈)သှာံ ဂိတုဝွ္ေပင္ဂွ္ ပၲဳိန္လၲဴက်ာ္လၢဳင္ သၸပူဇဵကုႝဒါန္စ႐ုိဟ္ဍာ္ရ။

ခှိင္ဂွ္ နဘာသာဗဿာ ဂြံယဿဳ“ အဝိႏၷေဆာက္”တုဲ ပါင္ေဍံ(၈)ဟတ္ သၜဳင္လ်ဳိဟ္ေဍံ(၁၂)ဟတ္ လ်ဳိင္ေဍံ(၁၈၀၀၀၀)ပသာ၊ ဗှတ္(၂၉၀)တာန္ မှဳံသၢးအိုတ္ဂွ္ရ။ ေပှာဝ္ကုႝခှိင္ေဇှာ္ေဇှာ္ မကုႝလဝ္ဒါန္ ပႜဲက်ာ္ေစတ႘လၢဳင္ ခှိင္ဓမၼေစတ႘ဂွ္ ဒွ္ခှိင္ကုႝဒါန္ကၜာအိုတ္ လ်ဳိင္ဂၜဳိင္အိုတ္မဒွ္ရ။ ပႜဲဂၜးတိလဿဳဟ္ ခှိင္ေဇှာ္အိုတ္ဂွ္ ခှိင္“သာဂုႝလိုဝ္ကဝ္”မဒွ္တုဲ လ်ဳိင္ခှိင္“သာဂုႝလိုဝ္ကဝ္”ဂွ္ (၂၀၀)တာန္ျပင္၊ (၁၈၀)တာန္ ထၞးလဝ္ၐါသာ္တုဲ ခှိင္ဓမၼေစတ႘ဂွ္ ၿဇဳိင္ႏူခှိင္ “သာဂုႝလိုဝ္ကဝ္” (၉၀)တာန္၊ ဟြံေသင္(၁၁၀)တာန္ ဒွ္မာန္ရ။ လ်ဳိင္ခှိင္ “ေမန္ေကာန္” မဒွ္ခှိင္တတိယေဇှာ္အိုတ္ ပႜဲဂၜးတိဂွ္ေလဝ္ တာန္(၈၀)တာန္ (၉၀.၅၂)တာန္ မႏြံထၞးလဝ္တုဲ ခှိင္ဓမၼေစတ႘ဂွ္ ၿဇဳိင္ႏူခှိင္ “ ေမန္ေကာန္” (၂၁၀)တာန္(၂၀၀)တာန္ဒွ္မာန္ရ။ ခှိင္ဓမၼေစတ႘ဂွ္ သၜဳင္လ်ဳိဟ္ႏြံ(၁၇)ဟတ္မၢး ခှိင္ “သာဂုႝလိုဝ္ကဝ္” သၜဳင္လ်ဳိဟ္(၁၉ ေပ၊ ၃ ေဢာံတဲ)ဂွ္ကုီ ခှိင္ “ေမန္ေကာန္” သၜဳင္လ်ဳိဟ္(၂၀ ေပ၊ ၃ ေဢာံတဲ)ဂွ္ကုီ သၜဳင္လ်ဳိဟ္ ေအာန္ ႏူခှိင္ဓမၼေစတ႘ရ။ ခှိင္ဓမၼေစတ႘ဂွ္ အယုက္ေလဝ္ေဇှာ္ႏူခှိင္ “သာဂုႝလိုင္ကဝ္” (၂၆၀)သှာံ အယုက္ေဇှာ္ႏူခှိင္ “ေမန္ေကာန္” (၃၅၅)သှာံရ။

ဆဂး ခှိင္ဓမၼေစတ႘ဂွ္ တှံႏူဒွ္ခှိင္ ရမ်ာင္ဟြံျဗဳလးလးရ။ ပႜဲသကၠရာဇ္ခေရတ္(၁၆၁၂) သကၠရာဇ္ဍဳင္(၉၇၄)သှာံဂွ္ ေကာန္ဂကူ “ပဝ္တူဂ႘” မှဳံယဿဳ“ဖိေလတ္ဒ႘ဗေရတ္တိုဝ္”ဂွ္ တှံနေသာန္ခှံအမၜံက္ ေဃာပႜဳိက္ဓဇက္ဏာ ဍဳင္ေၾသင္ နကုႝဖံင္ ဖံင္ဗၜဳိက္ေစွ္အာ တုဲ ခှိင္ဓမၼေစတ႘ဗၜဳိက္တှီအာ ပႜဲပါင္ၐ႘ဒဝ္ပုင္၊ ဒှာဲၐ႘လၢဳင္ၐ႘ဗေဂါ၊ ၾကဳင္ငၛမုဝ္ယိက္ ပိကၜဳင္ဇုိမ္စပ္ေရင္သၠံဂွ္ ဒုႝတၛဲဏံဟုီမၢး ပြဳိင္(၄၀၀)သှာံ လံလကာဖါကၜဳင္ရ။

ပႜဲသကၠရာဇ္ခေရတ္(၁၉၈၇)သှာံ ဂိတုဇႏၷဝါရ႘(၂၈)ဂွ္မြဲဝါ၊ ၁၉၈၉-သှာံ ဂိတုဂ်ဴလာင္(၈)ဂွ္မြဲဝါ လ႘ြပရာတုဲ ၐိုန္ဂၥါန္ဟံင္ေကတ္ ခှိင္ေဇှာ္ဂွ္ကုီေလဝ္ စုႝကုႝလဿဳဟ္ ခှိင္သဿိင္ဓမၼေစတ႘ “အပိႏၷေသာ္”ဂွ္ ဟြံေကႅင္စိုပ္ကၜဳင္ ဂတမုက္ညးဍဳင္ကြာန္တံဏီရ။

ယဝ္ရဟံင္ပၲဳိန္ေကတ္ဂြံ ခှိင္ဒါန္ကုသုႝ သဿိင္ဓမၼေစတ႘မာန္မၢး တင္နင္ေသာဲေသာဲေျဗာဲေျဗာဲ ဗိုန္ဗိုန္ဇဿံဇဿံ စပ္ကုႝခှိင္ျဒပ္ရတ္ ေကာန္ဂကူမန္တံဂွ္ ထၞးကုႝညးဍဳင္ကြာန္ဂၜးတိမာန္ ဗြဲစဿတ္ရ။ မၛးႏူဂွ္ပၜန္ ဒဒွ္ရ ေကာန္ဂကူမန္တံ ေလပ္ကၜဳင္ကြတ္ပၜင္ေသာန္ ဓ႐ုိတ္သၜာ္ ကၜာႏူဂကူၾကဳက္တံ ပြဳိင္(၁၅၀၀)သှာံဏီ ဒဒွ္ဆုႝဂဗကၜဳင္ ကြတ္ပၜင္ေသာန္ဓ႐ုိတ္သၜာ္ ပႜဲရးေဒသ“ၐင္ေခ်င္’’ ဍဳင္ေသံဗဿံက္ေတံဂွ္ေလဝ္ ဒွ္သက္သ႘သာဓကေဇှာ္မြဲ ဗြဲစဿတ္ရဂွ္ ပၲဳိန္ထၞးဏာရအဵ။