ကြန္းအိန္(ဇန္နဝါရီ- ၉)။    ။ ျမန္မာျပည္ေတာင္ပုိင္း၊ တနသၤာရီတုိင္း တနသာၤရီျမိဳ႔နယ္အတြင္းမွာ အေျခခ်သည့္ စကခ(၂ဝ)  ကြပ္ကဲမႈလက္ေအာက္ခံတပ္ရင္းမွ ေရွ႕တန္းစစ္စခန္းမ်ားသို႔ ရိကၡာသယ္ေဆာင္ရန္အတြက္ ဒီဇင္ဘာ လကုန္ခန္႔တြင္ သိေႏၷာေက်းရြာအက်ဥ္းစခန္းမွ အက်ဥ္းက်ရဲဘက္(၄ဝဝ)ေလာက္ကို ေပၚတာအျဖစ္ဆြဲေခၚခဲ့ပါ သည္။

အဆိုပါရဲဘက္အက်ဥ္းသားမ်ား အခုအထိ ဌာေနအက်ဥ္းစခန္းကိုျပန္ေရာက္လာျခင္းမရွိေသးဟု ေဒသခံေတြက ေျပာပါသည္။ ၄င္းတပ္ရိကၡာမ်ားကို တနသာၤရီျမိဳ႕နယ္ နယ္စပ္တပ္စခန္းျဖစ္သည့္ ေမာေတာင္တပ္စခန္းနွင့္ ကမာ ပေလာတပ္စခန္းကို သယ္ေဆာင္ေပးရသည္ဟုဆိုပါသည္။ ဒီျဖစ္စဥ္ေတြကို ေလ့လာစုံစမ္းထားသည့္ ေဒသခံထား ဝယ္လူငယ္အစည္းအရုံးမွ တာဝန္ခံတစ္ဦးျဖစ္သည့္ ကိုဗထူးေလးက အခုလိုေျပာျပပါသည္။

“ ဒီဇင္ဘာလေနာက္ဆုးံပတ္မွာဆိုရင္ သိေႏၷာရဲဘက္စခန္းကေနျပီးေတာ့ ခလရ(၂၅)ရယ္၊ ခမရ (၅၉၇)ရယ္၊ အဲဒီ တပ္ရင္း(၂)ရင္းကေနျပီးေတာ့ နယ္စပ္ေမာေတာင္စခန္းနဲ႔ ကမာပေလာေတြရိကၡာပို႔ေစျပီးေတာ့ ေခၚလာတာေပါ့ ေနာ္။ ရဲဘက္အင္းအားအကုန္လုံးက (၄ဝဝ)ေက်ာ္ေက်ာ္ေလာက္ရွိမယ္။ သူတို႔ကဆိုရင္ ရဲဘက္လုပ္အားအျပင္ ကိုယ့္ေပၚတာပါလိုက္ေနရတယ္ဆိုေတာ့ သူတို႔အတြက္အခက္အခဲ အမ်ားၾကီးရွိတာေပါ့။ ဒီဘက္ကနယ္စပ္ျမိဳ႕ကေန ျပီးေတာ့ ဒီကေနတပ္စခန္းခ်ထားတာေမာေတာင္၊ ေမာေတာင္ျမိဳ႕နယ္ခြဲမွာရယ္ ကမာပေလာစခန္းေဟာင္းေပါ့ေနာ္ အရင္က ဒီေဂ်ာ္နီတို႔ေနသြားတဲ့ စခန္းေဟာင္းရယ္ အဲဒီဘက္မွာရွိတဲ့ တပ္စခန္းေတြကို သူတို႔ေႏြရာသီဆိုရင္ သူတို႔ ကိုတပ္ရိကၡာပို႔ရတယ္။ အဲဒီနယ္စပ္တပ္တေက်ာလုံးမွာ တပ္စခန္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိတယ္။ သူတုိ႔လုပ္ထုံးလုပ္နည္း ကဆိုရင္ ေႏြရာသီ(၆)လစာရိကၡာပို႔ရတယ္။ မိုးတြင္းသိုေလွာင္တာတို႔ဆိုရင္ အဲဒီဘက္မွာအဓိကသုံးတာေတာ့ အခု ဆိုရင္ အဲဒီရဲဘက္(၄ဝဝ)ေက်ာ္ေခၚလာ တာလည္း အဲဒီရိကၡာသယ္ပို႔နဲ႕ က်န္တဲ့ဒီတပ္တည္ေဆာက္ေရးလုပ္ငန္း ေတြ စခန္းျပဳျပင္ဖို႔အတြက္ ေခၚလာတယ္လို႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔သိရတယ္ ”

တနသာၤရီျမိဳ႕နယ္အတြင္းမွာဆိုလ်ွင္ ေကအာန္ယူတပ္မဟာ(၄)ကတပ္ဖြဲ႔ႏွင့္ အျခားေသာလက္နက္ကိုင္ တပ္ဖြဲ႔ငယ္ မ်ား လွဳပ္ရွားေနေသာနယ္ေျမ ျဖစ္ပါသည္။ ၄င္းတပ္ဖြဲ႔မ်ားကို ထိုးစစ္ဆင္ရန္အတြက္ ႏွစ္တိုင္းလိုလို အခုလိုပြင့္လင္း ရာသီတြင္ ရိကၡာစုေဆာင္းေလ့ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါသည္။ တနသာၤရီျမိဳ႕နယ္ရွိသိေႏၷာေက်းရြာတြင္ ရဲဘက္အက်ဥ္းစခန္း တခုရွိပါသည္။ အဆိုပါအက်ဥ္းသားမ်ားကို အခုလိုပြင့္လင္းရာသီတိုင္း တပ္ရိကၡာသယ္ေဆာင္ဖို႔ လုပ္အားေပးေစ ခိုင္းေလ့ရွိပါသည္။ ၄င္းျဖစ္စဥ္ႏွင့္ပက္သက္၍ ကိုဗထူးေလးက “ အဲဒီအက်ဥ္းသားေတြကို အတင္းအဓမၼလုပ္အား ေပးေစခိုင္းေနတာဟာ သူတို႔ကို ထပ္ဆင့္ႏွစ္ခါအပစ္ဒါဏ္ေပးေနသလိုပါဘဲလို႔ စစ္ဆင္ေရးတစ္ခုလုပ္ျပီးဆိုရင္ ရဲေဘာ္ရဲဘက္ေတြပါျပီး ရဲဘက္ေတြပါျပီး စစ္ဆင္ေရးမွာေသသြားရင္လည္း ဒီရဲဘက္ အတြက္ဘာမွခံစားခြင့္မရွိ ဘူး။ ရပိုင္ခြင့္လည္းမရွိဘူး။ သူအတြက္အသက္ဆုံးရွဴံးသြားမတာ တစ္ခုပဲအဖတ္တင္တယ္ဟု ” ေျပာပါတယ္။

တနသာၤရီျမိဳ႕နယ္အတြင္းမွာရွိသည့္ ေက်းရြာေတြမွာ လမ္းပမ္းဆက္သြယ္ေရးညံ့ဖ်င္းျပီး ေကအန္ယူတပ္မဟာ(၄) အျပင္ တျခားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔ေတြလည္း အခါအားေလ်ာ္စြာ ဝင္ထြက္လွဳပ္ရွားေနတယ္ဟု ဆိုပါသည္။

(၁၉၉၇)ခုႏွစ္ေဖေဖၚဝါရီလတြင္ ဗမာ့တပ္မေတာ္ကေန ေကအာန္ယူတပ္မဟာ(၄)ဌာနခ်ဳပ္ႏွင့္ ၿမိတ္ထားဝယ္ခရုိင္္ စခန္းတုိ႔ကုိ ထိုးစစ္ဆင္တိုက္ခိုက္လာခဲ့တဲ့အတြက္ “မင္းသမီး” စခန္းအပါအဝင္ တပ္မဟာ(၄)ကြပ္ကဲမႈေအာက္ တပ္စခန္းမ်ားကို တိုက္ခုိက္သိမ္းပိုက္ခဲ့ပါသည္။ အဆိုပါထိုးစစ္မ်ားေၾကာင့္ စစ္ဆင္ေရးဧရိယာမွာ က်ေရာက္ေန သည့္ ထားဝယ္ခ႐ုိင္အေ႐ွ႕ဘက္နယ္စပ္ေဒသ ေက်းရြာမ်ားကိုလည္း စစ္တပ္က ေနရာေ႐ႊ႕ေျပာင္းပစ္ခဲ့သျဖင့္ အခုတိုင္မူရင္းေက်းရြာမ်ားမွာ ျပန္လည္ေနထိုင္ခြင့္မရရွိေသးပါ။

စစ္ဆင္ေရးလမ္းေၾကာင္းတေလွ်ာက္တြင္ ရွိသည့္ေက်း႐ြာမ်ားကိုလည္း မီး႐ႈိ႕ဖ်က္ဆီီးခဲ့သျဖင့္ ေဒသခံရြာသားမ်ား အေနႏွင့္ ထိုင္းနယ္စပ္ဘက္ကို ထြက္ေျပးတိမ္းေ႐ွာင္ေနခဲ့ရသည္မွာ ပမာဏမ်ားျပားေနသည္ဟု လူ႔အခြင့္အေရး ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္သူမ်ားက ေျပာပါသည္။