လ်းရတ္ (မာတ္ခ်္ ၁၀၊ ၂၀၁၀) ။       ။ စပၲံႏူသှာံ (၂၀၁၀) မံက္ကၜဳင္စုႝစိုပ္လဿဳဟ္ဂွ္ ညးကၜဳင္ေကၜာန္စပႜဲဍဳင္ေသံ ဂမၜိဳင္ ၾကပ္ဒွ္႐ုိဟ္တၛဲ ေဂၜာဲစဵတိတ္ဇှဴဌာန္သၛိဇကု နဂၜံင္ပေဓါင္ပယ်ဳႝက်ာ္ပိ လဿိဟ္ပုႝျပင္ႏူသှာံတုဲတုဲကၜဳင္ေတံရ၊ ညးစဵေဂၜာဲတိတ္တအ္ဂွ္ မဒွ္ေကာန္ဂကူမန္ႏူတဝုႝရးဍဳင္မန္ဂၜိဳင္တုဲ မဒွ္သဿာကေမၜာန္ကဝါတ္ဗၐိုတ္ ဇက္ေဂၜာဲ တိတ္ကၜဳင္ႏူေဒသဒကုတ္သၜဳင္က်ာဍဳင္ေသံ ႏူေဒသခရိုင္ဖင္ငၛာ၊ ခ႐ိုင္ဖူေကက္၊ ခ႐ိုင္သုရာတ္ဌာန႘တအ္ဂွ္ ဂြံတီဆုႝေကတ္ရ။


“ စပၲံႏူသှာံ (၂၀၁၀) မံက္ကၜဳင္ဂွ္ သဿာကေမၜာန္ေကၜာန္စပႜဲဍဳင္ေသံ ေဂၜာဲစဵတိတ္ဇှဴဌာန္သၛိဇကုႏြံဒဿံင္ၾကပ္႐ိုဟ္ဟ္ တၛဲရ၊ သ႐ုပ္မၢးအခိင္ဂိတုေလာန္ကၜဳင္တုဲတုဲဂွ္ မြဲတၛဲလဿိဟ္မှိဟ္ၐုိတ္မသုန္ကၜံႀတဵကၜံ (၅၀၀ - ၆၀၀)တၜေဂၜာဲတိတ္ ဒဿံင္တုဲ လေဆာဝ္လေဆာဝ္သုီမှိဟ္ေဇှာ္ေကာန္ငၛာ္ေဍာတ္မၢးမြဲတၛဲၾကပ္စိုပ္မြဲလၛီ (၁၀၀၀)တၜေလဝ္ႏြံရ၊ နကုႝ ကြ႘စက္ပႜိဳက္မှိဟ္ဗါတ္(သ္) သုီကြ႘စက္ပႜိဳက္ကေပါတ္ကဠာစွ္ဂၜိဳင္ကုႝဖႜိဳက္ တဝ္မဝ္ေသံ (ညးမႏြံတာလ်ဳိင္စဿ႘စဿတ္ မှိဟ္လုပ္မှိဟ္တိတ္ဍဳင္မြဲကုႝမြဲ) တအ္ကၜဳင္ပလံင္တုဲ ႏူဂွ္မြဲကၧံင္ ထပ္႐ိုဟ္ပလံင္ပၲိတ္ပေဓါင္လၸၚ႐ုင္ဗၜာဲ သဿိင္ဗဿာ ဍဳင္က်ာ္ပိဂွ္ရ၊ လၛဳႝတအ္ဂွ္ နကုႝအဆက္ညးကုႝညးႏူပယ်ဳႝေသံမြဲကၧံင္ေစွ္အာသင္ဗဿာေတအ္ဂွ္ ဂြံဆုႝေကတ္ရ ” သာ္ဝြံညးမႏြံတာလ်ဳိင္စဿ႘စဿတ္႐ိုဟ္လဿိဟ္မှိဟ္မြဲတၜ ဟုီလဵပူရ။

“ သှာံဏအ္မုဟိုတ္မှိဟ္ေဂၜာဲစဵတိတ္ဂၜိဳင္ေရာဟုီမၢး ဒှာဲပု႙မံင္ပႜဲေဒသခ႐ိုင္ဖင္ငၛာေတအ္ဟြံဂံင္မံင္အိုတ္တုဲ မၵးၿပံင္ စဵအာသာ္ဏအ္ရ၊ အာကဝါတ္ဗၐိုတ္ဂွ္ေလဝ္ဒးေဖက္ အၾကာဂွ္ေပၠာံေပၠဝ္ဂြံၾသန္ညိညပၜန္ေလဝ္မၵးမံင္ကုႝသတိ ရ၊ ေဍံကၜဳင္ကုႝကြ႘စက္စုတ္လဝ္ခေရာပ္ကႜိဳပ္တုဲ ေဍံကၜဳင္အာတ္ၾသန္ဗၲိဳက္ေကတ္ဒဿံင္ရ၊ ယဝ္ခရ ဟြံကုႝေဍံမၢး ေဍံပ်ဲၐုင္တက္ ညးလၛဳႝဂွ္အိုတ္အာလမ်ဳီေလဝ္ႏြံရ၊ ေကာန္မန္ပု႙ႏြံဒဿံင္ေဒသဒကုတ္သၜဳင္က်ာေတအ္ ေကၜာန္စ ဗုီကၜာကၜာေတအ္ၐုိဟ္ဟ္ႀသိဳဟ္ဟ္ဟြံမြဲရပုဟ္၊ ေသဌ႘ေလဝ္ကာလဇကုဒွ္စပ႐ူမြဲမြဲသာ္မၢး ညးေလဝ္ဟြံေကတ္ တာလ်ဳိင္ဗုီကၜာကၜာေတအ္ရ ” သာ္ဝြံ ညးၿပံင္ေကႅင္စဵႏူေဒသခ႐ိုင္ဖင္ငၛာ ဇာတိကြာန္ကအ္ေဍာတ္မြဲတၜ လဵထၞး ကုႝဌာန္ပ႐ိုင္ကဵဝဵရ။

“ ေကာန္မန္ပု႙ေကၜာန္စဍဳင္ေသံ သှာံဏအ္မုဟုိတ္ၿပံင္စဵဂၜိဳင္ေရာမၢး လၛတ္ဆုႝေကတ္ႏြံဒဿံင္ (၃)တင္ရ၊ မြဲဂွ္ ဟိုတ္ႏူပေရင္ဂုီကၜဳီေအာန္ ၾသန္ဇကုေပၠာံေပၠဝ္ေကၜာန္လဝ္ဂွ္ ဒွ္အႏၲရာယ္ကုဇကုမာန္တုဲ ဟြံမိက္စဵေလဝ္ ဒးစဵအာ၊ ၐါဂွ္ ပ႐ိုင္ခလာသင္ခရာဲ (ဂလာကုတ္ကအ္) ကုတ္ကႜိဳပ္မှိဟ္သြက္ပူဇဵဒဒန္ဂွ္ ေဖက္တုဲဒးပါဲေကႅင္စဵ၊ ပိဂွ္ ကိစၥေကၜာန္လိက္အုပ္ ေကၜာံဍဳင္ယာယ႘တုဲ ညးဂမၜိဳင္ဒွ္ဓဝိင္ေဖက္ဗဿာတအ္ထပ္ေကတ္အေရဝ္အာတ္ၾသန္ လၸၚအိန္ထံင္ပႜဲကြာန္ေတံတဲု ဟြံဂံင္ေကၜာန္ဒးေကႅင္စဵအာမဒွ္ရ ” သာ္ဝြံညးေကၜာန္ဒဿံင္ကေမၜာန္ NGO နာဲဗုႝလ်း ဟုီပၚပါဲလဵထၞးကုႝဌာန္ပ႐ိုင္ကဵဝဵရ။

ငၛဳဟ္ခရိတ္ကြ႘စက္ေကႅင္စဵကၜဳင္ဂွ္ ယဝ္ခါရကၜဳင္ႏူဒကုတ္သၜဳင္က်ာဍဳင္ေသံ ဖင္ငၛာ၊ သုရာတ္၊ ဖူေကက္ ေတံမၢး ေကတ္တာလ်ဳိင္ခရိတ္နာနာ ပလံင္စုႝစုိပ္သၛိဂွ္ ဒးကုႝ (၄၅၀၀)ၐါတ္တုဲ ႏူကၞင္ကံက္၊ မဟာဇ်ာဲဂွ္ (၂၅၀၀)ၐါတ္ရ၊ မၛးႏူဂွ္ ငၛဳဟ္ကေပါတ္ဒးကုႝတှဟ္ပၜန္ မြဲဂြ႘စို္က္ (ဝါ) မြဲတိုင္က႘ရဝ္ဗါ ဒးကုႝမြဲစိဂွ္ တုပ္စိုတ္ေကတ္ ညးသၠအ္ရ၊ ငၛဳဟ္ခရိတ္ကြ႘စက္ႏူက်ာ္ပိ ဂြံစုိပ္ေဒသေရဝ္၊ ျဇပ္ဗု၊ မုဟ္ဍဳင္၊ က်ာ္ျမဟ္ တအ္ဂွ္ စႏူ ၇၀၀ - ၁၁၀၀ ၐါတ္ အတိုင္ဟုီဒကုတ္တုပ္စုိတ္တၜကြ႘စက္ကုညးဍိဳက္ရ၊ သာ္ဝြံ ညးတၜကြ႘စက္ပလံင္မှိဟ္က်ာ္ပိမြဲတၜလဵထၞးရ။

သှာံေလာန္တုဲတုဲကၜဳင္ေတအ္ဂွ္ ကၜာဟြံစိုပ္မာ္မြဲေစြက္တၛဲေကာန္ဂကူမန္ဂွ္ သြက္ဂြံသၸေပါဲသၻင္ထၸ႙ဳခမ႘ သြက္ေဝင္ေၾကဝ္သၻင္က်ာ္ကြာန္ဇကုအိုတ္တုဲ ေဂၜာဲတိတ္ဒဿံင္ၐိုတ္ေထက္ႀကိဳက္ကုီေလဝ္ သှာံဏအ္ပုႝတိုန္ ၐိုတ္ပိဆေဏာင္ဂွ္ ညးခါတ္အကာဲပႜဲပယ်ဳႝတအ္ ဟုီဂးပၚပါဲအိုတ္ရ။