တနသၤာရီတိုင္း ေရျဖဴျမိဳ႔နယ္အတြင္းရွိေက်းရြာမ်ားျဖစ္ေသာအလယ္စခမ္း၊ ကိုးမိုင္၊ ေက်ာက္ကုတင္၊ ရာဖူး အစရွိသည့္ ေက်းရြာသားမ်ားသည္ ေဒသခံစစ္အာဏာ ပိုင္မ်ားမွ ေက်းရြာျပည္သူ႔စစ္ဖြဲ႔စည္းသည့္လုပ္ရပ္အေပၚ ေရွာင္လႊဲသည့္အေနႏွင့္ မာတ္ခ်္လပထမအပါတ္ေလာက္တြင္ မြန္ျပည္သစ္ပါတီ ထားဝယ္ခရိုင္ဌာနခ်ဳပ္ဝန္းက်င္ ေဒသဘက္သုိ့ မိသားစုအလိုက္ တိမ္းေရွာင္ေရာက္ရွိလာသည္ဟု ေဒသခံမ်ားက ေျပာပါသည္။ ဤသုိ႕ထြက္ေျပး တိမ္းေရွာင္ လာရသည့္အေၾကာင္းအရင္းမ်ားကို ေလ့လာစစ္တမ္းေကာက္ယူထားေသာ မြန္ျပည္လူ႔အခြင့္အေရး ေဖါင္ေဒးရွင္း လုပ္ငန္း အစီအစဥ္ၾကီးၾကပ္သူ နိုင္အြန္းမြန္က ယခုလုိ ေျပာပါသည္။

                 "ကြ်န္ေတာ္တို႔ေကာက္ခံရရွိတဲ့သတင္းေတြအရဆိုလို႔ရွိယင္ ဒီအိမ္ေထာငိစုေပါင္း(၉၅)ကေန(၁၁ဝ)ေလာက္ ရွိတယ္။ လူဦးေရအရဆိုလို႔ရွိယင္ (၂ဝဝ)ပါတ္ဝန္းက်င္ေလာက္ရွိမယ္။ အဓိကေျပာင္းထြက္လာတဲ့ ပုံစံေတြ ကေတာ့ အခုလက္ရွိနအဖစစ္အစိုးရရဲ႔ စစ္ေၾကာင္းေတြျဖစ္တဲ့(၂၈၂)တို႔ (၂၇၃)တို႔ ဒီဘက္မွာဆိုလို႔ရွိယင္ (၃၁)တို႔ အဲဒီကစစ္ေၾကာင္းေတြက သူတို႔ေနထိုင္ရာရြာပါတ္လည္မွာရွိေနတဲ့ မြန္ခြဲထြက္အဖြဲ႔ေတြ ေနာက္ျပီးေတာ့ ေကအာန္ယူတပ္မဟာ(၄)ကစစ္ေၾကာင္းေတြကို ထိုးစစ္ဆင္ေနတဲ့ကာလအေနအထား ေၾကာင့္လဲျဖစ္နိုင္တယ္။ ေနာက္တခုက အခုလတ္တေလာျဖစ္ေနတဲ့ျပည္သူ႔စစ္သင္တန္း အတင္းအဓမၼတက္ခိုင္းတဲ့ကိစၥေတြကို ေရွာင္ကြင္းတဲ့ပုံစံလည္းျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႔ဆိုလို႔ရွိရင္အျပီးအပိုင္ ထြက္ေျပးလာသလို တခ်ိဳ႔ကလဲ ေခတၱခဏေရွာင္ေနတဲ့သေဘာအေနနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ေမးျမန္းေတြ႔ ဆုံခ်က္မ်ား အရ သိရွိရပါတယ္။"

                 ေရျဖဴျမိဳ႔နယ္ အလယ္စခမ္းေက်းရြာသားမ်ား၏ လက္ရွိရင္ဆုိင္ေနရေသာ အေျခအေနမွာ နယ္ေျမခံ စစ္တပ္ကိုသာမက စစ္တပ္ႏွင့္ပူးေပါင္း လုပ္ေဆာင္ေနသည့္ ေက်းရြာအုပ္ခ်ဳပ္ေရးလူၾကီးမ်ားကုိလည္း  ေၾကာက္ရြံ႔ ေနရသည္ဟု ေဒသခံ က်န္းမာေရးမွဴးတစ္ဦးက ေျပာဆိုခဲ့ပါသည္။

                 ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္လာသည့္ရြာသားမ်ားကို နယ္ေျမခံမြန္ျပည္သစ္ပါတီမွ ေနရာခ်ထားေပးခဲ့သည္ဟု ဆုိေသာ္လည္း ၄င္းတို႔အတြက္ စားဝတ္ေနေရးအျပင္ လုံျခံဳေရးအေျခအေနအရ စိုးရိမ္စရာအေနအထားမွာ ရွိေနေသးသည္ဟု အဆိုပါ ေဒသခံက်န္းမာေရးမွဴးမွယခုလိုဆက္လက္ေျပာဆုိခဲ့ပါသည္။

                " ဒီေရာက္လာတဲ့လူေတြဟာ သူတုိ႕ျပန္ဖုိ႕ သူတုိ႕မွာလံုးဝဆႏၵမရွိဘူး။ သူတုိ႕ေရရွည္လုပ္ကုိင္ စားေသာက္ဖုိ႕အတြက္လဲ သူတုိ႕မွာ  ဒီရြာကရလာတဲ့ အရင္း အႏွီးရယ္၊ ပုိက္ဆံေငြေၾကးေတြရယ္၊ ဒီဘက္မွာရွိတဲ့ ဒီပုိင္ဆုိင္တဲ့ျခံေျမေတြလဲ ရွိတာမဟုတ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဒီမြန္ျပည္သစ္ပါတီက သူတုိ႕အတြက္ဆုိျပီးေတာ့ရြာတစ္ရြာ တည္ေထာင္ေပးမယ္လုိ႕ၾကားတယ္။ အလယ္စခန္း နဲ႕ရြာသစ္မေရာ့ခ်ိဳင္းၾကားမွာဟုိ လယ္ျပင္ၾကီးတစ္ခုရွိတယ္ဗ်။ မြန္လုိေခၚေတာ့ဝယ္ႏြတ္ေပါ့ လယ္ၾကီးေပါ့။ အဲမွာေနရာခ်ထားျပီးသားရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ လံုျခဳံေရးအရ ဘာမွသူတုိ႕ကုိအကာအကြယ္ ျပည့္ျပည့္ ဝဝမေပးႏုိင္တဲ့အေနအထားမွာရွိေနေတာ့ ေနတဲ့လူကေနျပီးေတာ့ ထြက္တဲ့လူကလည္း ေဘးက ျခံေတြမွာ ေဘးကလူအသုိင္းအဝုိင္းေတြမွာ ဝင္ေရာက္ေနထုိင္တာလဲရွိတယ္။  ဒါကလဲ လံုျခံဳေရးအရ အာမခံႏုိင္တဲ့ အေနအထားမ်ဳိး မရွိတဲ့အတြက္ ေၾကာင့္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ "

                 ေရျဖဴျမိဳ႔နယ္အတြင္းရွိေက်းရြာမ်ားသည္ ယခင္ကမြန္ျပည္သစ္ပါတီႏွင့္ ေကအာန္ယူအဖြဲ႔တို႔၏ ထိမ္းခ်ဳပ္မွဳ ေအာက္တြင္ရွိခဲ့ေသာ္လည္း မြန္ျပည္သစ္ပါတီသည္(၁၉၉၅)ခုႏွစ္တြင္ စစ္အစိုးရႏွင့္ အပစ္အခတ္ရပ္ဆဲျပီးသည့္ ေနာက္ပိုင္း ၄င္းေဒသမ်ားကို စစ္တပ္မွ ခ်ဳပ္ကိုင္လာခဲ့သည္ဆိုပါသည္။ ၄င္းေဒသခံေက်းရြာသားမ်ားမွာ ေရး ထားဝယ္ရထားလမ္းေဖါက္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ အတင္းအဓမၼလုပ္အားေပးခိုင္းခံခဲ့ရသည့္အျပင္ဂက္စ္ပိုက္လိုင္း လုံျခံဳေရးအတြက္ ေန႔ေရာညပါကင္းေစာင့္ေပးေနရေသာေၾကာင့္ ျမန္မာျပည္ေတာင္ပိုင္းေဒသတြင္လူ႔အခြင့္ အေရး ခ်ိဳးေဖါက္မွဳခံေနရဆဲဟု မြန္လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားသူမ်ားမွ ေျပာဆုိခဲ့ပါသည္။