ေလးၾကိမ္ေျမာက္ထားဝယ္အမ်ိဳးသားေန႔အခန္းအနားကို ထိုင္းျမန္မာနယ္စပ္ စံခလပူရီျမိဳ႔နယ္ ဘန္ဒုံယန္း ဒုကၡသည္စခမ္းမွာ ဇြန္လ(၂)ရက္ေန႔နံက္မွာ က်င္းပျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအခန္းအနားမွာ ထားဝယ္လူမ်ိဳး ေတြအျပင္ မြန္ ကရင္လူမ်ိဳးေတြပါတက္ေရာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ထားဝယ္လူမ်ိဳးေတြဟာ ႏွစ္ေပါင္းေထာင္ခ်ီရွိခဲ့တဲ့ လူမ်ိဳးျဖစ္ေပမဲ့လဲ အမ်ိဳးသားေန႔ရယ္လို႔ သတ္မွတ္ခဲ့တာ (၄)ႏွစ္ေလာက္ဘဲရွိပါေသးတယ္။ ဖက္ဆစ္ေတာ္လွန္ ေရးတုံးကက်ဆုံးသြားတဲ့ ထားဝယ္လူမ်ိဳး ဗိုလ္မွဴးၾကီးဗထူးရဲ႔ ေမြးေန႔ျဖစ္တဲ့ဇြန္လ(၂)ရက္ေန႔ကို အမ်ိဳးသားေန႔ အျဖစ္သတ္မွတ္ခဲ့တယ္လို႔ ထားဝယ္လူငယ္အစည္းအရံုးဥကၠဌ ကိုဗထူးေလးကေျပာပါတယ္။

“ဗုိလ္မွဴးၾကီးဗထူး က်ဆုံးသြားတဲ့ေန႔အဲဒီေန႔ကို ငါတို႔တုိ႔စလုပ္ၾကရေအာင္ဆိုျပီး။ (၂ဝဝ၇) မွာစလုပ္လာ ခဲ့တယ္။ ဒီႏွစ္မွာ ဆုိရင္ (၄ )ႏွစ္ျပည့္ျပီးေပါ့ေနာ္။( ၄) ၾကိမ္ေျမာက္ ထားဝယ္အမ်ဳိးသားေန႔ျဖစ္ျပီးေတာ့ သတ္မွတ္ျပီး လုပ္လာတာ။” 

      အခုလိုအမ်ိဳးသားေရးသေကၤတျဖစ္တဲ့ ထားဝယ္အမ်ိဳးသားေန႔ျဖစ္ေပၚလာတာကို ဝမ္းေျမာက္တယ္လို႔ အခန္းအနားတက္ေရာက္သူ ထားဝယ္တိုင္းရင္းသူတစ္ဦးက အခုလိုဆိုပါတယ္။

      “သမီးတို႔ကေတာ့ ေပ်ာ္လဲေပ်ာ္ရႊင္တယ္။ ၾကည္လဲၾကည္နူးတယ္။ ဒီလိုမ်ိဳးထားဝယ္အမ်ိဳးသားေန႔ ဆိုတာရွိတယ္ သမီးတို႔အတြက္ ဂုဏ္လဲဂုဏ္ယူပါတယ္။ ဟိုဘာလဲ အားတက္ျပီးေတာ့ဆိုရင္ ဒိထက္အၾကီး အက်ယ္ျဖစ္ေအာင္ သမီးတို႔လုပ္နိုင္မယ္လို႔စီစဥ္ပါတယ္။”

ေရွးေဟာင္းျမန္မာမ်ိဳးႏြယ္စုတခုျဖစ္တဲ့ ထားဝယ္လူမ်ိဳးေတြဟာ တျခားတိုင္းရင္းသားေတြထက္ နစ္နာမွဳ ရွိေနသလို လစ္လ်ဴရွဳ႔ခံေနရတယ္လို႔ ကိုဗထူးေလးကဆိုပါတယ္။

      “ အဲဒီဟာကုိ ပတ္သက္ျပီးေျပာမယ္ဆုိရင္ က်ေနာ္တုိ႔မွာာကိုအမ်ားၾကီးဆုံးရႈံးခ့ဲတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔မွာ           ဆုိရင္အစေဖာ္လုိ႔ကို ရႏုိင္တ့ဲအေနအထားမရွိဘူး။ က်န္တ့ဲလူမ်ဴိးမွာဆုိရင္ သမိုင္းဆုိတာတိတိ က်က် လက္ဆုပ္လက္ခိုင္္ ျပလ႔ိုလည္းရတယ။္ လုပ္လုိ႔လည္းရတယ္။ စာေပဆုိတာလုပ္လုိ႔လည္းရတယ္။ ျပလုိ႔လည္းရတယ္။ ယဥ္ေက်းမွဳဆိုရင္လဲဒီအတိုင္းပဲ။ လက္ရွိအေနအထားမွာ က်ေနာ္တို႔ထားဝယ္ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုထားဝယ္ပဲေျပာတယ္၊ က်ေနာ္မွာကိုယ္ဘာသာစကားနဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈသင္ၾကားပိုင္ခြင့္မရုိဘူး။ ျမန္မာထဲမွာပုိျပီးဆုိးတယ္၊ ပိုျပီးဆုိးတဲ့ ဆုိတာအစုိးရလည္းအခြင့္မျပဳဘူး။ အခြင့္မျပဳဘူးအေနအထားမွာဆုိတာ က်ေနာ္တုိ႔ကအကုန္လုံးကုိဆုိးတယ္၊  အခုလက္ရွိအေနအထားမွာ ထားဝယ္ျမိဳ႔မွာဆုိရင္ ထားဝယ္ ယဥ္ေက်းမႈျပတုိက္  ဘာရွိလဲ၊ အခြံဘဲရွိတယ္။”

သီးျခားစာေပမရွိတဲ့လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးဟာ ေရရွည္မွာဆိုရင္လူမ်ိဳးၾကီးေတြရဲ႔ဝါးမ်ိဳမွဳေအာက္မွာ ေပ်ာက္ကြယ္သြားနိုင္ ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကိုယ့္လူမ်ိဳးမေပ်ာက္ပ်က္ေအာင္ ကိုယ့္စာေပယဥ္ေက်းမွဳထြန္းကားလာေအာင္ မိမိလူမ်ိဳး သာ အဓိကက်တယ္လို႔ ထားဝယ္လူငယ္အစည္းအရံုးဥကၠဌ ကိုဗထူးေလးကေျပာပါတယ္။

           “ကိုယ့္ကိုယ္ကိုထားဝယ္လို႔ခံယူေနသေရြ႔ကေတာ့ ထားဝယ္ဆိုတာမေပ်ာက္ဘူး။ ဒါေပမဲ့လူမ်ိဳးဘဲရွိမယ္။ လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးရဲ႔သေကၤတျဖစ္တဲ့ စာေပ ယဥ္ေက်းမွဳ အနုပညာအဲဒီလို ရွိလာေအာင္အတြက္ ညီညြတ္ ေသြးစည္း ျပီးလုပ္လာမယ္ဆိုရင္ ထားဝယ္ကံၾကမၼာ ထားဝယ္ဖန္တီးနိုင္ရဲ႔ဆိုတဲ့ အေျဖကေတာ့ထြက္လာ မွာဘဲ။”

      ထားဝယ္လူမ်ိဳးေတြဟာ ေရွးစဥ္အဆက္က ဗမာျပည္အတြက္ဘဲဦးစားေပး လုပ္ေဆာင္ေနခဲ့လို႔ လူမ်ိဳးတစ္ရပ္ အေနနဲ႔ နုိင္ငံေရးအရ သမိုင္းေၾကာင္းထင္ဟပ္မွဳမရွိေပမဲ့ ကိုယ္ပိုင္ယဥ္ေက်းမွဳေတြရွိခဲ့တဲ့လူမ်ိဳးျဖစ္ေၾကာင္း ထားဝယ္ ညီညြတ္ေရးေခါင္းေဆာင္ေဟာင္းတစ္ဦးက အခုလိုေျပာပါတယ္။

      “ေျပာတာေတာ့ထားဝယ္ဆုိတာ လူမ်ဳိးတစ္မ်ဳိးရယ္လို႔လို႔မထင္တဲ့ဥစၥာရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ထားဝယ္မွာ သူတုိ႔ရဲ႔ လူမ်ဳိးမွာသမိုင္းရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့သူတုိ႔မွာလူမ်ဳိးရွိတဲ့ဆုိတာ ဘယ္သူမွျငင္းလုိ႔မရဘူးေလ။ သူတုိ႔မွာစာေပေတြရွိခဲ့ဖူး တယ္။ သမိုင္းေတြရွိခဲ့ဖူးတယ္။ စကားလဲရွိတယ္။ လူမ်ိဳးလဲရွိတယ္၊ အခုလည္းရွိေနတုန္း ဒါေပမဲ့ တစ္ခါမွသူတို႔က ထားဝယ္ေဟ့ဆုိျပီးအခြင့္အေရးမေတာင္းဘူး။ ျမန္မာျပည္ျပည္ေထာင္စုအတြက္ပဲ တစ္စည္းတစ္လုံးပဲသြားတာကိုး။”

လက္ရွိအေနအထားအရ ထားဝယ္လူမ်ိဳးေတြဟာ ဘာသာစကားသာရွိေပမဲ့ သီးျခားစာေပဆိုတာေပ်ာက္ကြယ္ေန တဲ့အေျခအေနကိုေရာက္ေနတယ္လို႔ ကိုဗထူးေလးကဆိုပါတယ္။ တျခားတိုင္းရင္းသားေတြလို ထူးျခားတဲ့ဝိေဒသ မရွိတဲ့အတြက္ ေရရွည္မွာထားဝယ္လူမ်ိဳးေတြရဲ႔ ယဥ္ေက်းမွဳ စာေပစကား ရိုးရာဓေလ့ထုံးစံေတြ ေပ်ာက္ကြယ္ သြားမွာစိုးရိမ္တယ္လို႔ ထားဝယ္လူငယ္အစည္းအရံုးဥကၠဌ ကိုဗထူးေလးက ေျပာပါတယ္။